ТИЛ КЕЛТИРГАН АЗИЯТ
Халқимиз бошингга нима келса, бировдан эмас, ўзингдан кўр, деб бежизга айтмаган. Бу ҳикматнинг замирида бошингга тушадиган ташвишларга, одатда, тилни тиймаслик сабаб бўлади, деган фикр бор. Кундалик ҳаётимизда эса, бунга кўплаб мисоллар келтириш мумкин.
Масалан, Қарши шаҳридаги Қўрғонча маҳалласида яшовчи Искандар Ҳазратқулов, унинг хотини Зулфия Тўраева ва ўғли Фурқат Ҳазратқулов билан келини Зулхумор Маллаева ўртасида жанжал келиб чиқади.
Натижада улар келинга тан жароҳати етказишади. Бунга чидолмаган З. Маллаева эса, эри Ф. Ҳазратқуловни шаъни ҳамда қадр-қимматини қасддан камситувчи сўзлар билан ҳақорат қилади.
Суд тиббий экспертизаси хулосасига кўра, З. Маллаева соғлиғининг қисқа муддатга ёмонлашувига олиб келмаган енгил тан жароҳати олгани қайд этилган. Фурқат Ҳазратқулов бу қилмиши билан Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекснинг 59-2-моддаси 2-қисмида, Искандар Ҳазратқулов ва Зулфия Тўраева эса, ушбу кодекснинг 52-моддаси 2-қисмида назарда тутилган ҳуқуқбузарликларни содир этган. Ўз навбатида, келин бўлмиш З. Маллаевани ҳам тўлиқ айбсиз деб бўлмайди, аниқроғи, у ўз хатти-ҳаракати билан кодекснинг 41-моддасида назарда тутилган ҳуқуқбузарликни содир этган.
Шаҳарнинг “Нефтчи” маҳалласида истиқомат қилувчи Жасур Суяров ҳам тилига эҳтиёт бўлмагани боис юзшувит бўлиб қолди. Гап шундаки, Ж. Суяров 2026 йил 10 февраль куни кечқурун маст аҳволда озиқ-овқат маҳсулотлари сотиб олиш учун Қарлиқбоғот кўчасида жойлашган савдо дўконига киради. Бинобарин, дўкон сотувчиси Ш. Усмонова унга олган маҳсулотлари нархини ҳисоблаб беради. Аммо айтилган пул маст аҳволдаги Ж. Суяровга қимматдек туюлади. Шунинг учун у сотувчи аёлдан қайта ҳисоблашни талаб қилади. Аммо Ш. Усмонова электрон ҳисоблаш машинасида қайта ҳисоблагач ҳам, у “қиммат ҳисобладинг” деб бақириб, сотувчининг шаъни ҳамда қадр-қимматини қасддан камситувчи ножўя сўзлар билан ҳақорат қилади. Унинг ҳақоратли сўзлари ва қилиқларига тоқат қилолмаган аёл дарҳол ҳудуд профилактика инспекторига мурожаат қилади. Оқибатда Ж. Суяровга нисбатан Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекснинг 41-моддаси билан маъмурий баённома расмийлаштирилади.
Албатта, ҳар икки ҳуқуқбузарлик жиноят ишлари бўйича Қарши шаҳар судида кўриб чиқилди. Суд томонидан Ф. Ҳазратқулов ва Ж. Суяровга маъмурий қамоқ жазоси, қайнона-қайнота ҳамда келинга эса, жарима жазоси тайинланди.
Таъкидлаш лозимки, мамлакатимиз Бош Қомусининг 13-моддасида “Ўзбекистон Республикасида демократия умуминсоний принципларга асосланади, уларга кўра, инсон, унинг ҳаёти, эркинлиги, шаъни, қадр-қиммати ва бошқа ажралмас ҳуқуқлари олий қадрият ҳисобланади. Демократик ҳуқуқ ва эркинликлар Конституция ва қонунлар билан ҳимоя қилинади” деб, 60-моддасида “Фуқаролар Конституция ва қонунларга риоя этишга, бошқа инсонларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари, шаъни ва қадр-қимматини ҳурмат қилишга мажбурдирлар” дея қайд этилган. Шундай экан, тилга эрк бериш фақат ва фақат ташвиш келтиришини унутмаслик керак.
Сардор БОЗОРОВ,
жиноят ишлари бўйича
Қарши шаҳар суди
тергов судьяси
