Олий суд Пленумининг мажлисида айрим жиноят ва фуқаролик ишлари бўйича шаҳар, туман ва туманлараро ҳамда туманлараро иқтисодий ва маъмурий судларга илк бор судьялик лавозимига тайинланган судьяларнинг қасамёд қабул қилиш маросими ўтказилди.

Мажлисда Судьялар олий кенгашининг 2026 йил 6, 7, 8 майдаги қарорларига муфовиқ судьялик лавозимда бўлишнинг биринчи беш йиллик муддатига тайинланган 35 нафар судьянинг қасамёди эшитилди.

Тадбирда иштирок этган судьяларнинг яқинлари уларга эзгу тилакларни билдирди.

Қасамёд қабул қилган янги судьяларга судьялик гувоҳномалари билан бирга “Судьялар одоби кодекси” топширилди.

Шунингдек, Олий суд Пленумининг мажлисида “Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида” ҳамда “Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексига ўзгартиришлар киритиш тўғрисида”ги қонун лойиҳаларини маъқуллаш ва уларни белгиланган тартибда Олий Мажлиснинг Қонунчилик палатасига киритилиши ҳақидаги қарорлар қабул қилинди.

“Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида” қонун лойиҳаси билан Жиноят-процессуал кодекси ҳамда “Адвокатура тўғрисида”ги Қонунга ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш назарда тутилиб, уларга мувофиқ жиноят ишини судларга айблов хулосаси (айблов далолатномаси) ва ҳимоя фикри билан бирга тақдим этиш ҳамда уни тақдим этиш тартиби, шунингдек ушбу ҳужжатнинг мазмунига доир талаблар белгиланмоқда. Таклиф этилаётган тартибга кўра, дастлабки тергов ёки суриштирув тамомлангандан сўнг, ҳимоячи жиноят иши материаллари билан танишиб бўлгач, ҳимоя фикрини бевосита жиноят иши материаллари иш юритувида бўлган прокурорга ёки ишни судда кўриб чиқиш бошлангунга қадар судга тақдим этиш ҳуқуқига эга бўлади.

“Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексига ўзгартиришлар киритиш тўғрисида”ги қонун лойиҳасида Иқтисодий процессуал кодексига қўшимча киритилиб, қонуний кучда бўлган ва юқори инстанция судида низолашилаётган суд ҳужжатининг ижросини юқори инстанция суди томонидан тўхтатиб туриш учун ишда иштирок этувчи шахс ўз илтимосномасида суд ҳужжатининг ижросини тўхтатиб туриш бўйича чораларни кўрмаслик унинг қайтарма ижросини қийинлаштириши ёки бажариб бўлмайдиган қилиб қўйиши мумкинлигини асослаб бериши лозимлиги белгиланмоқда.

Олий суд раҳбарияти республикада фаолият юритаётган адвокатлар билан очиқ мулоқот ўтказди.

Аҳолининг одил судловга эришиш даражасини ошириш ҳамда суд-ҳуқуқ соҳасига оид бошқа долзарб масалалари муҳокамасига бағишланган учрашувда таъкидланганидек, амалга оширилаётган суд-ҳуқуқ ислоҳотлари суд ҳокимияти мустақиллигини ҳамда судлар фаолиятида очиқлик ва шаффофликни таъминлаш билан бир қаторда фуқаро ва тадбиркорларнинг ҳуқуқ ҳамда қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш кафолатларини кучайтириш имконини берди.

Мамлакатимизда сўнгги йилларда малакали ва билимли адвокатлар сони сезиларли даражада ортиб, пировардида жисмоний ва юридик шахсларнинг ҳимоя ҳуқуқи муносиб таъминланаётгани алоҳида қайд этилди.

Очиқ мулоқот чоғида суд жараёнида жисмоний ва юридик шахсларни ишончли ва малакали ҳимоя ҳуқуқи билан таъминлаш чоғида юзага келаётган муаммолар ва уларнинг ечимлари, одил судловга эришиш борасида адвокатларнинг ўрни ва ролини янада ошириш ҳамда суд мажлисларида тортишув тамойилига тўлиқ риоя этилишига доир масалалар муҳокама қилинди.

Шунингдек, фуқароларнинг ҳуқуқ ва қонуний манфаатлари ҳимоясини таъминлашга тўсқинлик қилаётган омиллар ва уларни бартараф этиш борасида зарур таклиф ва мулоҳазалар билдирилди.

Келгусида уларнинг қонуний ечимини топиш юзасидан икки томонлама ҳамкорликни давом эттириш ва тегишли чоралар ишлаб чиқиш муҳимлиги қайд этилди.

Конструктив руҳда ўтган тадбир сўнгида иштирокчилар томонидан билдирилган умумманфаатли таклифларни амалга татбиқ этиш ва бу каби мулоқотларни яна давом эттиришга келишиб олинди.

Қисмат шундай бешафқатки, баъзан беайб ва беғубор инсонларнинг шаъни топталади, қадр-қимматига ҳам “қора” деб тамға босади. Аммо вақт чархпалаги айланиб, адолат қуёши балқиб чиқади: ким оқу ким қора эканлиги барибир равшан бўлади.

Жорий йил 6 май куни Олий судда бўлиб ўтган очиқ суд мажлиси нафақат ҳуқуқий жараён, балки халқимизнинг бир асрлик ярасига малҳам бўлган тарихий воқеа сифатида ҳам муҳрланди. Ўша куни 161 нафар ватандошимизнинг пок номи орадан юз йил ўтиб, қайта тикланди.

Айтиш керакки, оқланганлар орасидаги ўнлаб шахслар ўз маҳалладошлари ҳамда қишлоқдошларини озиқ-овқат билан таъминлаган бойлар ва ишбилармон мулкдорлар бўлган.

Шўро мафкураси учун эса “бой” дегани — “эзувчи” ва “аксилинқилобчи” деган маънони англатарди.

Ана шу 161 нафар шахсга қўйилган асосий айбловлардан бири — миллий озодлик ҳаракати раҳбарлари, яъни қўрбошилар билан яқин алоқада бўлиш, уларга моддий ва маънавий ёрдам бериш эди. Архив ҳужжатлари шуни кўрсатадики, ўша даврда Мадаминбек, Шермуҳаммадбек ёки Иброҳимбек каби қўрбошиларга бир коса овқат берган хонадон ёки уларнинг отига тақа қоққан ҳунарманд ҳам “босмачиларнинг ҳамтовоғи” сифатида қатағон қилинган.

Аслида, бу алоқалар аксар ҳолларда табиий зарурат бўлган. Қўрбошилар ўз юртини босқинчилардан ҳимоя қилган миллий қаҳрамонлар сифатида кўрилгани учун халқ уларга ихтиёрий равишда кўмак берган.

Айрим ҳолларда эса, қўрбошилар қишлоқларга кириб келганда, аҳоли қўрқув ёки меҳмоннавозлик юзасидан уларни кутиб олган. Аммо шўро “учлик”лари учун бу ҳолат ўлим жазоси ёки сургун учун етарли асос бўлиб хизмат қилган.

Шўро ҳокимияти ва қизил армия 1918-1920 йилларда миллий озодлик ҳаракатини халқ кўз ўнгида обрўсизлантириш, уларни шунчаки “талончи” ва “қароқчи” қилиб кўрсатиш учун “босмачи” атамасини тизимли равишда қўллагани сир эмас.

Ўз навбатида, большевиклар томонидан ўрнатилган “ҳарбий коммунизм” сиёсати озиқ-овқатнинг реквизиция қилиниши, яъни тортиб олиниши ва аҳолининг очликдан қирилишига олиб келганки, оқибатда одамлар қўлига қурол олишга мажбур бўлган. Масжид ва мадрасаларнинг ёпилиши, миллий қадриятларнинг оёқости қилиниши эса, бу қаршилик ҳаракатини муқаддас кураш даражасига кўтарган.

Шўро ҳокимиятининг фикрича, бу ҳаракатда қатнашиш “ватанга хиёнат” ва “жиноят” деб ҳисобланган бўлса, бугунги тарихшунослик ва мустақил давлатчилик нуқтаи назаридан қараганда, ушбу кураш ўз ер-мулкини, ор-номусини ва эътиқодини босқинчилардан ҳимоя қилишдин бошқа нарса эмас.

Бу 161 нафар шахснинг жиноят ишларини варақлаган киши ҳайратдан ёқа ушлайди. Айблов баённомаларида “совет ҳокимиятини ағдаришга қаратилган қуролли қўзғолонларда қатнашиш”, “чет эл жосуслари билан алоқа ўрнатиш” ва “миллий айирмачилик” каби ваҳимали жумлалар келтирилган.

Аммо реал ҳақиқат шундаки, ушбу шахсларнинг кўпчилиги на суд қилинган, на айбсизлигини исботлаш учун адвокат хизматидан фойдаланган. “Тройка”ларнинг ҳукми қисқа ва қатъий бўлган: 33 нафари дарҳол отиш жазосига, қолганлари Сибирь ва шимолий ўлкалардаги концлагерларда 5 йилдан 10 йилгача мажбурий меҳнат жазосига ҳукм қилинган.

Шу тариқа 1920-йилларнинг совуқ қишларида ваҳшиёна қийноқлар остида олиб борилган сўроқлар натижасида улардан “иқрорлар” олинган.

Буларнинг барчаси ҳуқуқий меъёрларга ҳам, инсоний мезонларга ҳам мутлақо зиддир.

Олий суд томонидан ушбу шахсларнинг оқланишига бир неча муҳим омиллар асос бўлди. Жумладан, архив ҳужжатлари ўрганилганда, уларнинг айбдорлиги суд ҳукми билан аниқланмасдан туриб, суд муҳокамасисиз жиноий жавобгарликка тортилганини кўриш мумкин. Зеро, иш ҳужжатлари уларнинг ўз даврида ватан ҳимояси, юрт мустақиллиги, дини, эътиқоди, маданияти ва миллий ғурури учун курашганлигини тасдиқлайди.

Шу билан бирга, дастлабки тергов даврида жиноят ишида айбланувчи тариқасида жалб этилган ушбу шахсларнинг айримлари қўйилган айбловни инкор қилган бўлса-да, уларни айблаш учун фақатгина гувоҳларнинг дастлабки терговдаги кўрсатмалари асос қилиб олинган.

Қолаверса, ўша даврдаги тергов жараёнларида ҳатто энг оддий ҳуқуқий нормаларга ҳам амал қилинмаган, уларни айбдор деб топишда, ишга тааллуқли бўлган ҳолатлар атрофлича ўрганилмасдан, текшириб чиқилмасдан ва холис баҳоланмасдан бирон-бир ишончли далилларсиз қарор чиқарилган.

Мазкур шахслар аслида жиноятчи эмас, балки ўз ер-мулкини, дини ва миллий қадриятларини ҳимоя қилган ватанпарварлар бўлгани тарихий ҳақиқат сифатида эътироф этилди.

Бугун Ўзбекистонда қатағон қурбонларини оқлаш шунчаки кампания эмас, балки давлат сиёсати даражасига кўтарилган маънавий вазифадир.

Президентимиз Шавкат Мирзиёев таъкидлаганидек, бу инсонларнинг номларини тиклаш орқали биз тарихий адолатни тиклаяпмиз.

Олий суд томонидан йўлга қўйилган ушбу амалиёт нафақат марҳумларнинг руҳини шод қилади, балки уларнинг бугунги кунда яшаётган авлодлари – фарзандлари, набиралари елкасидан “халқ душманининг авлоди” деган оғир маломатни олиб ташлайди ва ўз аждодларига нисбатан фахр туйғусини шакллантиради.

Бинобарин, 2021 йилдан буён жами 1 200 дан ортиқ ватандошимизнинг оқланиши халқимизнинг ўтмишига бўлган ҳурмати ва келажакка бўлган ишончининг рамзидир.

Мухтасар айтганда, 161 нафар шахснинг оқланиши – бу 161 та оиланинг қайта тикланиши, 161 та ҳақиқатнинг қарор топишидир. Кеч бўлса-да, адолат барибир ғалаба қозонди.

Хумоюн Абдуразақов,

Олий суднинг

Жамоатчилик билан алоқалар

 маркази катта консультанти

Тарихий адолатни тиклаш, мустабид тузум даврида ноҳақ айбланган, мол-мулки мусодара этилиб, ўзлари қувғину қатағонга дучор этилган аждодларимиз номини оқлаш йўлида изчил ишлар амалга оширилмоқда.

Президентимизнинг 2020 йил 8 октябрдаги “Қатағон қурбонларининг меросини янада чуқур ўрганиш ва улар хотирасини абадийлаштиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги фармойиши қабул қилингани бунга кенг йўл очди.

Маълумки, Фармойиш ижросини таъминлаш мақсадида қатағон қурбонларининг меросини янада чуқур ўрганиш, улар хотирасини абадийлаштириш ишларини ташкил этиш ва мувофиқлаштириш бўйича Республика ишчи гуруҳи ташкил этилган. Шунинг баробарида қатағон қурбонларининг номларини тиклаш ва хотирасини абадийлаштириш бўйича “Йўл харитаси” тасдиқлангач, уларнинг номларини аниқлаш борасида изланишлар кўлами кенгайтирилиб, масъулларга вазирлик ва идораларнинг идоравий архивларидан фойдаланиш имконияти яратилган.

Шунингдек, илмий-тадқиқот ишларини амалга ошириш жараёнида аниқланган, айрим сабабларга кўра реабилитация қилинмаган қатағон қурбонлари номларини оқлаш юзасидан белгиланган тартибда таклифлар киритиш белгиланган.

Бундан ташқари, Олий судда муайян сабабларга кўра реабилитация қилинмаган қатағон қурбонларининг номларини оқлаш ва уларнинг хотирасини абадийлаштириш масалалари бўйича ишчи гуруҳи тузилган.

Ишчи гуруҳнинг изчил фаолияти, кўламли саъй-ҳаракати туфайли кейинги йилларда совет даврида қатағон қилинган 1 236 нафар ватандошимиз реабилитация қилиниб, оқланди.

Куни кеча Олий судга Туркфронтнинг Фарғона қўшинлар гуруҳи Ҳарбий кенгаши қошидаги Фарғона махсус бўлими ҳамда Ўрта Осиё ва Қозоғистон бирлашган давлат сиёсий бошқармаси қошидаги Учлик Кенгашининг 1920-1934 йиллардаги қарорларига кўра босмачилик ҳаракатларига моддий ёрдам беришда, қуролли тўда тузишда, совет ҳокимиятига қарши қўзғолонлар ҳамда аксилинқилобий ҳаракатини амалга оширганликда айбланган бир гуруҳ ватандошларимизга оид жиноят ишлари келиб тушиб, ишчи гуруҳ томонидан ўрганиб чиқилди.

2026 йил 6 май куни бўлиб ўтган очиқ суд мажлисларида Жиноят-процессуал кодексининг 83-моддасига асосан 8 та жиноят иши бўйича 161 нафар шахсга нисбатан Олий суд Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъати апелляция инстанциясининг оқлов ҳукмлари чиқарилди.

Шу аснода адолат қарор топди, йиллар мобайнида юзага чиқмай келган ҳақиқат тантана қилди.

Юрт мустақиллиги, дини, эътиқоди, маданияти ва миллат ғурури учун курашиш йўлида ўз жонини фидо қилган қатағон қурбонларининг пок номлари халқимиз қалбида мангу яшайди.

2026 йил 6 май куни Ўзбекистон Республикаси Олий суди томонидан реабилитация қилиниб, оқланган қатағон қурбонлари

РЎЙХАТИ

1. Туркфронтнинг Фарғона қўшинлар гуруҳи Ҳарбий кенгаши қошидаги Фарғона махсус бўлимининг 1920 йил 22 октябрдаги қарорига кўра:

1) 1892 йилда Фарғона вилояти, Марғилон тумани, Янги-Чек қишлоғида туғилган, РСФСР фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, тикувчи, Фарғона вилояти, Марғилон тумани, Янги-Чек қишлоғида яшаган Магомед Ахунов РСФСР ЖКнинг 58, 59 ва 66-моддалари билан отувга ҳукм қилинган;

2) 1890 йилда Фарғона вилояти, Тойлоқобод тумани, Охчи қишлоғида туғилган, ўзбек, РСФСР фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, тикувчи, Фарғона вилояти, Тойлоқобод тумани, Охчи қишлоғида яшаган Тилабой Устабеков РСФСР ЖКнинг 58, 59 ва 66-моддалари билан отувга ҳукм қилинган;

3) 1890 йилда Фарғона вилояти, Фарғона шаҳри, Веселея кўчаси 2-уйда туғилган, миллати ўзбек, ТАССР фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, қассоб, Фарғона вилояти, Фарғона шаҳри, Веселея кўчаси 2-уйда яшаган Василий Игнатьевич Клименко РСФСР ЖКнинг 58, 59 ва 66-моддалари билан отувга ҳукм қилинган;

4) 1888 йилда Фарғона вилояти, Фарғона шаҳри, Веселея кўчаси 2-уйда туғилган, миллати ўзбек, ТАССР фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, қассоб, Фарғона вилояти, Фарғона шаҳри, Веселея кўчаси 2-уйда яшаган Абдулажан Раджабаев РСФСР ЖКнинг 58, 59 ва 66-моддалари билан отувга ҳукм қилинган;

5) 1882 йилда Фарғона вилояти, Файзиобод тумани, Ингичка қишлоғида  туғилган, миллати ўзбек, ТАССР фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, тўқувчи, Фарғона вилояти, Фарғона шаҳри, Веселея кўчаси 2-уйда яшаган Мулла Турғун Абдуллаев РСФСР ЖКнинг 58, 59 ва 66-моддалари билан отувга ҳукм қилинган;

6) 1883 йилда йилда Фарғона вилояти, Қоратепа-Чақир тумани, Нанай қишлоғида туғилган, миллати ўзбек,  ТАССР фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, даллол, Фарғона вилояти, Қоратепа-Чақир тумани, Нанай қишлоғида яшаган Киргизбай Азимбаев РСФСР ЖКнинг 58, 59 ва 66-моддалари билан отувга ҳукм қилинган;

7) 1895 йилда Фарғона вилояти, Қоратепа-Чақир тумани, Нанай қишлоғида туғилган, миллати ўзбек, ТАССР фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, даллол, Фарғона вилояти, Қоратепа-Чақир тумани, Нанай қишлоғида яшаган Абдул Назар Магомеди Ярбеков РСФСР ЖКнинг 58, 59 ва 66-моддалари билан отувга ҳукм қилинган;

8) 1884 йилда Фарғона вилояти, Эски Марғилон шаҳри Чор-Чинор гузарида туғилган, миллати ўзбек,  ТАССР фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, даллол, Фарғона вилояти, Эски Марғилон шаҳри Чор-Чинор гузарида яшаган Мир Абзаль Мир Ахматов РСФСР ЖКнинг 58, 59 ва 66-моддалари билан отувга ҳукм қилинган;

9) 1877 йилда Фарғона вилояти, Марғилон шаҳар, Ўрда-Таги кварталида туғилган, миллати ўзбек,  ТАССР фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, избошчи, Фарғона вилояти, Марғилон шаҳри Ўрда-Таги кварталида яшаган Хамиджан Исматбаев РСФСР ЖКнинг 58, 59 ва 66-моддалари билан отувга ҳукм қилинган;

10) 1895 йилда Фарғона вилояти, Эски Марғилон шаҳар, Қаландархона маҳалласида туғилган, миллати ўзбек,  ТАССР фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, темирчи , Фарғона вилояти, Эски Марғилон шаҳар, Қаландархона маҳалласида яшаган Амиджан Лютфулаев РСФСР ЖКнинг 58, 59 ва 66-моддалари билан отувга ҳукм қилинган;

11) 1895 йилда Фарғона вилояти, Эски Марғилон шаҳар, Қаландархона маҳалласида туғилган, миллати ўзбек,  ТАССР фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, темирчи, Фарғона вилояти, Эски Марғилон шаҳар, Қаландархона маҳалласида яшаган Гапурджан Аталиков РСФСР ЖКнинг 58, 59 ва 66-моддалари билан отувга ҳукм қилинган;

12) 1895 йилда Фарғона вилояти, Эски Марғилон шаҳар, Қаландархона маҳалласида туғилган, миллати ўзбек,  ТАССР фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, темирчи, Фарғона вилояти, Эски Марғилон шаҳар, Қаландархона маҳалласида яшаган Ядгаржан Умаров РСФСР ЖКнинг 58, 59 ва 66-моддалари билан отувга ҳукм қилинган;

13) 1896 йилда Фарғона вилояти, Фарғона шаҳар, Қизил кўча 39-уйда туғилган, миллати арман,  ТАССР фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, нонвой, Фарғона вилояти, Фарғона шаҳар, Қизил кўча 39-уйда яшаган Израил Мелексетович Мадундев РСФСР ЖКнинг 58, 59 ва 66-моддалари билан отувга ҳукм қилинган;

14) 1880 йилда Фарғона вилояти, Эски Марғилон шаҳар, Қаландархона маҳалласида туғилган, миллати ўзбек,  ТАССР фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, темирчи , Фарғона вилояти, Эски Марғилон шаҳар, Қаландархона маҳалласида яшаган Сатиболди Халилов РСФСР ЖКнинг 58, 59 ва 66-моддалари билан отувга ҳукм қилинган;

15) 1894 йилда Россия империясининг Кавказ ҳудудида туғилган, миллати Армани, РСФСР фуқароси, маълумотга эга, оила қурмаган,
Қизил армия сафида Фарғона кавалерия полкининг 3-эскадронида хизмат қилган ва яшаган Аркадий Хананянц РСФСР ЖКнинг 58, 59 ва 66-моддалари билан отувга ҳукм қилинган;

16) 1897 йилда Фарғона вилояти, Марғилон шаҳар, Ўрда-Таги кварталида туғилган, миллати ўзбек,  ТАССР фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, избошчи, Фарғона вилояти, Марғилон шаҳри Ўрда-Таги кварталида яшаган Раджаб РузибаевгаРСФСР ЖКнинг 58, 59 ва 66-моддалари билан 10 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

17) 1882 йилда Фарғона вилояти, Эски Марғилон шаҳар, Қаландархона маҳалласида туғилган, миллати ўзбек,  ТАССР фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, темирчи, Фарғона вилояти, Эски Марғилон шаҳар, Қаландархона маҳалласида яшаган Рўзимат Умар АлиевгаРСФСР ЖКнинг 58, 59 ва 66-моддалари билан 10 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

18) 1881 йилда Фарғона вилояти, Марғилон шаҳар, Ўрда-Таги кварталида туғилган, миллати ўзбек,  ТАССР фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, избошчи, Фарғона вилояти, Марғилон шаҳри Ўрда-Таги кварталида яшаган Мадумар АбдуллаевгаРСФСР ЖКнинг 58, 59 ва 66-моддалари билан 10 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

19) 1890 йилда Фарғона вилояти, Эски Марғилон шаҳар, Қаландархона маҳалласида туғилган, миллати ўзбек,  ТАССР фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, темирчи , Фарғона вилояти, Эски Марғилон шаҳар, Қаландархона маҳалласида яшаган Юсупбай МадумаровгаРСФСР ЖКнинг 58, 59 ва 66-моддалари билан 10 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

20) 1872 йилда Фарғона вилояти, Эски Марғилон шаҳар, Қаландархона маҳалласида туғилган, миллати ўзбек,  ТАССР фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, темирчи , Фарғона вилояти, Эски Марғилон шаҳар, Қаландархона маҳалласида яшаган Ахун Бува УрумбаевгаРСФСР ЖКнинг 58, 59 ва 66-моддалари билан 10 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

21) 1888 йилда йилда Фарғона вилояти, Қизилқия шаҳарчаси туғилган, миллати тожик, ТАССР фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, даллол, Фарғона вилояти, Қизилқия шаҳарчасида яшаган Шарипхан ГуламовгаРСФСР ЖКнинг 58, 59 ва 66-моддалари билан 5 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

22) 1888 йилда йилда Фарғона вилояти, Қоратепа-Чақир тумани, Нанай қишлоғида туғилган, миллати ўзбек, ТАССР фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, даллол, Фарғона вилояти, Қоратепа-Чақир тумани, Нанай қишлоғида яшаган Расуль АбдуразаковгаРСФСР ЖКнинг 58, 59 ва 66-моддалари билан 5 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

23) 1890 йилда йилда Фарғона вилояти, Эски Марғилон шаҳри Чор-Чинор гузарида туғилган, миллати ўзбек,  ТАССР фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, даллол, Фарғона вилояти, Эски Марғилон шаҳри Чор-Чинор гузарида яшаган Яқуджан Маҳмуд ҚабуловгаРСФСР ЖКнинг 58, 59 ва 66-моддалари билан 5 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

24) 1882 йилда Фарғона вилояти, Марғилон шаҳар, Ўрда-Таги кварталида туғилган, миллати ўзбек, ТАССР фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, избошчи, Фарғона вилояти, Марғилон шаҳри Ўрда-Таги кварталида яшаган Махмуд Бува ТаджибаевгаРСФСР ЖКнинг 58, 59 ва 66-моддалари билан 5 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

25) 1901 йилда Фарғона вилояти, Эски Марғилон шаҳар, Қаландархона маҳалласида туғилган, миллати ўзбек,  ТАССР фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, темирчи, Фарғона вилояти, Эски Марғилон шаҳар, Қаландархона маҳалласида яшаган Камелджан Абдураим ХоджаевгаРСФСР ЖКнинг 58, 59 ва 66-моддалари билан 3 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

26) 1889 йилда Фарғона вилояти, Эски Марғилон шаҳар, Аванбек маҳалласи 109-уйда туғилган, миллати ўзбек,  ТАССР фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, деҳқон, Фарғона вилояти, Эски Марғилон шаҳар, Аванбек маҳалласи 109-уйда яшаган Гафурджан ХашимбаевгаРСФСР ЖКнинг 58, 59 ва 66-моддалари билан 3 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

27) 1894 яшаган яшаган Фарғона вилояти, Фарғона шаҳар, Веселая кўчасида туғилган, миллати сарт, ТАССР фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, уй бекаси, Фарғона вилояти, Фарғона шаҳар, Веселая кўчасида яшаган Рахбар Ниса ГафурбаевагаРСФСР ЖКнинг 58, 59 ва 66-моддалари билан 3 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

28) 1899 йилда яшаган Фарғона вилояти, Фарғона шаҳар, Веселая кўчаси 32-уйда туғилган, миллати ўзбек,  ТАССР фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, тўқувчи, Фарғона вилояти, Фарғона шаҳар, Веселая кўчаси 32-уйда яшаган Абдукадир ЗулфикаровгаРСФСР ЖКнинг 58, 59 ва 66-моддалари билан 3 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

29) 1907 йилда Фарғона вилоятида туғилган, Фарғона вилоятида яшаган, вояга етмаган Алимджан Алибаев РСФСР ЖКнинг 58, 59 ва 66-моддалари билан вояга етмаганлар жиноятлари билан ишлаш комиссияси аъзоларига топширилган;

30) 1907 йилда Фарғона вилоятида туғилган, Фарғона вилоятида яшаган, вояга етмаган Ҳакиджан Кулдашев РСФСР ЖКнинг 58, 59 ва 66-моддалари билан вояга етмаганлар жиноятлари билан ишлаш комиссияси аъзоларига топширилган;

31) 1875 йилда Фарғона вилояти, Эски Марғилон шаҳар, Қаландархона маҳалласида туғилган, миллати ўзбек,  ТАССР фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, мирза, Фарғона вилояти, Эски Марғилон шаҳар, Қаландархона маҳалласида яшаган Камелетдин Халилов РСФСР ЖКнинг 58, 59 ва 66-моддалари билан жазодан озод қилинган.

2. Қозоғистон бирлашган давлат сиёсий бошқармаси қошидаги Учлик Кенгашининг 1933 йил 5 июлдаги махсус йиғилиш қарорига кўра:

1) 1907 йилда Бўстонлиқ туманида туғилган, миллати ўзбек, Хумсон қишлоғида яшаган Арипходжиев Урумбайга РСФСР ЖКнинг 58-моддаси билан 10 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

2) 1889 йилда Бўстонлиқ туманида туғилган, миллати ўзбек, Хумсон қишлоғида яшаган Курбанов Назарматга РСФСР ЖКнинг 58-моддаси билан 10 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

3) 1902 йилда Бўстонлиқ туманида туғилган, миллати ўзбек, Хумсон қишлоғида яшаган Нурбабаев Кушакга РСФСР ЖКнинг 58-моддаси билан 10 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

4) 1911 йилда Бўстонлиқ туманида туғилган, миллати ўзбек, Хумсон қишлоғида яшаган Хашимов Зупарга РСФСР ЖКнинг 58-моддаси билан 10 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

5) 1902 йилда Бўстонлиқ туманида туғилган, миллати ўзбек, Хумсон қишлоғида яшаган Авазбадалов Мирзаюсупга РСФСР ЖКнинг 58-моддаси билан 6 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

6) 1895 йилда Бўстонлиқ туманида туғилган, миллати ўзбек, Хумсон қишлоғида яшаган Ибраимов Абдиюсупга РСФСР ЖКнинг 58-моддаси билан 6 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

7) 1895 йилда Бўстонлиқ туманида туғилган, миллати ўзбек, Хумсон қишлоғида яшаган Миркаримов Ахматга РСФСР ЖКнинг 58-моддаси билан 10 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

8) 1890 йилда Бўстонлиқ туманида туғилган, миллати ўзбек, Хумсон қишлоғида яшаган Нурбабаев Карабайга РСФСР ЖКнинг 58-моддаси билан 6 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

9) 1904 йилда Бўстонлиқ туманида туғилган, миллати ўзбек, Хумсон қишлоғида яшаган Джалалходжаев Нуретдинга РСФСР ЖКнинг 58-моддаси билан 5 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

10) 1890 йилда Бўстонлиқ туманида туғилган, миллати ўзбек, Хумсон қишлоғида яшаган Ергазиев Мирзаабдуллага РСФСР ЖКнинг 58-моддаси билан 5 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

11) 1880 йилда Бўстонлиқ туманида туғилган, миллати ўзбек, Хумсон қишлоғида яшаган Мирзаахметов Замритга РСФСР ЖКнинг 58-моддаси билан 5 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

12) 1892 йилда Бўстонлиқ туманида туғилган, миллати ўзбек, Хумсон қишлоғида яшаган Шаматов Шамахмутга РСФСР ЖКнинг 58-моддаси билан 5 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

13) 1907 йилда Бўстонлиқ туманида туғилган, миллати ўзбек, Хумсон қишлоғида яшаган Шамшиев Халматга РСФСР ЖКнинг 58-моддаси билан 5 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

14) 1912 йилда Бўстонлиқ туманида туғилган, миллати ўзбек, Хумсон қишлоғида яшаган Азимов Кучарга РСФСР ЖКнинг 58-моддаси билан 3 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

15) 1907 йилда Бўстонлиқ туманида туғилган, миллати ўзбек, Хумсон қишлоғида яшаган Азиметов Садирга РСФСР ЖКнинг 58-моддаси билан 3 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

16) 1910 йилда Бўстонлиқ туманида туғилган, миллати ўзбек, Хумсон қишлоғида яшаган Ниязматов Рахматиллага РСФСР ЖКнинг 58-моддаси билан 3 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

17) 1880 йилда Бўстонлиқ туманида туғилган, миллати ўзбек, Хумсон қишлоғида яшаган Мирзаахметов Муллаагзамга РСФСР ЖКнинг 58-моддаси билан 5 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

18) 1877 йилда Бўстонлиқ туманида туғилган, миллати ўзбек, Хумсон қишлоғида яшаган Саипов Арипга РСФСР ЖКнинг 58-моддаси билан 5 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

19) 1863 йилда Бўстонлиқ туманида туғилган, миллати ўзбек, Хумсон қишлоғида яшаган Сагатов Мирисага РСФСР ЖКнинг 58-моддаси билан 3 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

20) 1866 йилда Бўстонлиқ туманида туғилган, миллати ўзбек, Хумсон қишлоғида яшаган Исамухамедов Усманга РСФСР ЖКнинг 58-моддаси билан 3 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

21) 1899 йилда Бўстонлиқ туманида туғилган, миллати ўзбек, Хумсон қишлоғида яшаган Кабилов Сатретдинга РСФСР ЖКнинг 58-моддаси билан 3 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

22) 1909 йилда Бўстонлиқ туманида туғилган, миллати тожик, Хумсон қишлоғида яшаган Шафайзиев Файзибай РСФСР ЖКнинг 58-моддаси билан тергов даврида қамоқда ўтирган муддати инобатга олиниб, жазодан озод этилган.

3. Ўрта Осиё бирлашган давлат сиёсий бошқармаси қошидаги Учлик Кенгашининг 1926 йил 26 сентябрдаги махсус йиғилиш қарорига кўра:

1) 1870 йилда Бухоро туманида туғилган, миллати ўзбек, Бухоро туманида яшаган Баратов ЧулигаЎзССР ЖКнинг 64 ва 14,78-моддалари билан 3 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

2) 1903 йилда Бухоро туманида туғилган, миллати ўзбек, Бухоро туманида яшаган Турдиев АрабгаЎзССР ЖКнинг 64 ва 14,78-моддалари билан 3 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

3) 1909 йилда Бухоро туманида туғилган, миллати ўзбек, Бухоро туманида яшаган Сабиров МухутдингаЎзССР ЖКнинг 64 ва 14,78-моддалари билан 3 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

4) 1905 йилда Бухоро туманида туғилган, миллати ўзбек, Бухоро туманида яшаган Шукуров БолтагаЎзССР ЖКнинг 64 ва 14,78-моддалари билан 3 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

5) 1865 йилда Бухоро туманида туғилган, миллати ўзбек, Бухоро туманида яшаган Хамидов ХаитгаЎзССР ЖКнинг 64 ва 14,78-моддалари билан 3 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

6) 1880 йилда Бухоро туманида туғилган, миллати ўзбек, Бухоро туманида яшаган Каттаев БекмуродгаЎзССР ЖКнинг 64 ва 14,78-моддалари билан 3 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

7) 1905 йилда Бухоро туманида туғилган, миллати ўзбек, Бухоро туманида яшаган Саидов ТишагаЎзССР ЖКнинг 64 ва 14,78-моддалари билан 3 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

8) 1910 йилда Бухоро туманида туғилган, миллати ўзбек, Бухоро туманида яшаган Хаитов НигматгаЎзССР ЖКнинг 64 ва 14,78-моддалари билан 3 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган.

4. Ўрта Осиё бирлашган давлат сиёсий бошқармаси қошидаги Учлик Кенгашининг 1930 йил 12 сентябрдаги махсус йиғилиш қарорига кўра:

1) 1886 йилда Бухоро вилояти, Қоракўл тумани, Қизил-Қалай қишлоғида туғилган, миллати туркман, Бухоро вилояти, Қоракўл тумани, Қизил-Қалай қишлоғида яшаган Гаиб Мамед Алиев ЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан отувга ҳукм қилинган;

2) 1895 йилда Бухоро вилояти, Қоракўл тумани, Чандир қишлоғида туғилган, миллати ўзбек, Бухоро вилояти, Қоракўл тумани, Чандир қишлоғида яшаган Мулла Тура ЮлдашевгаЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан 5 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

3) 1895 йилда Бухоро вилояти, Қоракўл тумани, Чандир қишлоғида туғилган, миллати ўзбек, Бухоро вилояти, Қоракўл тумани, Чандир қишлоғида яшаган Турды ШакировгаЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан 3 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

4) 1888 йилда Бухоро вилояти, Қоракўл тумани, Бозор-Хожа қишлоғида туғилган, миллати ўзбек, Бухоро вилояти, Қоракўл тумани, Бозор-Хожа қишлоғида яшаган Алим Саид НафасовгаЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан 8 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

5) 1859 йилда Бухоро вилояти, Қоракўл тумани, Олот қишлоғида туғилган, миллати ўзбек, Бухоро вилояти, Қоракўл тумани, Олот қишлоғида яшаган Худояр РахмоновгаЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан 3 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

6) 1891 йилда Бухоро вилояти, Қоракўл тумани, Сала-Қоравул қишлоғида туғилган, миллати ўзбек, Бухоро вилояти, Қоракўл тумани, Банги қишлоғида яшаган Мулла Мурат КувандыковгаЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан 5 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

7) 1892 йилда Бухоро вилояти, Қоракўл тумани, Қизил-Қалъа қишлоғида туғилган, миллати ўзбек, Бухоро вилояти, Қоракўл тумани, Қизил-Қалъа қишлоғида яшаган Хазраткул ШировгаЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан 2 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

8) 1894 йилда Бухоро вилояти, Қоракўл тумани, Қизил-Қалъа қишлоғида туғилган, миллати ўзбек, Бухоро вилояти, Қоракўл тумани, Қизил-Қалъа қишлоғида яшаган Халмурат ШировгаЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан 2 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

9) 1892 йилда Бухоро вилояти, Қоракўл тумани, Арна қишлоғида туғилган, миллати ўзбек, Бухоро вилояти, Қоракўл тумани, Арна қишлоғида яшаган Ачиль НиязовгаЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан 3 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

10) 1893 йилда Бухоро вилояти, Қоракўл тумани, Чандир қишлоғида туғилган, миллати ўзбек, Бухоро вилояти, Қоракўл тумани, Чандир қишлоғида яшаган Некадам Шукуров ЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан дастлабки қамоқ муддати ҳисобга олиниб, қамоқдан озод қилинган;

11) 1870 йилда Бухоро вилояти, Қоракўл тумани, Банги қишлоғида туғилган, миллати ўзбек, Бухоро вилояти, Қоракўл тумани, Банги қишлоғида яшаган Навруз Мамед Мурадов ЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан дастлабки қамоқ муддати ҳисобга олиниб, қамоқдан озод қилинган;

12) 1900 йилда Бухоро вилояти, Қоракўл тумани, Банги қишлоғида туғилган, миллати ўзбек, Бухоро вилояти, Қоракўл тумани, Банги қишлоғида яшаган Султан-Мат Каримов ЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан дастлабки қамоқ муддати ҳисобга олиниб, қамоқдан озод қилинган;

13) 1911 йилда Бухоро вилояти, Қоракўл тумани, Оқкент қишлоғида туғилган, миллати ўзбек, Бухоро вилояти, Қоракўл тумани, Оқкент қишлоғида яшаган Иргаш Курбан Турдыев ЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан дастлабки қамоқ муддати ҳисобга олиниб, қамоқдан озод қилинган.

5. Ўрта Осиё бирлашган давлат сиёсий бошқармаси қошидаги Учлик Кенгашининг 1932 йил 19 апрелдаги махсус йиғилиш қарорига кўра:

1) 1902 йилда Ғаллаорол туманида туғилган, миллати ўзбек, Ғаллаорол туманида яшаган Байтураев КучумгаЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан 10 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

2) 1897 йилда Ғаллаорол туманида туғилган, миллати ўзбек, Ғаллаорол туманида яшаган Ахмедов ИсмаилгаЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан 5 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

3) 1885 йилда Жиззах шаҳрида туғилган, миллати ўзбек, Жиззах  туманида яшаган Салимов Мулла ЮсупгаЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан 10 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

4) 1893 йилда Жиззах туманида туғилган, миллати ўзбек, Жиззах туманида яшаган Сафаров АхмедгаЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан 10 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

5) 1893 йилда Ғаллаорол туманида туғилган, миллати ўзбек, Ғаллаорол туманида яшаган Казаков АброргаЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан 5 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

6) 1898 йилда Жиззах туманида туғилган, миллати ўзбек, Жиззах туманида яшаган Пардабаев ТурдибайгаЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан 5 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

7) 1875 йилда Жиззах туманида туғилган, миллати ўзбек, Жиззах туманида яшаган Джумабаев АбсаидгаЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан 5 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

8) 1877 йилда Ховос туманида туғилган, миллати ўзбек, Ховос туманида яшаган Нарматов АбдуразакгаЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан 5 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

9) 1875 йилда Ғаллаорол туманида туғилган, миллати ўзбек, Ғаллаорол туманида яшаган Ахмедов БикбайгаЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан 5 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

10) 1903 йилда Булунғур туманида туғилган, миллати ўзбек, Булунғур туманида яшаган Ташбулатов ХалджигитгаЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан 5 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

11) 1877 йилда Жиззах туманида туғилган, миллати ўзбек, Жиззах туманида яшаган Халикулов Мулла ДанагаЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан 5 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

12) 1864 йилда Зомин туманида туғилган, миллати ўзбек, Зомин туманида яшаган Абдурахман мулла АзимқулгаЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан 5 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

13) 1900 йилда Ғаллаорол туманида туғилган, миллати ўзбек, Ғаллаорол туманида яшаган Данияров АчилгаЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан 10 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

14) 1878 йилда Ғаллаорол туманида туғилган, миллати ўзбек, Ғаллаорол туманида яшаган Ташматов ИшмуратгаЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан 10 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

15) 1897 йилда Ғаллаорол туманида туғилган, миллати ўзбек, Ғаллаорол туманида яшаган Уразкулов АлламуратгаЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан 5 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

16) 1914 йилда Ғаллаорол туманида туғилган, миллати ўзбек, Ғаллаорол туманида яшаган Каракулов ГулмуратгаЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан 3 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

17) 1912 йилда Жиззах туманида туғилган, миллати ўзбек, Жиззах туманида яшаган Бикмирзаев СайдуллагаЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан 3 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

18) 1913 йилда Ғаллаорол туманида туғилган, миллати ўзбек, Ғаллаорол туманида яшаган Абдураимов Халмумин ЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан жазодан озод қилинган;

19) 1906 йилда Ғаллаорол туманида туғилган, миллати ўзбек, Ғаллаорол туманида яшаган Курбанов Атамурат ЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан жазодан озод қилинган.

6. Ўрта Осиё бирлашган давлат сиёсий бошқармаси қошидаги Учлик Кенгашининг 1930 йил 26 июлдаги махсус йиғилиш қарорига кўра:

1) 1877 йилда Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Чоркесар қишлоғида туғилган, миллати ўзбек, ССРИ фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, собиқ оқсоқол, Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Чоркесар қишлоғида яшаган Абдуразаков Мадамин ЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан отувга ҳукм қилинган;

2) 1879 йилда Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Чоркесар қишлоғида туғилган, миллати ўзбек, ССРИ фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, деҳқон, Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Чоркесар қишлоғида яшаган Ахмедов Умурзак ЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан отувга ҳукм қилинган;

3) 1899 йилда Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Чоркесар қишлоғида туғилган, миллати ўзбек, ССРИ фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, деҳқон, Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Чоркесар қишлоғида яшаган Абдуразаков Мадумар ЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан отувга ҳукм қилинган;

4) 1903 йилда Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Чоркесар қишлоғида туғилган, миллати ўзбек, ССРИ фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, деҳқон, Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Чоркесар қишлоғида яшаган Ирматов Саид Ахмет ЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан отувга ҳукм қилинган;

5) 1905 йилда Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Оғасарой қишлоғида туғилган туғилган, миллати ўзбек, ССРИ фуқароси, оилали, деҳқон, Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Оғасарой қишлоғида яшаган Хаитназаров Максут ЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан отувга ҳукм қилинган;

6) 1870 йилда Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Чоркесар қишлоғида туғилган, миллати ўзбек, ССРИ фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, деҳқон, Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Чоркесар қишлоғида яшаган Худайназаров Марзия ЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан отувга ҳукм қилинган;

7) 1855 йилда Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Чоркесар қишлоғида туғилган, миллати ўзбек, ССРИ фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, деҳқон, Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Чоркесар қишлоғида яшаган Закиров Абдураим ЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан отувга ҳукм қилинган;

8) 1870 йилда Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Чоркесар қишлоғида туғилган, миллати ўзбек, ССРИ фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, диний хизматчи (имом), Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Чоркесар қишлоғида яшаган Маразыков Иргашбай ЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан отувга ҳукм қилинган;

9) 1875 йилда Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Чоркесар қишлоғида туғилган, миллати ўзбек, ССРИ фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, деҳқон, Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Чоркесар қишлоғида яшаган Мирзаев Юлдашбай ЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан отувга ҳукм қилинган;

10) 1864 йилда Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Чоркесар қишлоғида туғилган, миллати ўзбек, ССРИ фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, диний хизматчи (имом), Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Чоркесар қишлоғида яшаган Маразыков Мулла Юлдаш ЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан отувга ҳукм қилинган;

11) 1870 йилда Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Чоркесар қишлоғида туғилган, миллати ўзбек, ССРИ фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, диний хизматчи, Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Чоркесар қишлоғида яшаган Караходжаев Максут Ходжа ЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан отувга ҳукм қилинган;

12) 1878 йилда Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Чоркесар қишлоғида туғилган, миллати ўзбек, ССРИ фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, деҳқон, Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Чоркесар қишлоғида яшаган Караходжаев Улуғ Ходжа ЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан отувга ҳукм қилинган;

13) 1853 йилда Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Чоркесар қишлоғида туғилган, миллати ўзбек, ССРИ фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, деҳқон, Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Чоркесар қишлоғида яшаган Игамбердиев Ашурбой ЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан отувга ҳукм қилинган;

14) 1892 йилда Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Чоркесар қишлоғида туғилган, миллати ўзбек, ССРИ фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, собиқ қишлоқ шўроси раиси, Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Чоркесар қишлоғида яшаган Шакиров Тапулды ЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан отувга ҳукм қилинган;

15) 1905 йилда Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Олмос қишлоғида туғилган, миллати ўзбек, ССРИ фуқароси, оилали, деҳқон, Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Олмос қишлоғида яшаган Мукимбаев Халимбай ЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан отувга ҳукм қилинган;

16) 1890 йилда Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Чоркесар қишлоғида туғилган, миллати ўзбек, ССРИ фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, хусусий тегирмон эгаси, Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Чоркесар қишлоғида яшаган Ахмедов ХасанбайгаЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан 10 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

17) 1872 йилда Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Чоркесар қишлоғида туғилган, миллати ўзбек, ССРИ фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, деҳқон, Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Чоркесар қишлоғида яшаган Игамбердиев ИмаматгаЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан 10 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

18) 1884 йилда Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Чоркесар қишлоғида туғилган, миллати ўзбек, ССРИ фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, деҳқон, Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Чоркесар қишлоғида яшаган Тохтаназаров МадалимгаЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан 10 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

19) 1893 йилда Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Чоркесар қишлоғида туғилган, миллати ўзбек, ССРИ фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, деҳқон, Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Чоркесар қишлоғида яшаган Игамбердиев ИркабайгаЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан 10 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

20) 1888 йилда Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Чоркесар қишлоғида туғилган, миллати ўзбек, ССРИ фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, деҳқон, Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Чоркесар қишлоғида яшаган Мирзаев ЗакирбайгаЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан 10 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

21) 1889 йилда Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Поп қишлоғида туғилган, миллати ўзбек, ССРИ фуқароси, оилали, деҳқон, Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Поп қишлоғида яшаган Абдугафуров КасымджангаЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан 10 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

22) 1880 йилда Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Чоркесар қишлоғида туғилган, миллати ўзбек, ССРИ фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, деҳқон, Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Чоркесар қишлоғида яшаган Ризалиев Мирза МуратгаЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан 5 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

23) 1868 йилда Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Чоркесар қишлоғида туғилган, миллати ўзбек, ССРИ фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, деҳқон, Фарғона (ҳозирги Наманган) вилояти, Поп тумани, Чоркесар қишлоғида яшаган Имамалиев РаимбабагаЎзССР ЖКнинг 78-моддаси билан 10 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган.

7. Ўрта Осиё бирлашган давлат сиёсий бошқармаси қошидаги Учлик Кенгашининг 1934 йил 29 мартдаги махсус йиғилиш қарорига кўра:

1) 1894 йилда туғилган, миллати ўзбек, оилали, Митан тумани, “Ак-тепа” қишлоқ совети, “Ки-ким” қишлоғида яшаган, Абдуллаев Нарзулла Максум ЎзССР ЖКнинг 66 ва 67-моддалари билан 10 йилга озодликдан маҳрум қилинган;

2) 1900 йилда туғилган, миллати ўзбек, оилали, Митан тумани, “Митан” қишлоқ совети, “Багрин” қишлоғида яшаган Юлдашев Туракул ЎзССР ЖКнинг 66 ва 67-моддалари билан 8 йилга озодликдан маҳрум қилинган;

3) 1907 йилда туғилган, миллати ўзбек, Митан тумани, “Юкары-сарай” қишлоқ совети, “Камар” қишлоғида яшаган Турсунов Дустмурад ЎзССР ЖКнинг 66 ва 67-моддалари билан 8 йилга озодликдан маҳрум қилинган;

4) 1893 йилда туғилган, миллати ўзбек, оилали, Митан тумани, “Барлас” қишлоқ совети, “Камар” қишлоғида яшаган Расулев Мулла Мурат ЎзССР ЖКнинг 66 ва 67-моддалари билан 8 йилга озодликдан маҳрум қилинган;

5) 1900 йилда туғилган, оилали, миллати ўзбек, Митан туманида яшаган Карабаев Нугман ЎзССР ЖКнинг 66 ва 67-моддалари билан 8 йилга озодликдан маҳрум қилинган;

6) 1896 йилда туғилган, миллати ўзбек, оилали, Каттақўрғон тумани, “Сарай-курган” қишлоқ совети, “Бабаназар” қишлоғида яшаган Бекматов Худайназар ЎзССР ЖКнинг 66 ва 67-моддалари билан 5 йилга озодликдан маҳрум қилинган;

7) 1891 йилда туғилган, миллати ўзбек, оилали, Каттақўрғон тумани, “Сарай-курган” қишлоқ совети, “Бабаназар” қишлоғида яшаган Халманов Нормухамед ЎзССР ЖКнинг 66 ва 67-моддалари билан 5 йилга озодликдан маҳрум қилинган;

8) 1898 йилда туғилган, миллати ўзбек, оилали, Каттақўрғон шаҳрида яшаган Салимов Абдулла Максум ЎзССР ЖКнинг 66 ва 67-моддалари билан 5 йилга озодликдан маҳрум қилинган;

9) 1908 йилда туғилган, миллати ўзбек, оилали, Митан тумани, “Базарджой” қишлоқ совети, “Хасан-баба” қишлоғида яшаган Халманов Бекпулат ЎзССР ЖКнинг 66 ва 67-моддалари билан 5 йилга озодликдан маҳрум қилинган;

10) 1911 йилда туғилган, миллати ўзбек, оилали, Митан тумани, “Юкары-сарай” қишлоқ совети, “Камар” қишлоғида яшаган Рустамов Наркул ЎзССР ЖКнинг 66 ва 67-моддалари билан 5 йилга озодликдан маҳрум қилинган;

11) 1896 йилда туғилган, миллати ўзбек, оилали, Митан тумани, “Юкары-сарай” қишлоқ совети, “Джума-Базар” қишлоғида яшаган Саибов Мирза ЎзССР ЖКнинг 66 ва 67-моддалари билан 5 йилга озодликдан маҳрум қилинган;

12) 1903 йилда туғилган, миллати ўзбек, оилали, Митан тумани, “Базарджой” қишлоқ совети, “Кара-Касмак” қишлоғида яшаган Каримов Абдуразак  ЎзССР ЖКнинг 66 ва 67-моддалари билан 5 йилга озодликдан маҳрум қилинган;

13) 1900 йилда туғилган, миллати ўзбек, оилали, Митан тумани, “Культусун” қишлоқ совети, “Урта-Тусун” қишлоғида яшаган Норматов Кабыл ЎзССР ЖКнинг 66 ва 67-моддалари билан 5 йилга озодликдан маҳрум қилинган;

14) 1884 йилда туғилган, миллати ўзбек, оилали, Митан тумани, “Ак-тепа” қишлоқ совети, “Куль” қишлоғида яшаган Нормухамедов Мирза-Атакул ЎзССР ЖКнинг 66 ва 67-моддалари билан 5 йилга озодликдан маҳрум қилинган;

15) 1902 йилда туғилган, миллати ўзбек, оилали, Митан тумани, “Кунград” қишлоқ совети, “Шаназар” қишлоғида яшаган Наврузов Туган ЎзССР ЖКнинг 66 ва 67-моддалари билан 5 йилга озодликдан маҳрум қилинган;

16) 1895 йилда туғилган, миллати ўзбек, оилали, Митан тумани, “Зарбдан” қишлоқ совети, “Байтуба” қишлоғида яшаган Абдужабаров Игамкул ЎзССР ЖКнинг 66 ва 67-моддалари билан 5 йилга озодликдан маҳрум қилинган;

17) 1898 йилда туғилган, миллати ўзбек, оилали, Митан тумани, “Митан” қишлоқ совети, “Туяклы-Бахрин” қишлоғида яшаган Байбусунов Юлдаш ЎзССР ЖКнинг 66 ва 67-моддалари билан 5 йилга озодликдан маҳрум қилинган;

18) 1897 йилда туғилган, миллати ўзбек, оилали, Митан тумани, “Ак-тепа” қишлоқ совети, “Субут” қишлоғида яшаган Батыров Клыч ЎзССР ЖКнинг 66 ва 67-моддалари билан 5 йилга озодликдан маҳрум қилинган;

19) 1912 йилда туғилган, миллати ўзбек, оилали, Каттақўрғон тумани, “Сарай-курган” қишлоқ совети, “Кичик-Араб” қишлоғида яшаган Хатамов Джалил ЎзССР ЖКнинг 66 ва 67-моддалари билан 3 йилга озодликдан маҳрум қилинган;

20) 1895 йилда туғилган, миллати ўзбек, оилали, Каттақўрғон тумани, “Сарай-курган” қишлоқ совети, “Бабаназар” қишлоғида да яшаган Ярматов Рузы ЎзССР ЖКнинг 66 ва 67-моддалари билан 3 йилга озодликдан маҳрум қилинган;

21) 1885 йилда туғилган, миллати ўзбек, оилали, Каттақўрғон тумани, “Машрабад” қишлоқ совети, “Ярмат-Казы” қишлоғида яшаган Абдугафаров Мулла Турсун ЎзССР ЖКнинг 66 ва 67-моддалари билан 3 йилга озодликдан маҳрум қилинган;

22) 1884 йилда туғилган, миллати ўзбек, оилали, Каттақўрғон шаҳрида яшаган Аминов Мирза Юсуп ЎзССР ЖКнинг 66 ва 67-моддалари билан 3 йилга озодликдан маҳрум қилинган;

23) 1897 йилда туғилган, миллати ўзбек, оилали, Митан тумани, “Ак-тепа” қишлоқ совети, “Ки-Ким” қишлоғида яшаган Сафаров Нормухамед Максум ЎзССР ЖКнинг 66 ва 67-моддалари билан 3 йилга озодликдан маҳрум қилинган;

24) 1904 йилда туғилган, миллати ўзбек, оилали, Митан тумани, “Чим-курган” қишлоқ совети, “Токсан” қишлоғида яшаган Сафаров Навруз Махамад (Магомет) ЎзССР ЖКнинг 66 ва 67-моддалари билан 3 йилга озодликдан маҳрум қилинган;

25) 1912 йилда туғилган, миллати ўзбек, оилали, Митан тумани, “Кушрабад” қишлоқ совети, “Рават” қишлоғида яшаган Ишкабылов Бекмурат ЎзССР ЖКнинг 66 ва 67-моддалари билан 3 йилга озодликдан маҳрум қилинган;

26) 1900 йилда туғилган, миллати ўзбек, оилали, Митан тумани, “Ак-тепа” қишлоқ совети, “Ки-Ким” қишлоғида яшаган Исламов Хатам ЎзССР ЖКнинг 66 ва 67-моддалари билан 3 йилга озодликдан маҳрум қилинган;

27) 1894 йилда туғилган, миллати ўзбек, оилали, Митан тумани, “Митан” қишлоқ совети, “Бахрин” қишлоғида яшаган Иргашев Абулкасым ЎзССР ЖКнинг 66 ва 67-моддалари билан 3 йилга озодликдан маҳрум қилинган;

28) 1897 йилда туғилган, миллати ўзбек, оилали, Бек-Буди шаҳри, “Чаримгар” даҳасида яшаган Шарапов Хаким ЎзССР ЖКнинг 66 ва 67-моддалари билан 3 йилга озодликдан маҳрум қилинган;

29) 1900 йилда туғилган, миллати ўзбек, оилали, Эски Бухоро шаҳрида яшаган Аминов Хикматулла ЎзССР ЖКнинг 66 ва 67-моддалари билан 3 йилга озодликдан маҳрум қилинган;

30) 1898 йилда туғилган, миллати ўзбек, оилали, Эски Бухоро шаҳрида яшаган Ильмурадов Гулам ЎзССР ЖКнинг 66 ва 67-моддалари билан 3 йилга озодликдан маҳрум қилинган;

31) 1887 йилда туғилган, миллати ўзбек, ажрашган, Каттақўрғон шаҳрида яшаган Рузымуратов Саиткулбай Бача ЎзССР ЖКнинг 66 ва 67-моддалари билан 3 йилга озодликдан маҳрум қилинган;

32) 1905 йилда туғилган, миллати ўзбек, Бек-Буди шаҳрида яшаган Мурадов (Латыпов) Иннад (Вали) ЎзССР ЖКнинг 66 ва 67-моддалари билан 3 йилга озодликдан маҳрум қилинган;

33) 1906 йилда туғилган, миллати ўзбек, оилали, Бек-Буди шаҳри, Каттар-Тут даҳасида яшаган Астанов Тура ЎзССР ЖКнинг 66 ва 67-моддалари билан 3 йилга озодликдан маҳрум қилинган;

34) 1878 йилда туғилган, миллати ўзбек, оилали, Митан тумани, “Кушрабад” қишлоқ совети, “Рабат” қишлоғида яшаган Янгибаев Ишкабыл ЎзССР ЖКнинг 66 ва 67-моддалари билан 3 йилга озодликдан маҳрум қилинган;

35) 1876 йилда туғилган, миллати ўзбек, оилали, Митан тумани, “Барлас” қишлоқ совети, “Чагатай” қишлоғида яшаган Исмаилов Абдусамат ЎзССР ЖКнинг 66 ва 67-моддалари билан 3 йилга озодликдан маҳрум қилинган;

36) 1883 йилда туғилган, миллати ўзбек, оилали, Каттақўрғон тумани, “Машрабад” қишлоқ совети, “Ярмат-Казы” қишлоғида яшаган Камалов Мулла Мардан ЎзССР ЖКнинг 66 ва 67-моддалари билан дастлабки терговдаги қамоқда сақланган муддати ҳисобга олиниб, қамоқдан озод қилинган;

37) 1903 йилда туғилган, миллати ўзбек, оилали, Митан тумани, “Ак-тепа” қишлоқ совети, “Башчигатай” қишлоғида яшаган Турдыев Ашур ЎзССР ЖКнинг 66 ва 67-моддалари билан дастлабки терговдаги қамоқда сақланган муддати ҳисобга олиниб, қамоқдан озод қилинган;

38) 1896 йилда туғилган, миллати ўзбек, оилали, Митан тумани, “Кушрабад” қишлоқ совети, “Давур-Курган” қишлоғида яшаган Ирназаров Ирмухамед ЎзССР ЖКнинг 66 ва 67-моддалари билан дастлабки терговдаги қамоқда сақланган муддати ҳисобга олиниб, қамоқдан озод қилинган.

8. Қозоғистон бирлашган давлат сиёсий бошқармаси қошидаги Учлик Кенгашининг 1930 йил 20 ноябрдаги махсус йиғилиш қарорига кўра:

1) 1898 йилда Бостандик туманида туғилган, миллати тожик, Бостандик туманида яшаган Абдузаиров Таир РСФСР ЖКнинг 58, 59-моддалари билан отувга ҳукм қилинган;

2) 1884 йилда Бостандик туманида туғилган, миллати тожик, Бостандик туманида яшаган Шарипов Саидмурат РСФСР ЖКнинг 58, 59-моддалари билан отувга ҳукм қилинган;

3) 1894 йилда Бостандик туманида туғилган, миллати тожик, Бостандик туманида яшаган Нурматов ХалмуратгаРСФСР ЖКнинг 58, 59-моддалари билан 10 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

4) 1880 йилда Бостандик туманида туғилган, миллати тожик, Бостандик туманида яшаган Якупбаев МагаметгаРСФСР ЖКнинг 58, 59-моддалари билан 10 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

5) 1905 йилда Бостандик туманида туғилган, миллати тожик, Бостандик туманида яшаган Саидимамов СаидмавлянгаРСФСР ЖКнинг 58, 59-моддалари билан 10 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

6) 1896 йилда Андижон округида туғилган, миллати ўзбек, Косасой туманида яшаган Расулев ЮлдашгаРСФСР ЖКнинг 58, 59-моддалари билан 5 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган;

7) 1893 йилда Андижон округида туғилган, миллати ўзбек, Косасой туманида яшаган Расулев КайбаитгаРСФСР ЖКнинг 58, 59-моддалари билан 5 йил муддатга концлагерга жўнатиш жазоси тайинланган.

Жиноят ишлари бўйича Янгиҳаёт туман судининг янги биноси тантанали равишда фойдаланишга топширилди.

Жамоатчилик вакиллари, суд фахрийлари ва турли соҳа масъуллари иштирок этган тантанали очилиш маросимида Олий суд раиси Б. Исломов, Судьялар олий кенгаши раисининг ўринбосари Н. Бобохонова ва бошқалар сўзга чиқиб, янги суд биносининг очилиши билан барчани қутлади.

Таъкидланганидек, кейинги йилларда одил судлов соҳасида амалга оширилаётган кенг кўламли ва тизимли ислоҳотлар суд тизимини сифат жиҳатидан янги босқичга олиб чиқиш имконини бермоқда. Ислоҳотларнинг асосий ғояси чинакам адолатли суд тизимини шакллантириш орқали унинг фаолиятини халқ манфаати ва инсон қадр-қимматини самарали ҳимоя қилишга йўналтирилган.

Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев томонидан судларнинг чинакам мустақиллигини таъминлаш, одил судловни амалга оширилиши учун судларга ташриф буюрувчи фуқаролар ҳамда суд процессларининг барча иштирокчилари учун ҳар томонлама қулай шароитлар яратилишига алоҳида эътибор берилмоқда.

Давлатимиз Раҳбарининг тегишли Фармони билан 2030 йилга қадар суд биноларини мамлакатнинг нуфузи ва одил судловни амалга ошириш вазифаларига мос, қулай, хавфсиз ва замон талабларига жавоб берадиган намуна асосида бунёд этиш бўйича аниқ манзилли дастур қабул қилинди. Келгусида 2030 йил якунига қадар 162 та янги суд биноси қурилади, 82 та суд биноси қайта реконструкция қилинади ва 32 та суд биноси мукаммал таъмирланади.

Қайд этилганидек, эндиликда суд бинолари нафақат замонавий тежамкор лойиҳалар асосида қурилади, балки улар халқаро талаблар асосида тўлиқ рақамлашган ҳолда фаолият кўрсатади.

Бугун туман судининг биноси замон талаблари асосида қурилиб, фойдаланишга топширилгани ҳам муболағасиз амалга оширилаётган ислоҳотларнинг самарасидир.

Мазкур суд биноси энг замонавий ахборот-коммуникация воситалари билан жиҳозланган бўлиб, бу, авваламбор, суднинг очиқлиги, шаффофлигини таъминлашга хизмат қилади.

Тантанали тадбирда қайд этилганидек, янги бинода фаолият олиб борадиган ҳар бир судья ва ходим давлатимиз раҳбарининг “Суд биносига келган ҳар бир фуқаро Ўзбекистонда адолат борлигига ишонч ҳосил қилиб кетиши керак” деган сўзларини доимо ёдда тутиши керак.

Шунингдек, бу кўркам ва замонавий бинода доимо адолат ҳукм суришига, фуқаролар ва тадбиркорларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатлари ҳимояланиши тўлиқ таъминланишига ишонч билдирилди.

Тантанали очилиш маросимининг рамзий тасмалари кесилиб, ташриф буюрган меҳмонлар суд биносида яратилган шароитлар билан яқиндан танишдилар.

Сўнгги йилларда Янги Ўзбекистонда низоларни муқобил ҳал қилиш механизмларини ривожлантиришга алоҳида эътибор қаратилмоқда. Бу борада ҳакамлик судлари институти фуқаролар ва тадбиркорлик субъектлари ҳуқуқларини ҳимоя қилишда муҳим восита сифатида шаклланиб бормоқда. Мазкур институтнинг ҳуқуқий асоси, аввало, Ўзбекистон Республикаси Конституциясида мустаҳкамланган.

Мамлакатимизда ҳакамлик судлари институтининг ҳуқуқий пойдевори 2006 йилда қабул қилинган «Ҳакамлик судлари тўғрисида»ги қонун билан яратилган бўлиб, ушбу ҳужжатда ҳакамлик судлари нодавлат орган сифатида белгиланиб, улар фуқаролик-ҳуқуқий муносабатлардан келиб чиқувчи, шу жумладан, тадбиркорлик субъектлари ўртасидаги иқтисодий низоларни ҳал этиши мустаҳкамланган.

Шунингдек, қонун ҳакамлик муҳокамасининг асосий принципларини — қонунийлик, мустақиллик, ҳакамлик муҳокамаси маълумотларининг ошкор қилинмаслиги, ҳакамлик судьяларининг холислиги, диспозитивлик, ҳакамлик муҳокамаси тарафларининг тортишуви ва тенг ҳуқуқлилигини белгилаб берди.

Қонунда доимий фаолият кўрсатувчи ва муваққат ҳакамлик судларини ташкил этиш тартиби, ҳакамлик битими институти, ҳакамлик судьяларига қўйиладиган талаблар ҳамда низоларни кўриб чиқиш жараёни ҳуқуқий жиҳатдан аниқ белгилаб қўйилди. Шу билан бирга, амалиёт таҳлили ҳакамлик судлари фаолиятини янада такомиллаштириш, унинг ҳуқуқий асосларини мустаҳкамлаш ва айрим чекловларни аниқ белгилаш зарурлигини кўрсатди.

Хусусан, ҳакамлик судларида қонунга хилоф равишда давлат ҳокимияти органлари иштирокидаги, давлат харидлари билан боғлиқ шартномалардан келиб чиққан низоларни ҳам кўриб чиқилиш ҳолатлари аниқланди.

Бунинг натижасида солиқ тўловчиларнинг ҳуқуқ ва қонуний манфаатлари бузилиши, мансабдор шахсларнинг ўз хизмат вазифаларини суиистеъмол қилиши кузатилди. Айрим ҳакамлик судьяларига нисбатан жиноят ишлари қўзғатилди. Ваколатли судлар томонидан ҳакамлик судлари ҳал қилув қарорларини бекор қилиш ҳолатлари кўпайди. Агар иқтисодий судларда 2020 йилда 7 та ҳакамлик судининг ҳал қилув қарори бекор қилинган бўлса, бу кўрсаткич 2023 йилда – 53 та, 2024 йилда эса – 391 тани ташкил қилди. Бу ҳолат ҳакамлик муҳокамаси жараёнида процессуал талабларга риоя этилиши ва ҳал қилув қарорлари сифатини янада ошириш зарурлигини кўрсатади.

Ўз навбатида, бу ҳакамлик судлари фаолиятини ташкил қилишнинг қонуний асослари ва улар томонидан қонунчиликка риоя этилиши устидан назорат механизмларини такомиллаштириш, бу борадаги талабларни аниқлаштириш, халқаро стандартларга мослаштириш зарурияти мавжудлигини кўрсатди.

Шу муносабат билан 2026 йил 21 апрелда “Ҳакамлик судлари фаолияти янада такомиллаштирилиши ҳамда бюджет интизоми кучайтирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига қўшимча ва ўзгартиришлар киритиш тўғрисида”ги қонун қабул қилинди.

Мазкур қонун билан амалдаги бир қатор қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритилиб, ҳакамлик судлари фаолиятини тартибга солиш янги босқичга кўтарилди.

Биринчидан, Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексга янги 175-9-модда киритилди. Унга кўра, ҳакамлик судларини қонунга хилоф равишда ташкил этиш, давлат органлари, ташкилотлари ва муассасалари, давлат иштирокидаги корхоналар ҳамда фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органларининг ҳакамлик битими тарафлари сифатида иштирок этиши, шунингдек, ушбу субъектлар томонидан ҳакамлик суди қарорларининг қонунга хилоф равишда ихтиёрий ижро этилиши учун мансабдор шахсларга базавий ҳисоблаш миқдорининг беш бараваридан ўн бараваригача миқдорда жарима солиш назарда тутилди. Шу билан бирга, ушбу ҳуқуқбузарликлар маъмурий жазо чораси қўлланилганидан кейин бир йил ичида такроран содир этилса, мансабдор шахсларга базавий ҳисоблаш миқдорининг ўн бараваридан ўн беш бараваригача миқдорда жарима қўлланилиши белгиланди. Мазкур норма ҳакамлик судлари фаолиятида қонунийлик ва интизомни мустаҳкамлаш, давлат манфаатларини ишончли ҳимоя қилиш ҳамда ҳуқуқбузарликларнинг олдини олишга хизмат қилувчи муҳим ҳуқуқий кафолат ҳисобланади.

Иккинчидан, «Ҳакамлик судлари тўғрисида»ги қонунга қуйидаги ўзгартишлар киритилди. Биринчи, «Ҳакамлик судлари тўғрисида»ги қонуннинг 3-моддасига киритилган ўзгартишлар орқали доимий фаолият кўрсатувчи ҳакамлик судининг ҳуқуқий мақоми аниқлаштирилди. Хусусан, доимий фаолият кўрсатувчи ҳакамлик судининг низоми уни ташкил этган нодавлат-нотижорат ташкилоти томонидан тасдиқланадиган локал ҳужжат сифатида белгиланди. Шунингдек, қонундаги «юридик шахс» атамаси «нодавлат-нотижорат ташкилоти» атамасига, «нодавлат орган» атамаси эса, «нодавлат тузилма» атамасига алмаштирилди. Бу ўзгаришлар ҳакамлик судларининг институционал мақомини аниқроқ белгилашга хизмат қилади. Иккинчи, қонуннинг 5-моддаси янги таҳрирда баён қилиниб, давлат органлари, ташкилотлари ва муассасалари, давлат иштирокидаги корхоналар ҳамда фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари ҳакамлик судларини ташкил этиши ёки ҳакамлик битими тарафлари бўлиши мумкин эмаслиги мустаҳкамланди. Мазкур норма давлат манфаатларини ҳимоя қилиш ва ҳакамлик муҳокамасини хусусий-ҳуқуқий муносабатлар доирасида сақлашга қаратилган. Учинчи, қонуннинг 6-моддасига киритилган ўзгартишларга мувофиқ, доимий фаолият кўрсатувчи ҳакамлик судлари фақат нодавлат-нотижорат ташкилотлари томонидан ташкил этилиши белгиланди. Шу билан бирга, бундай судни ташкил этиш учун ҳакамлик суди қоидалари ва камида уч нафар ҳакамлик судьясидан иборат рўйхатни тасдиқлаш талаби жорий этилди ҳамда суд ташкил этилганлиги ҳақидаги ҳужжатларни тегишли адлия органига тақдим этиш мажбурияти белгиланди. Тўртинчи, қонуннинг 9-моддаси янги таҳрирда баён қилиниб, ҳакамлик судларининг ваколат доирасига муҳим чекловлар киритилди. Жумладан, маъмурий, оилавий ва меҳнат муносабатларидан келиб чиқувчи низолар, ер билан боғлиқ ишлар, бинолар ва иншоотларга эгалик ҳуқуқини белгилашга оид низолар, шунингдек, бюджет тизими маблағларини ундириш билан боғлиқ ишлар ҳакамлик судлари томонидан кўриб чиқилмаслиги мустаҳкамланди.

Бешинчи, қонуннинг 14-моддасига мувофиқ, ҳакамлик судьялари учун махсус ўқув курсларидан ўтиш ва касбий малакасини мунтазам ошириб бориш мажбурияти жорий этилди. Олтинчи, қонуннинг 35-моддаси янги норма билан тўлдирилиб, муайян ҳакамлик муҳокамасида ҳакамлик судьяси сифатида иштирок этган шахс кейинчалик шу ишда тарафларнинг вакили бўлиши мумкин эмаслиги белгиланди. Бу манфаатлар тўқнашувининг олдини олиш ва муҳокама холислигини таъминлашга хизмат қилади. Еттинчи, қонуннинг 46-моддаси янги таҳрирда баён қилиниб, ваколатли судга ҳакамлик суди ҳал қилув қарорини бекор қилишни сўраб, ариза бериш ҳуқуқига эга бўлган шахслар доираси кенгайтирилди ва процессуал кодексларга тўлиқ мослаштирилди. Хусусан, ишда иштирок этишга жалб қилинмаган шахслар эса, ҳакамлик суди ҳал қилув қарори қабул қилинганлиги уларга маълум бўлган кундан эътиборан ўттиз кун ичида ваколатли судга ушбу ҳал қилув қарорини бекор қилишни сўраб, ариза бериши мумкинлиги белгиланди. Саккизинчи, қонуннинг 49-моддасига киритилган ўзгартишларга мувофиқ, давлат органлари, ташкилотлари ва муассасалари, давлат иштирокидаги корхоналар ҳамда фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари томонидан ҳакамлик суди қарорларини ихтиёрий ижро этишга йўл қўйилмаслиги белгиланди. Бу давлат маблағи ва манфаатларини ҳуқуқий жиҳатдан қўшимча ҳимоя қилишга қаратилган муҳим ҳуқуқий кафолат ҳисоб­ланади.

Учинчидан, Бюджет кодексининг 29-моддасига киритилган қўшимчага мувофиқ, бюджет тизими маблағларини ундириш билан боғлиқ суд муҳокамаларида ваколатли молия ва ғазначилик органларининг иштироки кучайтирилди. Энди улар қонунда белгиланган тартибда судларда иштирок этиши, бюджет манфаатларини ҳимоя қилиш мақсадида аризалар, даъво аризалари ва шикоятлар киритиши, шунингдек, жиноят аломатларини кўрсатувчи ҳолатлар аниқланган тақдирда, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларга хабар бериши белгиланди.

Шунингдек, Бюджет кодексининг 187-моддасига киритилган ўзгартишлар орқали ғазначилик назорати тизими мустаҳкамланди. Жумладан, ғазначилик бўлинмаларида рўйхатдан ўтказилмаган ёки рўйхатдан ўтказиш рад этилган шартномалар, шунингдек, уларга киритилган ўзгартиш ва қўшимчалар асосида товарлар, ишлар ёки хизматларни қабул қилиб олиш тақиқланди. Бу эса, давлат маблағларининг мақсадсиз сарфланиши, молиявий интизом бузилиши ва асоссиз мажбуриятлар юзага келишининг олдини олишга қаратилган муҳим ҳуқуқий механизм ҳисобланади.

Тўртинчидан, Фуқаролик процессуал ва Иқтисодий процессуал кодексларига киритилган ўзгартишлар суд ҳимоясининг кафолатларини кучайтиришга қаратилган. Биринчи, Фуқаролик процессуал кодексининг 56-моддасига (Иқтисодий процессуал кодекснинг 65-моддасига) киритилган қўшимчага мувофиқ, ҳакамлик судьялари ҳакамлик муҳокамаси давомида ўзларига маълум бўлган ҳолатлар юзасидан гувоҳ сифатида сўроқ қилиниши мумкин эмаслиги белгиланди. Мазкур норма ҳакамлик муҳокамасининг махфийлиги ва мустақиллигини таъминлашга қаратилган муҳим ҳуқуқий кафолат ҳисобланади. Иккинчи, Фуқаролик процессуал кодексининг 70-моддасига киритилган янги нормага кўра, муайян низо бўйича ҳакамлик муҳокамасида ҳакамлик судьяси сифатида иштирок этган шахс кейинчалик шу иш юзасидан суд муҳокамасида вакил сифатида қатнашиши мумкин эмас. Бу манфаатлар тўқнашувининг олдини олиш ва суд муҳокамасининг холислигини таъминлашга хизмат қилади. Учинчи, Фуқаролик процессуал кодексининг 349-моддасига (Иқтисодий процессуал кодекснинг 223-моддасига) киритилган қўшимчага мувофиқ, ҳуқуқлари ва мажбуриятлари ҳақида ҳакамлик суди ҳал қилув қарори қабул қилинган, аммо ишда иштирок этишга жалб қилинмаган шахсларга ҳам мазкур қарор устидан шикоят қилиш ҳуқуқи берилди. Тўртинчи, Фуқаролик процессуал кодексининг 350-моддаси (Иқтисодий процессуал кодекснинг 224-моддаси) янги норма билан тўлдирилиб, ишда иштирок этмаган шахслар ҳакамлик суди ҳал қилув қарорини бекор қилиш ҳақида ариза берганда зарур ҳужжатларни тақдим эта олмаган тақдирда, суд мазкур ҳужжатларни уларни сақлаётган шахслардан мустақил равишда талаб қилиб олиши мумкинлиги белгиланди. Бу эса, суд ҳимоясидан фойдаланиш имкониятларини кенгайтириш ва процессуал адолатни таъминлашга хизмат қилади.

Бешинчидан, «Давлат харидлари тўғрисида»ги қонуннинг 27-моддасига киритилган ўзгартишга мувофиқ, давлат харидлари жараёнида тузилган шартномаларни тегишли ғазначилик бўлинмаларида рўйхатдан ўтказиш талаби қўшимча равишда мустаҳкамланди. Мазкур норма давлат харидлари соҳасида молиявий интизом ва шаффофликни кучайтириш, бюджет маблағларининг мақсадли сарфланиши устидан назоратни таъминлаш ҳамда асоссиз ёки қонун талабларига зид шартномалар тузилишининг олдини олишга хизмат қилади.

Умуман олганда, ушбу қонун ҳакамлик суди институтини ривожлантириш ва уни замонавий талабларга мослаштиришда муҳим босқич бўлди.

Аниқроқ айтганда, қонун Конституциямизда белгиланган ҳуқуқий кафолатларни амалда таъминлаш, фуқаролар ва тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш ҳамда давлат молиявий манфаатларини мустаҳкамлашга хизмат қилади. Шу маънода, ушбу қонунни Янги Ўзбекистонда низоларни муқобил ҳал этиш тизимини янада ривожлантиришга қаратилган муҳим комплекс ислоҳот сифатида баҳолаш мумкин.

Фозилжон Отахонов,

юридик фанлар доктори,

профессор, ҳакамлик судьяси

Бугунги кунда мамлакатимизда эртанги кунимизнинг эгалари — ёшлар ўз иқтидори ва салоҳиятларини тўлиқ рўёбга чиқариши, замонавий билим ва касб-ҳунар сирларини пухта эгаллашлари учун барча шарт-шароитлар яратилган. Албатта, бу имкониятларидан оқилона фойдаланиб, ўз салоҳиятини намойиш этаётган ёшлар жуда кўпчиликни ташкил этади.

Аммо ҳаётда ўткинчи ҳавою ҳавасларга берилиб, нафақат қимматли вақтини елга совураётган, балки келажагини ҳам барбод қилаётган айрим ёшларнинг ҳам учраб туриши жуда афсусланарлидир.

Айниқса, айрим ёшларнинг гиёҳвандлик воситалари ва психотроп моддалар истеъмолига ружу қўйиши уларни боши берк кўчага киритиб қўймоқда.

Масалан, Ангрен шаҳрида яшовчи Диёр Ғайратов (исм-шарифлар ўзгартирилган) таниши Зафар Луқмонов билан бирга кучли таъсир қилувчи ва заҳарли моддаларнинг ноқонуний айланмаси билан шуғулланиш ва шу орқали мўмай даромад топишни режалаштиради.

— Ҳали кўрасан, тезда бойиб кетамиз. Чўнтагимиздан пул узилмайди, — дейди Д. Ғайратов Зафарни қизиқтириб.

Шундай ғаразли ниятда улар терговда шахсини аниқлашнинг имкони бўлмаган номаълум шахс билан жиноий тил бириктиришади. Ваҳоланки, улар бундай иллатга қўл уриш тегишли жавобгарликка сабаб бўлишини яхши билишарди.

Хуллас, 2025 йил 19 октябрь куни Юқори Чирчиқ тумани ички ишлар бўлими ходимлари томонидан ўтказилган “Қорадори — 2025” профилактик тадбир давомида Д. Ғайратов ва З. Луқмоновларнинг қилмиши фош этилади. Аниқроғи, шу куни соат 13.30 ларда туманнинг Файзобод маҳалласи ҳудудидан ўтган “Бектемир-Ғазалкент” автомобиль йўлининг ўнг томонида тўхтаб турган Д. Ғайратовга қарашли автомашина ҳуқуқни муҳофаза қилувчи идора ходимларида шубҳа уйғотади. Бинобарин, холислар иштирокида кўздан кечирилган пайтда автомашина юкхонасида 68 дона оқ рангли, ичида суюқлик бўлган флаконлар, 87 дона қора рангли, бўлаклаб ўралган капсуласимон моддалар ҳамда 536 дона оқ рангли капсулалар борлиги аниқланади. Бу воситалар текшириб кўриш учун ашёвий далил тариқасида олинади. Кейинчалик эса, Д. Ғайратов ва З. Луқмонов бу воситаларни сотиш орқали мўмай даромад орттириш мақсадида сақлаб келаётганига иқрор бўлишади.

Таъкидлаш лозимки, судга оид кимёвий экспертиза хулосасида қора рангли 86 дона ўрамлар ичидан чиққан капсулалар таркибида “прегабалин” гиёҳвандлик моддаси борлиги қайд этилди. Айтиш керакки, ушбу модда Вазирлар Маҳкамасининг 2023 йил 19 августдаги қарори билан кучли таъсир қилувчи моддалар туркумига киритилган.

Шундан сўнг Д. Ғайратов ва З. Луқмоновга нисбатан жиноят иши қўзғатилди. Тергов жараёнида ўтказилган судга оид наркологик экспертиза хулосалари З. Луқмоновнинг гиёҳвандлик касаллигига чалингани, шу боис мажбурий тартибда даволанишга муҳтож эканлигини кўрсатди.

Яқинда жиноят ишлари бўйича Юқори Чирчиқ тумани судида ушбу жиноий қилмишга қонуний баҳо берилди: иккала судланувчи Жиноят кодексининг 251-1-моддаси 5-қисми билан айбдор деб топилиб, уларга нисбатан тегишли муддатга озодликдан маҳрум қилиш жазоси тайинланди.

Шунингдек, Жиноят кодексининг 96-моддаси талабидан келиб чиқиб, З. Луқмоновга нисбатан жазони ўташ муассасаларида гиёҳвандликдан мажбурий тартибда даволаниш чоралари қўлланиладиган бўлди.

Кези келганда, бошқаларга сабоқ бўлиши учун бир мулоҳазани билдириб ўтишни лозим топдик. Бу оғир жиноий қилмишга қўл урган Д. Ғайратов — 25, З. Луқмонов эса, 26 ёшда. Иккаласи ҳам ҳали оила қурмаган, бироқ улар катта ҳаётга эндигина қадам қўяётган пайтда бундай аянчли қисматга дучор бўлиши ҳар қандай кишини ўйлантиради. Айниқса, З. Луқмоновнинг гиёҳвандликка чалингани ўта ачинарли ҳол.

Бу ҳақда ўйлаганда, шундай ҳақли савол туғилади: хўш, уларнинг ота-онаси, яқинлари нега аҳвол шу даражага етгунча фарзандларини назорат қилишмаган?

Ҳарқалай, нима бўлганда ҳам, ҳаммаси оилавий тарбиядаги кемтикликка, фарзандлар олдидаги масъулият унутилганига бориб тақалади.

Бундан келиб чиқадиган хулоса шуки, униб-ўсиб келаётган ёшларнинг таълим-тарбиясига масъулият билан қараш, уларни турли хил иллатлардан асраб-авайлаш — ҳар биримизнинг масъулиятли бурчимиздир. Зеро, бугун ёшлар тарбиясига фидойилик билан ёндошишимиз ёруғ ва фаровон келажагимизни барпо этишга қўшаётган ҳиссамиз эканини унутмайлик.

Дилноза ЖУМОНОВА,

жиноят ишлари бўйича

Юқоричирчиқ тумани

суди судьяси

Мамлакатимизда бошқа соҳаларда бўлгани каби уй-жой қуриш, ер участкаларидан оқилона ва самарали фойдаланиш, фуқароларга тегишли турар жойларни давлат рўйхатидан ўтказишнинг мустаҳкам қонуний асослари яратилган.

Хусусан, уй-жойга доир ҳуқуқларнинг амалга оширилиши ва аҳолини ижтимоий қўллаб-қувватлаш учун қулай шарт-шароитлар яратиш, фуқароларга тегишли бўлган турар жойларни давлат рўйхатидан ўтказишда кўмаклашиш мақсадида, 2024 йил 5 августда “Ўзбошимчалик билан эгаллаб олинган ер участкаларига ҳамда уларда қурилган бинолар ва иншоотларга бўлган ҳуқуқларни эътироф этиш тўғрисида”ги қонун қабул қилинди.

Қонунда бир қатор ҳолатларда фуқароларнинг ўзбошимчалик билан эгаллаб олинган ер участкалари ва унда қурилган бино-иншоотларга бўлган ҳуқуқлари эътироф этилиши назарда тутилган.

Бироқ ҳаётда айрим кишилар ушбу қонунни дастак қилиб, янги қурилаётган ноқонуний объектлар ҳам қонунийлаштирилиши керак, деган важни келтираётган ҳолатлар ҳам учраб туради. Бу эса, фуқаролар ўртасида турли хил нотўғри тушунчалар шаклланишига сабаб бўлмоқда.

Шу боис ушбу қонунда фуқароларнинг ўзбошимчалик билан эгаллаб олинган ер участкалари ва у ерда қурилган бино-иншоотларга бўлган ҳуқуқлари қандай ҳолатларда эътироф этилиши ҳақида имкон қадар маълумот беришни ўринли, деб ўйлаймиз.

Қонунга кўра:

– Ўзбекистон Республикаси фуқаролари ва мамлакат ҳудудида доимий яшаб турган фуқаролиги бўлмаган шахслар 2018 йил 1 майга қадар якка тартибда уй-жой қуриш орқали ўзбошимчалик билан эгаллаб олинган ер участкасига ҳамда унда қурилган бинолар ва иншоотларга;

– фуқаролар, якка тартибдаги тадбиркорлар ва резидент бўлган юридик шахслар қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ ажратилган ер участкасига бўлган ҳуқуқни тасдиқловчи ҳужжатларда кўрсатилган ер участкаси майдонидан 2018 йил 1 майга қадар ортиқча эгаллаган ер участкасига ҳамда унда қурилган бинолар ва иншоотларга;

– ўзбошимчалик билан қурилган якка тартибдаги уй-жойларга бўлган мулк ҳуқуқини, Вазирлар Маҳкамасининг қарорига асосан, ташкил этилган Кўчмас мулкка нисбатан ҳуқуқни эътироф этиш ишларини ташкил этиш бўйича туман (шаҳар) комиссиялари томонидан эътироф этиш мумкин деб топилганлиги ҳолларига ёки уни эътироф этиш рад этилганлиги ёхуд аризаларнинг кўриб чиқилиши бир марталик умумдавлат акциясининг муддати ўтганлиги сабабли якунига етмаганлиги ҳолларига;

– 2021 йил 8 июнга қадар туман (шаҳар) ҳокимининг қарорига кўра, қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ фуқароларга, якка тартибдаги тадбиркорларга ёки резидент бўлган юридик шахсларга ажратилган, тасдиқлаш масаласи Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимлари ҳамда Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси ёки тегишли халқ депутатлари Кенгаши томонидан кўриб чиқилмаган ер участкасига (бундан шундай ер участкасида икки йил ичида бинолар ва иншоотлар қурилмаган ёки уларнинг қурилиши бошланмаган ёхуд ер участкасидан мақсадсиз фойдаланилган ҳоллар мустасно);

– фуқароларнинг боғдорчилик ва узумчилик ширкатлари ҳудудидаги турар жойларига ҳамда улар эгаллаган ер участкасига;

– 2020 йил 9 мартга қадар кичик саноат зоналари ҳудудида жойлаштирилган тадбиркорлик субектларининг яшаш учун мўлжалланмаган бинолари ва иншоотлари ёки уларнинг қисмлари жойлашган ер участкасига;

– хусусийлаштирилган бинолар ва иншоотлар эгаллаган ер участкасига;

– фуқаролар, якка тартибдаги тадбиркорлар ва резидент бўлган юридик шахсларнинг қонунчиликка мувофиқ мулкка эгалик қилиш ҳуқуқи эътироф этилган бинолари ва иншоотлари эгаллаган ер участкасига нисбатан ҳуқуқларни эътироф этиш асослари ва тартиби белгилаб берилди.

Натижада ушбу қонунга асосан, кўплаб фуқароларнинг илгари қуриб, фойдаланиб келаётган уй-жойларига нисбатан мулк ҳуқуқлари қонунийлиги эътироф этилди. Уларнинг қатор йиллардан буён давом этиб келган муаммолари шу тариқа ечим топди.

Ушбу қонундаги имтиёзлар фақат юқорида қайд этилган олдинги даврга оид ҳолатларгагина тааллуқли эканлиги кўриниб турибди. Янги ноқонуний қурилишларга нисбатан мазкур қонун қўлланилмайди ва улар мулк ҳуқуқи объекти сифатида эътироф этилмайди.

Бу каби қурилмалар, Фуқаролик кодексининг 212-моддасига асосан, қонунчиликда белгиланган тартибда қурилиш мақсадлари учун ажратилмаган ер участкаларида, шунингдек, иморат қуриш учун зарур рухсатнома олмасдан ёки архитектура ва қурилиш нормалари ҳамда қоидаларини жиддий бузган ҳолда қурилган уй-жой, бошқа бино, иншоот ёки ўзга кўчмас мулк ўзбошимчалик билан қурилган иморат ҳисобланади.

Шунингдек, бундай иморатлар ўзбошимчалик билан иморат қуриш оқибатида ҳуқуқлари бузилган шахснинг ёки тегишли давлат органининг даъвосига асосан, суднинг қарорига биноан иморатни қурган шахс томонидан ёки унинг ҳисобидан бузиб ташланади.

Бундан ташқари бундай қонунбузилиши ҳолатини содир этган айбдор шахсларга нисбатан нафақат фуқаролик-ҳуқуқий, балки маъмурий чоралар ҳам қўлланилади. Аниқроғи, Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекснинг 60-моддасига кўра, ер участкаларини ўзбошимчалик билан эгаллаб олиш — фуқароларга базавий ҳисоблаш миқдорининг ўттиз баравари, мансабдор шахсларга эса, етмиш баравари миқдорида жарима солишга сабаб бўлади.

Мисол учун даъвогар Кадастр агентлиги Жиззах вилояти бошқармаси жавобгар Ш. Х.га нисбатан ўзбошимчалик билан қурилган қурилмани буздириш ва ерни яроқли ҳолатга келтириш тўғрисидаги даъво аризаси билан судга мурожаат қилган.

Маълум бўлишича, даъвогар томонидан ер майдонларидан мақсадли ва оқилона фойдаланилишининг аҳволи ўрганилганда, жавобгар Ш. Х. Бахмал тумани ҳудудида ўзбошимчалик билан 180 квадрат метр ўлчамдаги ер участкасига уй-жой қуриб олганлиги аниқланган. Мазкур ноқонуний қурилмани бартараф этиш юзасидан жавобгарга огоҳлантириш хати берилган. Аммо ноқонуний қурилма унинг томонидан ихтиёрий равишда бартараф этилмаган. Шу сабабли даъвогар судга мурожаат қилган.

Фуқаролик ишлари бўйича Ғаллаорол туманлараро судининг 2025 йил 18 августдаги ҳал қилув қарори билан даъво талаби қаноатлантирилиб, жавобгарга ноқонуний қурилмани бузиш ҳамда ер майдонини фойдаланиш учун яроқли ҳолатга келтириш мажбурияти юклатилган.

Жавобгар Ш. Х. қурилмани у қурмаганлиги, қурилма онаси М. Х. томонидан қурилганлиги ҳақидаги важ келтирганлиги сабабли апелляция инстанция суди биринчи босқич суди қоидаларига ўтиб, ишга М. Х.ни жалб қилган.

Кадастр агентлиги Бахмал тумани бўлимининг 2025 йил 8 октябрдаги қарорига кўра, фуқаро М. Х. Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекснинг 60-моддаси 3-қисми билан ҳуқуқбузар деб топилиб, унга нисбатан маъмурий жарима жазоси қўлланилган.

Жиззах вилояти суди фуқаролик ишлари бўйича судлов ҳайъатининг 2025 йил 8 октябрдаги ажрими билан суднинг ҳал қилув қарори хулоса қисмида жавобгар сифатида М. Х. кўрсатилиб, суд қарори ўзгаришсиз қолдирилган.

Ўз навбатида, судда жавобгар М. Х. уй-жойни аҳоли пункти ер майдонида қурганлиги, бу қурилмага нисбатан “Ўзбошимчалик билан эгаллаб олинган ер участкаларига ҳамда уларда қурилган бинолар ва иншоотларга бўлган ҳуқуқларни эътироф этиш тўғрисида”ги қонун талабларига асосан мулк ҳуқуқи берилиши кераклиги ҳақида важ келтирган.

Лекин жавобгар М. Х.да ер ажратиш ҳақида ваколатли орган қарори мавжуд эмас, ер участкаси чегараси жойи­да белгиланмаган ҳамда ер участкасига бўлган ҳуқуқ давлат рўйхатидан ўтказилмаган. Шу каби ер майдони ва бино-иншоотга нисбатан мулк ҳуқуқи эътироф этилмаган ёки мазкур қонун татбиқ этилиши мумкин бўлган ер тоифаси ёхуд бино хатловдан ўтказилмаганлиги сабабли Жиззах вилояти суди фуқаролик ишлари бўйича судлов ҳайъати тафтиш инстанциясининг 2025 йил 13 ноябрдаги ажрими билан суд қарорлари ўзгаришсиз қолдирилди.

Худди шу каби ҳолат: Жиззах шаҳар прокуратураси шаҳарнинг Ўратепалик маҳалласида жойлашган “Зиннур маркет” биносига туташ, шаҳар ҳокимлиги захирасида бўлган ҳудуддан жавобгар И. М. ўзбошимчалик билан 117,25 квадрат метр ўлчамдаги ер участкасини эгаллаб олгани ҳамда енгил турдаги айвон ва бир қаватли бино қургани юзасидан судга даъво ариза киритди. Даъво аризада жавобгарга ноқонуний қурилмани бузиш мажбуриятини юклатишни сўради.

Суд қарори билан мазкур қурилма жавобгар ҳисобидан буздирилиши белгиланди. Мазкур иш жавобгарнинг шикояти асосида Жиззах вилоят судининг тафтиш инстанциясида ўрганиб чиқилганида ҳам, жавобгар ҳеч қандай ҳужжатларсиз ер майдонини эгаллаб, қурилиш қилиб олганлиги ўз тасдиғини топди.

Айтмоқчимизки, ҳар бир фуқаро муҳим бир ҳақиқатни унутмаслиги керак: қонунни билмаслик жавобгарликдан озод қилмайди. Бу фикрни бежизга айтаётганимиз йўқ. Жиззах вилоят суди, фуқаролик ишлари бўйича судлари томонидан ўтган йил давомида ўзбошимчалик билан қурилган уй-жойларни бузиш билан боғлиқ 928 та фуқаролик иши кўриб чиқилган. Уларнинг 788 таси ёки 85 фоизи қаноатлантирилган.

Мухтасар қилиб айтганда, қурилиш ишларини амалга оширишда турли гап-сўзларга эмас, балки амалдаги қонунчилик талабларига мувофиқ иш юритиш муҳим. Шунда одам турли муаммоларга дучор бўлмайди, ортиқча чиқимларга учрамайди.

Нодиржон РАСУЛОВ,

Жиззах вилояти суди раиси ўринбосари –

фуқаролик ишлари бўйича

Бугунги кунда ахборот технологияларининг шитоб билан ривожланиши аҳолига кенг қулайликлар яратиш билан бирга айрим кимсалар ундан ғаразли мақсадлари йўлида фойдаланаётгани жуда афсусланарлидир. Масалан, кибержиноятчилик, хусусан, ижтимоий тармоқларда ташкил этилаётган қимор ўйинларида иштирок этган кўплаб фуқаролар ўз маблағларидан айрилиб қолмоқда.

Қарши шаҳрида яшовчи Хўжамберди Қаҳҳоров (исм-шарифлар ўзгартирилган) гарчи ижтимоий тармоқда қимор ташкил этмаган бўлса-да, бошқача тарзда кибержиноятга қўл урди. Гап шундаки, у Косон туманининг Гулобод маҳалласида жойлашган хўжалик моллари дўконида ишларди. Дўконда ишлаш асносида 2025 йил март ойида “Telegram” мессенжерида қимор ва таваккалчиликка асосланган “1XBET” ўйини фойдаланувчиларининг депозит ҳисобларини тўлдириб берувчи “bot”ларни яратади. Сўнг у дўконда сақлаб келаётган Озода Дониёрова, Сурайё Аширова, Зилола Ботирова, Саида Ботирова, Маҳфуза Шараповага тегишли паспорт нусхаларини таниши, “Xaлқ банки”нинг Косон универсал банк хизматлари маркази бош мутахассиси Ҳ. Тошпўлатовга беради. Ўз навбатида, Ҳ. Тошпўлатов ҳамкасби Ш. Шодмонов билан бирга О. Дониёрова, С. Аширова, З. Ботирова, С. Ботирова ва М. Шарапованинг номига янги банк пластик карталарини очиб беради. Пластик карта очиш учун берилган аризаларга юқорида исм-шарифи қайд этилган аёллар номидан Х. Каримовнинг ўзи сохта имзо қўяди. Оқибатда ҳар бири эвазига ойига 2 миллион сўмдан ҳақ олиб туриш шарти билан янги банк пластик карталарини “Telegram”да “DEZOS” номли профилни юритувчи Н. Муталовга сотиб юборади. Чунки Н. Муталов “Uzb_kassa” номли боти орқали қимор ва таваккалчиликка асосланган онлайн ўйинлар иштирокчиларининг ҳисобини тўлдириш ва ютуқларни чиқариб бериш билан шуғулланарди. Бу ҳаракати билан Х. Қаҳҳоров ҳужжатларни қалбакилаштириш ҳамда қалбаки эканлигини била туриб, ундан фойдаланиш жиноятини содир этади.

Орадан 2 ой ўтиб, Х. Қаҳҳоров яна шу жиноятга қўл уради. Бу гал у фуқаро Г. Йўлдошеванинг паспортини қўлга киритади ва “Ipak yo‘li banki”нинг Қарши филиали “Косон” экспресс марказида ишловчи таниши И. Жўраев ва банк бош мутахассиси М. Давронова ёрдамида янги пластик карта очишга эришади. Кейин аввалгидек, ҳар ойда 2 миллион сўмдан бериш шарти билан Н. Муталовга сотади. Х. Қаҳҳоров ҳужжатларни қалбакилаштиргани ва улардан фойдалангани етмагандек, шахсга доир маълумотлар тўғрисидаги қонун талабини ҳам бузади.

Албатта, ҳар ойда келиб турадиган мўмай даромад кимга ҳам ёқмайди, дейсиз?! Бинобарин, Х. Қаҳҳоровнинг “иштаҳа”си янада очилиб кетади. Натижада у 2025 йилнинг май, июль ва август ойларида яна 15 нафар фуқаронинг номига банк пластик картасини расмийлаштириб, Н. Муталовга сотади. Бироқ…

Бироқ орадан кўп ўтмай бу қинғир қилмишнинг қийиғи чиқади: республикамиз миқёсида ўтказилган “Долзарб 10 кунлик” махсус тадбирлари доирасида Х. Қаҳҳоровнинг кирдикорлари Тошкент шаҳар ИИББ тезкор ходимлари томонидан фош этилади. Аниқроқ айтганда, махсус топшириқ асосида Қашқадарё вилоятига хизмат сафарига юборилган бошқарма тезкор ходимлари томонидан номларига банк пластик картаси расмийлаштирилган 21 нафар фуқаро билан суҳбат ўтказилганда, бу сирларнинг ҳаммаси сув юзига қалқиб чиқади.

Шундан сўнг Х. Қаҳҳоров Тошкент шаҳар ИИББ Ахборот технологиялар соҳасидаги жиноятларга қарши курашиш бошқармасига чақиртирилади.

Лекин пойтахтга келгач, Х. Қаҳҳоров калондимоғларча иш тутади: айбини бўйнига олиб, қилмишидан пушаймон бўлиш ўрнига бошқарма бошлиғи Б. Тиллахўжаевга пора таклиф қилади. Буни эшитган бошлиқ пора бериш ҳам худди пора олиш каби оғир жиноят эканлигини унга тушунтиради.

Аммо Х. Қаҳҳоров ўз билганидан қолмайди, у оқ қоғозга ёзиш орқали ноқонуний таклифини такрорлайверади. Охир-оқибат Б. Тиллахўжаев Ички ишлар вазирлиги Шахсий хавфсизлик бош бошқармаси Тошкент шаҳар бўйича бошқармаси бошлиғи номига билдирги билан мурожаат қилади. Ушбу билдирги асосида тезкор тадбир ўтказилади. Пировардида Х. Қаҳҳоров Б. Тиллахўжаевнинг хизмат хонасида 50 000 АҚШ долларини пора тариқасида берган вақтида ушланади. Натижада Х. Қаҳҳоров ва унинг жиноий шериги Ж. Эгамназаровга нисбатан жиноят иши қўзғатилади.

Таъкидлаш лозимки, жиноят ишлари бўйича Мирзо Улуғбек тумани суди Х. Қаҳҳоровни Жиноят кодексининг 211-моддаси 3-қисми “а” банди, 228-моддаси 2-қисми “а”, “б” бандлари ва 141-2-моддаси 2-қисми “а”, “б”, “в” бандлари, Ж. Эгамназаровни эса, Жиноят кодексининг 211-моддаси 3-қисми “а” банди билан айбдор деб топиб, уларни тегишли муддатга озодликдан маҳрум қилиш тўғрисида ҳукм чиқарди. Пора тариқасида берилган 50 000 АҚШ доллари эса, давлат фойдасига ўтказилди.

Хулоса ўрнида айтиш керакки, Президентимиз Шавкат Мирзиёев Олий Мажлис ва Ўзбекистон халқига Мурожаатномасида “Коррупция – давлат тараққиётига тўсиқ бўладиган, адолат ва қонун устуворлигини издан чиқарадиган, жамиятда ишонч муҳитини заифлаштирадиган энг жиддий таҳдид. Коррупцияга йўл қўйиш эса – ислоҳотларимизга хиёнатдир. Бу иллатга қарши курашиш бўйича 2026 йилда “фавқулодда ҳолат” эълон қиламиз” дея алоҳида таъкидлади. Шундай экан, пора олиш, пора бериш ва пора олиш-беришда воситачилик қилиш сингари иллатларга нафақат қонун ҳимоячилари, балки ҳар юртдошимиз ҳам муросасиз бўлиши шарт.

Дилноза ҲОЛИҚНАЗАРОВА,

жиноят ишлари бўйича Мирзо Улуғбек

тумани суди судьяси

Фуқаролик ишлари бўйича Боғот туманлараро суди 2025 йил февралида фуқаро Зубайда Латифжонованинг (исм-шарифлар ўзгартирилди) ҳозирда бирга яшамаётган турмуш ўртоғи Жасур Рўзибоевни ўртадаги фарзанд — 2018 йили туғилган Жамила Рўзибоевага нисбатан оталик ҳуқуқидан маҳрум этиш ҳақидаги даъво аризасини жавобгарнинг иштирокисиз кўриб чиқди. Зеро, суднинг бунга ваколати бор.

Аниқроқ айтганда, жавобгар хорижда яшайди. Шу сабабга кўра, унинг суддаги иштирокини таъминлаш қийин. Бинобарин, Фуқаролик процессуал кодексининг 164-моддасида суд ишни муайян ҳолатларда жавобгарнинг иштирокисиз кўриши мумкинлиги қайд этилган.

Даъвогар З. Латифжонова судда кўрсатма бераркан, жавобгар 2018 йилнинг январидан то 2024 йилнинг ноябрь ойигача ўтган салкам 6 йил мобайнида зиммасидаги алимент мажбуриятини бажармай келаётгани, оқибатда бу борадаги умумий қарздорлик миқдори 18,1 миллион сўмга етганини баён қилди. Шунга асосан, уни оталик ҳуқуқидан маҳрум этишни сўради.

Судда иштирок этган прокуратура органи вакили даъвогарнинг талабини қаноатлантириш ҳақида фикр билдирди. Аниқланган ҳолатларга қараганда, жавобгар томонидан фарзанди тарбияси бўйича содир қилинган ножўя ҳаракатлар салмоғи анча катта.

Алимент тўловларига бўлган беписандлик ҳолатлари бўйича унга нисбатан Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекснинг 198-1-моддасига асосан, 2023 йилда икки марта баённома расмийлаштирилган.

Суд ана шу асосларга таяниб, Жасур Рўзибоевни қизи Ж. Рўзибоевага нисбатан оталик ҳуқуқидан маҳрум қилган.

Буни қарангки, суднинг бу қарори жавобгар Ж. Рўзибоевни бефарқ қолдирмади. Аниқроқ айтганда, у шу йилнинг январь ойида хориждан қайтгач, Хоразм вилояти суди фуқаролик ишлари бўйича судлов ҳайъатига кассация шикояти билан мурожаат қилди. Биринчи босқич судининг ҳал қилув қарори асоссиз эканлигини таъкидлаб, уни бекор қилиш ва даъвони рад этишни сўради. Сўзининг исботи учун далиллар келтирди.

Шундан сўнг судда кассация шикоятини кўриш жараёнида кўпгина ҳолатлар қайта ўрганилди. Бу жараёнда масаланинг ҳали ойдин бўлмаган янгича жиҳатлари юзага қалқиб чиқди.

Маълум бўлишича, жавобгар Ж. Рўзибоев 2023-2025 йиллар мобайнида хорижда ишлаётган чоғи банк орқали турмуш ўртоғи Зубайда Латифжонованинг номига турли миқдорда пул маблағи жўнатган. Бу пулларнинг ҳужжатларда ифодасини топган жами миқдори 31 миллион 965 минг сўмни ташкил этган.

Бошқа бир ҳужжат: З. Латифжонованинг 2025 йил март ойида Мажбурий ижро бюроси Ҳазорасп тумани бўлими бошлиғи номига ёзган тилхатида эса, жавобгардан жами 22,8 миллион сўм пулни ўз қўли билан санаб олгани қайд этилган. Буни сўнгги суд чоғи унинг ишончли вакили, онаси З. Латифжонова ҳам тан олди.

У кассация судида кўрсатма бериб, ушбу ҳолатни инкор қилмаслигини, қизи 2025 йил май ойида Туркия давлатига кетгани, шундан бери қайтиб келмагани, невараси ўзининг қарамоғида экани, жавобгар Ж. Рўзибоевни алимент мажбуриятларини бажармагани ҳолати бўйича жавобгарликка тортиш юзасидан мажбурий ижро бюросига ёки бошқа ваколатли органларга мурожаат қилинмаганини билдирди.

Мажбурий ижро бюроси Ҳазорасп тумани бўлими бошлиғининг шу йил 4 мартдаги маълумотномасида эса, жавобгарга нисбатан алимент қарздорлигини бартараф этм аганлик бўйича маъмурий ёки жиноий жавобгарлик чораси қўлланилмагани маълум қилинди.

Жавобгарнинг чет элга чиқиши билан боғлиқ ҳолатлар ҳам ўрганилди. Бу масалада қонуннинг ўз йўриғи бор. Унда зиммасига алимент тўлови бўйича мажбурият юклатилган шахсларнинг хорижга чиқиши билан боғлиқ тартиб-қоидалар мавжуд.

Аниқланишича, жавобгар Ж. Рўзибоев бу тартибни бузмаган. Унинг айтишига қараганда, даъвогар З. Латифжонованинг розилиги билан ўзига нисбатан жорий этилган тақиқ 2023 йили бекор қилинганидан сўнг чет элга жўнаб кетган ва хорижда бўлишига қарамасдан, фарзанди таъминоти учун белгиланган пулни мунтазам равишда тўлаб борган, шу аснода 2026 йил январида Ўзбекистонга қайтиб келган.

Яна бир эътибор талаб қиладиган ҳужжат: Ҳазорасп тумани “Инсон” ижтимоий хизматлар маркази директорининг 2025 йил 6 февралда судга тақдим қилган хулосасида Ж. Рўзибоевни фарзанди Жамилага нисбатан оталик ҳуқуқидан маҳрум қилиш учун асос йўқ экани таъкидланган.

Афсуски, ишни дастлабки босқич судида кўриш чоғида масаланинг бу жиҳатларига тааллуқли айрим ҳолатларга аниқлик киритилмаган, юзага келган саволларга тўлақонли жавоб топилмаган. Даъвогарнинг дастакларига ўрин берилган-у, жавобгар тарафнинг иддао ва муддаоларини аниқлаш назардан четда қолган. Қонунни ҳамма жойда бир хил ва ҳаммага бирдек қўллаш принципи унутилган.

Фуқаролар, Конституциямизнинг 55-моддасига биноан, ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда тақиқланмаган барча усуллар билан ҳимоя қилишга ҳақли. Ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизликлари устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади.

Судлар эса, Фуқаролик процессуал кодексининг 15-моддасига асосан, тақдим этилган ҳужжатлар, далиллар, тушунтиришлар билан кифояланмасдан, ишнинг ҳақиқий ҳолатлари, тарафларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятларини ҳар тарафлама, тўлиқ ва холисона аниқлаш учун қонунда белгиланган чораларни қўллаши лозим.

Шахсни оталик ёки оналик ҳуқуқидан маҳрум қилиш — болага бахт ва иқбол тақдим этиш дегани эмас. Конституция ва қонунларимиз ота ва она турли давлатларда яшаган тақдирда ҳам, боланинг улар билан кўришиш ҳуқуқини кафолатлайди.

Алқисса, суд Ж. Рўзибоевнинг фарзанди таъминотига бефарқ қарамагани, уни моддий жиҳатдан мунтазам таъминлаб келгани, ҳаракатларида бу борадаги ҳуқуқидан маҳрум қилиш учун биронта ҳам асос бўлмагани, қолаверса, вояга етмаган қизалоқни отанинг дийдорию ғамхўрликларидан маҳрум этиш ёхуд бебаҳра қолдириш унинг ҳуқуқ ва манфаатларига мос келмаслигини инобатга олди. Шу муносабат билан дастлабки босқич судининг Жасур Рўзибоевни ўз қизи Ж. Рўзибоевага нисбатан оталик ҳуқуқидан маҳрум қилиш ҳақида 2025 йил 17 февралда чиқарган ҳал қилув қарорини бекор қилди.

З. Латифжонованинг Ж. Рўзибоевни оталик ҳуқуқидан мосуво этишга доир талаби эса рад қилинди. Кассация шикояти қаноатлантирилди. Бунинг шарофатидан ота меҳридан деярли бебаҳра қолаёзган бир жажжи фарзанд ярим етимлик қисматидан халос этилди.

Бобур Абдуллаев,

Хоразм вилояти суди

фуқаролик ишлари бўйича

судлов ҳайъати судьяси