Ўзбекистон Республикаси Судьялар олий кенгаши ҳузуридаги Судьялар олий мактабида Судьялик лавозимларига номзодларни тайёрлаш курсига 2024/2025 ўқув йили учун фуқаролик, жиноят, иқтисодий ва маъмурий ҳуқуқ ихтисосликлари бўйича қабул эълон қилинди.

Тайёрлаш курсига ўттиз тўрт ёшдан кичик бўлмаган (шунингдек, жорий йилнинг 31 декабрь кунига қадар ўттиз тўрт ёшга тўладиган), олий юридик маълумотга ва юридик ихтисослиги бўйича камида етти йиллик иш стажига эга бўлган Ўзбекистон Республикаси фуқаролари қабул қилинади.

Судьялик лавозимларига номзодларни тайёрлаш бир йиллик магистратура таълим дастури бўйича давлат грантлари асосида амалга оширилади.

Талабгорлар қуйидаги ҳужжатларни топширишлари лозим:

– тайёрлаш курсининг тегишли ихтисослиги йўналишини кўрсатган ҳолда Судьялар олий мактаби директорининг номига ариза;

– шахсини тасдиқловчи ҳужжат (паспорт ёки ID-карта) нусхаси;

– маълумотнома-объективка (ёзма ва электрон шаклда);

– таянч олий юридик маълумот тўғрисидаги бакалавр дипломи (таълим йўналиши: юриспруденция; таълим шифри: 5240100 ёки 5380100) ва иловасининг нотариал тарзда ёки ташкилотнинг кадрлар бўлимида тасдиқланган нусхалари, агар диплом тан олинган (нострификация қилинган) бўлса, бу ҳақдаги ҳужжат нусхаси;

– меҳнат дафтарчасининг нотариал тарзда ёки ташкилотнинг кадрлар бўлимида тасдиқланган нусхаси ёки my.gov.uz интерактив хизматлари орқали олинган ва махсус код (QR-код) мавжуд бўлган электрон нусхаси;

– Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирининг 2020 йил 31 декабрдаги 363-сонли буйруғи билан тасдиқланган шаклдаги одил судловни амалга оширишга тўсқинлик қиладиган касалликлар ва жисмоний нуқсонлар йўқлиги ҳақидаги тиббий маълумотнома (086/1 шакл).

Талабгорлардан ариза ва ҳужжатлар 2024 йилнинг 7 майидан 7 июнига қадар (якшанба ва байрам кунларидан ташқари) қабул қилинади.

Ариза ва ҳужжатлар вилоят ва унга тенглаштирилган судлар судьялари малака ҳайъатлари ёки бевосита Судьялар олий мактаби қабул комиссиясига тақдим этилиши мумкин.

Маълумот учун тел: (998) 55-501-02-40.

Манзил: Тошкент шаҳар, Чилонзор тумани, Чўпонота кўчаси, 6-уй.

Қабул комиссияси

Тарихий адолатни тиклаш, мустабид тузум даврида ноҳақ айбланган, мол-мулки мусодара этилиб, ўзлари қувғину қатағонга дучор этилган аждодларимиз номини оқлаш йўлида изчил ишлар амалга оширилмоқда.

Президентимизнинг 2020 йил 8 октябрдаги “Қатағон қурбонларининг меросини янада чуқур ўрганиш ва улар хотирасини абадийлаштиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги фармойиши қабул қилингани бунга кенг йўл очди.

Маълумки, Фармойиш ижросини таъминлаш мақсадида қатағон қурбонларининг меросини янада чуқур ўрганиш, улар хотирасини абадийлаштириш ишларини ташкил этиш ва мувофиқлаштириш бўйича Республика ишчи гуруҳи ташкил этилган. Шунинг баробарида қатағон қурбонларининг номларини тиклаш ва хотирасини абадийлаштириш бўйича “Йўл харитаси” тасдиқлангач, уларнинг номларини аниқлаш борасида изланишлар кўлами кенгайтириб, масъулларга вазирлик ва идораларнинг идоравий архивларидан фойдаланиш имконияти яратилган.

Шунингдек, илмий-тадқиқот ишларини амалга ошириш жараёнида аниқланган, айрим сабабларга кўра реабилитация қилинмаган қатағон қурбонлари номларини оқлаш юзасидан белгиланган тартибда таклифлар киритиш белгиланган.

Бундан ташқари, Олий судда муайян сабабларга кўра реабилитация қилинмаган қатағон қурбонларининг номларини оқлаш ва уларнинг хотирасини абадийлаштириш масалалари бўйича ишчи гуруҳи тузилган.

Ишчи гуруҳнинг изчил фаолияти, кўламли саъй-ҳаракати туфайли сўнгги йилларда совет даврида қатағон қилинган 1 031 нафар ватандошимиз реабилитация қилиниб, оқланди.

Куни-кеча Олий судга Ўрта Осиёдаги Бирлашган давлат сиёсий бошқармаси қошидаги Учлик Кенгашларининг махсус йиғилишининг 1930-1938 йиллардаги қарорларига кўра ҳозирги Қорақалпоғистон Республикаси, Тошкент шаҳри, Хоразм, Бухоро, Жиззах ва Наманган вилоятлари ҳудудларида аксилинқилобий мақсадларда ҳаракатлар ва қуролли қўзғолонлар, террорчилик, бандитизм ва шпионаж содир этиш, Туркфронт махсус бўлими ҳайъати ҳамда Бутун Россия фавқулодда комиссияси Президиумининг махсус йиғилишининг 1920-1921 йиллардаги қарорларига кўра ҳозирги Фарғона вилояти ҳудудида босмачилик ҳаракатида иштирок этиш ҳамда ЎзССР Олий судининг 1938 йилдаги ҳукмига кўра партия ташкилотларида аксилшўро фаолиятини амалга оширганликда айбланган 198 нафар шахсга оид 11 та жиноят иши келиб тушиб, ишчи гуруҳ томонидан ўрганиб чиқилди.

Бош прокурор ўринбосари томонидан юқорида кўрсатилган жиноят ишлари юзасидан Олий суднинг Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъатига кассация тартибида протестлар келтирилди.

2024 йил 6 май куни Олий суд раисининг ўринбосари Икром Муслимов раислигида ўтказилган очиқ суд мажлисларида ушбу протестлар кўриб чиқилиб, қаноатлантирилди ҳамда Жиноят-процессуал кодексининг 83-моддасига асосан жами 11 та жиноят иши бўйича 198 нафар шахсга нисбатан Олий суд Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъати кассация инстанциясининг оқлов ҳукмлари чиқарилди.

ССРИ Олий суди жиноят судлов ҳайъатининг 1930 йил 21 июндаги ҳукми билан Ўзбекистон ССР Олий суди раиси лавозимида ишлаган Саъдулла Қосимов ва бошқалар (жами 7 киши) Ўзбекистон ССР Жиноят кодексининг 63-моддасида назарда тутилган жиноятни содир этганликда айбли деб топилиб, уларга мол-мулкини мусодара қилган ҳолда ўлим ва озодликдан маҳрум қилиш жазолари тайинланган.

Олий суд Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъатининг бугунги суд мажлисида С. Қосимовнинг набираси Ф. Саъдуллаев томонидан ушбу ҳукм устидан берилган кассация шикояти ҳамда Бош прокурор ўринбосари томонидан ушбу жиноят иши юзасидан келтирилган кассация протести ҳам кўриб чиқилди. Натижада С. Қосимов ва бошқаларга нисбатан чиқарилган айблов ҳукми бекор қилиниб, уларнинг ҳаракатларида жиноят таркиби мавжуд эмаслиги ҳамда жиноий ҳодиса юз бермаганлиги сабабли айбсиз деб топилиб, оқланди.

Шу аснода адолат қарор топди, йиллар мобайнида юзага чиқмай келган ҳақиқат тантана қилди.

Мустақиллик йўлида фидокорона кураш олиб борган, ҳатто ўз жонини фидо қилган қатағон қурбонларининг пок номлари халқимиз қалбида мангу яшайди.

2024 йил 6 май куни Ўзбекистон Республикаси Олий суди томонидан реабилитация қилиниб, оқланган қатағон қурбонлари

РЎЙХАТИ

Совет Социалистик Республикалар Иттифоқи Олий суди жиноят судлов ҳайъатининг 1930 йил 21 июндаги ҳукмига кўра:

1). 1900 йилда Тошкент шаҳрида туғилган, миллати ўзбек, маълумоти ўрта, оилали, 1 нафар фарзанди бор, судланмаган, 1929 йил 3 мартга қадар Ўзбекистон ССР Олий судининг раиси лавозимида ишлаган, Тошкент шаҳри, Эгарчилик маҳалласида истиқомат қилган Каcымов Сагдулла Рашидович Ўзбекистон ССР ЖКнинг (1926 йилги) 63-моддаси билан айбли деб топилиб, мол-мулки мусодара қилиниб, ўлим жазосига;

2). 1897 йилда туғилган, маълумоти олий, Ўзбекистон ССР Олий судининг собиқ прокурори лавозимида ишлаган, муқаддам судланган Шарипов Бадриддин Ўзбекистон ССР ЖКнинг (1926 йилги) 58-моддаси,
63-моддаси 1-қисми, 78-моддалари билан айбли деб топилиб, мол-мулки мусодара қилиниб, ўлим жазосига;

3). 1866 йилда туғилган, маълумоти ўрта, Тошкент шаҳрининг Эски шаҳар қисми судьяси лавозимида ишлаган, муқаддам судланмаган Мирсагат Мирзакиров Ўзбекистон ССР ЖКнинг (1926 йилги) 63-моддаси билан айбли деб топилиб, мол-мулки мусодара қилиниб, 10 йил озодликдан маҳрум қилиш жазосига;

4). 1884 йилда туғилган, бошланғич маълумотга эга, халқ судьяси лавозимида ишлаган, муқаддам Тошкент округ судининг
15.04.1926 йилдаги ҳукми билан 10 йил озодликдан маҳрум қилиш жазосига судланган Рустам Ходжа Ибрагим Ходжаев Ўзбекистон ССР ЖКнинг
(1926 йилги) 63-моддаси билан айбли деб топилиб, мол-мулки мусодара қилиниб, 10 йил озодликдан маҳрум қилиш жазосига;

5). 1890 йилда туғилган, маълумоти олий, адвокатлар коллегияси аъзоси бўлган, муқаддам судланмаган Спиродонов Вячеслав Петрович Ўзбекистон ССР ЖКнинг (1926 йилги) 63-моддаси  билан айбли деб топилиб, мол-мулки мусодара қилиниб, ўлим жазосига;

6). 1889 йилда туғилган, бошланғич маълумотга эга, савдогар, муқаддам судланган, Тошкент округ судининг 19.09.1929 йилдаги ҳукми билан 1 йил озодликдан маҳрум қилиш жазосига судланган Алимов Насриддин Ўзбекистон ССР ЖКнинг (1926 йилги) 63-моддаси билан айбли деб топилиб, мол-мулки мусодара қилиниб, ўлим жазосига;

7). 1893 йилда туғилган, маълумоти ўрта, савдогар, муқаддам судланмаган Самигжанов Акбар Ўзбекистон ССР ЖКнинг (1926 йилги)
63-моддаси  билан айбли деб топилиб, мол-мулки мусодара қилиниб, 10 йил озодликдан маҳрум қилиш жазосига судланганлар.

Суднинг ҳукмига кўра, С. Каcымов 1924 йилдан 1925 йилга қадар Тошкент вилоят судининг раиси ҳамда 1925 йил 23 декабрдан 1929 йил
3 мартга қадар Ўзбекистон ССР Олий судининг раиси лавозимида ишлаб келиб, шахсий бойлик орттириш мақсадида, талон-торож, порахўрлик, тизимли равишда тамагирлик жиноятларини содир этганликда;

Б. Шарипов 1927 йилда Бухоро округ суди раиси лавозимига тайинланиб, миллий озодлик ҳаракатининг (“босмачилик”)
фаол иштирокчиси бўлиб, савдогарлар манфаатини кўзлаган ҳолда С.Каcымов билан биргаликда совет судларидан фойдаланган ҳолда, шунингдек судсиз ва терговсиз “босмачилар” ниқоби остида ўн нафар айбсиз деҳқонларни отиб ташлаб, ўзининг ҳаракатлари билан деҳқонлар оммасини совет идораларига қарши йўналтирганликда;

М. Мирзакиров 1922 йилдан 1928 йилга қадар Тошкент шаҳрининг Эски шаҳар қисмида халқ судьяси лавозимида ишлаган даврда, турли моддий бойликлар эвазига фирибгарлик ва мансаб сохтакорлиги жиноятларини содир қилишда С.Каcымовга кўмаклашиб келганликда;

Р. Ибрагим Ходжаев 1922 йилдан 1925 йил март ойига қадар Мирзачўл шаҳрининг халқ судьяси лавозимида ишлаб, С.Каcымовнинг хабардорлигида ва С.Каcымов билан тил бириктириб, аҳолидан пора олиш ва таъмагирлик жиноятларини содир этиш, давлат ва хусусий мулкларни ўзлаштириш, доимий равишда пора эвазига ноқонуний ҳукмлар чиқариш, ўша даврда Тошкент округ суди раис ўринбосари лавозимида ишлаган С.Каcымовга доимий равишда пора бериш орқали суд тизимини инқирозга учрашида кўмаклашганликда;

В. Спиридонов 1921 – 1923 йилларда Тошкент шаҳри халқ судьялари кенгаши раиси ўринбосари лавозимида, 1923-1929 йилларда эса адвокат сифатида фаолият кўрсатиб, сохта ҳужжатлар ҳамда гувоҳларнинг ёлғон гувоҳлигидан фойдаланиб, судьяларга, шу жумладан Олий суд раиси С.Каcымовга пора бериш орқали суд тизимини инқирозга учрашида кўмаклашганликда;

Н. Алимов “Миллий иттиҳод” аксилинқилобий ташкилотининг фаол аъзоси сифатида ташкилотнинг барча раҳбарлари билан қалин муносабатда бўлиб, тузилган режага асосан, доимий равишда совет ташкилотларини, хусусан суд ва молия идоралари ходимларига спиртли ичимликлар ичдириб ҳамда уларга пора бериб, С.Каcымов билан дўстона муносабатда бўлиб, маъмурий ва суд ишларида ўзига таниш бўлган савдогар ҳамда аксилинқилобчиларга нисбатан оқлов ҳукми ёки енгил жазо тайинланишига эришганликда;

А. Самигжанов “Миллий иттиҳод” аксилинқилобий ташкилотининг фаол аъзоси ва катта савдогар бўлган ҳолда С.Каcымов ва М.Мирзакировларга спиртли ичимликлар ичдириб, улардан ўзининг ғаразли мақсадлари йўлида фойдаланиб, жумладан Тошкент шаҳрининг Эски шаҳар қисмидан ноқонуний ерларни олиш ва ноқонуний шартнома расмийлаштиришда М.Мирзакиров раҳбар бўлган халқ судидан фойдаланганликда айбли деб топилган.

Ўрта Осиёдаги Бирлашган давлат сиёсий бошқармаси қошидаги Учлик Кенгашининг 1931 йил 21 ноябрдаги махсус йиғилиш қарорига кўра:

1). 1899 йилда Янги Урганч туманида туғилган, миллати ўзбек, Янги Урганч тумани, Ала-Улик қишлоғида яшаган, 3 йилга концлагерга жўнатилган Джуманиязов Ирнияз;

2). 1886 йилда Янги Урганч туманида туғилган, миллати ўзбек, Янги Урганч тумани, Ала-Улик қишлоғида яшаган, 3 йилга концлагерга жўнатилган Курбанов Кош;

3). 1901 йилда Янги Урганч туманида туғилган, миллати ўзбек, Янги Урганч тумани, Ала-Улик қишлоғида яшаган, 10 йилга концлагерга жўнатилган Кабулов Назар;

4). 1895 йилда Янги Урганч туманида туғилган, миллати ўзбек, Янги Урганч тумани, Ала-Улик қишлоғида яшаган, 3 йилга концлагерга жўнатилган Авазметов Абдулла;

5). 1896 йилда Янги Урганч туманида туғилган, миллати ўзбек, Янги Урганч тумани, Ала-Улик қишлоғида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Матчанов Бекчан;

6). 1886 йилда Янги Урганч туманида туғилган, миллати ўзбек, Янги Урганч тумани, Ала-Улик қишлоғида яшаган, 3 йилга концлагерга жўнатилган Искандеров Матчан;

7). 1906 йилда Янги Урганч туманида туғилган, миллати ўзбек, Янги Урганч тумани, Чандир-Кият қишлоғида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Качкаров Игамберды;

8). 1903 йилда Янги Урганч туманида туғилган, миллати ўзбек, Янги Урганч тумани, Чандир-Кият қишлоғида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Рахимов Шарип;

9). 1870 йилда Янги Урганч туманида туғилган, миллати ўзбек, Янги Урганч тумани, Ала-Улик қишлоғида яшаган, 3 йилга концлагерга жўнатишга шартли ҳукм қилинган Бабаджан Ирнияз;

10). 1902 йилда Янги Урганч туманида туғилган, миллати ўзбек, Янги Урганч тумани, Ала-Улик қишлоғида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Сауров Майли ЎзССР ЖКнинг 14-78-моддаси (аксилинқилобий мақсадларда ҳаракатлар содир этиш, яъни жиноий қилмишларни содир этиш каби оғирлаштирувчи ҳолатларсиз тартибсизликларда иштирок этиш) билан айбли деб топилган.

Ўрта Осиёдаги Бирлашган давлат сиёсий бошқармаси қошидаги Учлик Кенгашининг махсус йиғилиш қарорига кўра, Джуманиязов Ирнияз
ва бошқалар босмачилик аксилинқилобий ҳаракати аъзолари билан доимий алоқа ўрнатишиб, уларни ўзларининг уйларида қабул қилишиб, босмачилик гуруҳларини озиқ-овқат маҳсулотлари билан таъминлаб, совет ҳокимияти томонидан амалга оширилаётган чора-тадбирларга ўзларида сақланиб келинаётган қуролларни топширмаслик ҳамда коллективлаштиришга қарши тарғиботларни амалга ошириш орқали қаршилик кўрсатиб келишганликда айбланишган.

Ўрта Осиёдаги Бирлашган давлат сиёсий бошқармаси қошидаги Учлик Кенгашининг 1932 йил 5 ноябрдаги махсус йиғилиш қарорига кўра:

1). 1881 йилда туғилган, миллати ўзбек, Ҳазорасп тумани, Оталиқ қишлоқ советида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Матмуратов Матчанбек;

2). 1896 йилда туғилган, миллати ўзбек, Ҳазорасп шаҳрида яшаган,
5 йилга концлагерга жўнатилган Саитниязов Раимберген;

3). 1874 йилда туғилган, миллати ўзбек, Ҳазорасп тумани, Ашак Карвак қишлоқ советида яшаган, 3 йилга аҳлоқ тузатиш-меҳнат муассасасига жўнатилган Джуманиязов Матякуб;

4). 1869 йилда туғилган, миллати ўзбек, Ҳазорасп тумани, Юқори Мухаман қишлоқ советида яшаган, 3 йилга аҳлоқ тузатиш-меҳнат муассасасига жўнатилган Сарыбакалов Мамаджан;

5). 1895 йилда туғилган, миллати ўзбек, Ҳазорасп тумани, Юқори Мухаман қишлоқ советида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Бакалов Машарип Сары;

6). 1895 йилда туғилган, миллати ўзбек, Ҳазорасп тумани, Авшар қишлоқ советида яшаган, 3 йилга концлагерга жўнатилган Пирманов Курамбай;

7). 1875 йилда туғилган, миллати ўзбек, Ҳазорасп тумани, Ашак Карвак қишлоқ советида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Адамов Рахманкул;

8). 1891 йилда туғилган, миллати ўзбек, Ҳазорасп тумани, Ашак Карвак қишлоқ советида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Бабаниязов Нурулла;

9). 1870 йилда туғилган, миллати ўзбек, Ҳазорасп тумани, Юқори Мухаман қишлоқ советида яшаган, дастлабки қамоқ муддати инобатга олиниб, қамоқдан озод қилинган Машарипов Ибрагим Юзбаши;

10). 1911 йилда туғилган, миллати ўзбек, Ҳазорасп тумани, Юқори Мухаман қишлоқ советида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Машарипов Пирджан;

11). 1881 йилда туғилган, миллати ўзбек, Ҳазорасп тумани, Авшар қишлоқ советида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Абдуллаев Атаджан;

12). 1872 йилда туғилган, миллати ўзбек, Ҳазорасп тумани, Ашак Карвак қишлоқ советида яшаган, 3 йилга аҳлоқ тузатиш-меҳнат муассасасига жўнатилган Ваисов Мулла Куряз;

13). 1881 йилда туғилган, миллати ўзбек, Хазарасп тумани, Ашак Карвак қишлоқ советида яшаган, 3 йилга аҳлоқ тузатиш-меҳнат муассасасига жўнатилган Машарипов Мадраим;

14). 1871 йилда туғилган, миллати ўзбек, Хива тумани, Пернаухас қишлоқ советида яшаган, 3 йилга аҳлоқ тузатиш-меҳнат муассасасига жўнатилган Султанмуратов Джуманияз;

15). 1870 йилда туғилган, миллати ўзбек, Хива тумани, Хива шаҳрида яшаган, 3 йилга аҳлоқ тузатиш-меҳнат муассасасига жўнатилган Машарипов Худайберген;

16). 1870 йилда туғилган, миллати ўзбек, Хива тумани, Хива шаҳрида яшаган, 3 йилга аҳлоқ тузатиш-меҳнат муассасасига жўнатилган Авезов Матмурат;

17). 1876 йилда туғилган, миллати ўзбек, Хива тумани, Хива шаҳрида яшаган, 3 йилга аҳлоқ тузатиш-меҳнат муассасасига жўнатилган Аминов Назар Махрам;

18). 1882 йилда туғилган, миллати ўзбек, Хива тумани, Хива шаҳрида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Абдалниязов Мадаминжан;

19). 1887 йилда туғилган, миллати қозоқ, Хива тумани, Авез Дуняк қишлоқ советида яшаган, 10 йилга концлагерга жўнатилган Кошаров Мустафа-Казак;

20). 1873 йилда туғилган, миллати ўзбек, Хива тумани, Хива шаҳрида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Машарипов Худайберген;

21). 1891 йилда туғилган, миллати ўзбек, Ҳазорасп тумани, Мухаман қишлоқ советида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Аллабергенов Джуманияз;

22). 1876 йилда туғилган, миллати ўзбек, Хонқа тумани, Дургадиқ қишлоқ советида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Каландаров Саур;

23). 1890 йилда туғилган, миллати ўзбек, Хонқа тумани, Хонқа қишлоқ советида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Ибрагимов Юсуп Ходжа;

24). 1871 йилда туғилган, миллати ўзбек, Хонқа тумани, Хонқа шаҳрида яшаган, 3 йилга озодликдан маҳрум қилиш жазоси тайинланган Ахметов Мулла Ибайдулла;

25). 1871 йилда туғилган, миллати ўзбек, Хонқа тумани, Оҳунбобоев қишлоқ советида яшаган, 3 йилга озодликдан маҳрум қилиш жазоси тайинланган Абдукадыров Абдушукур;

26). 1866 йилда туғилган, миллати ўзбек, Хонқа тумани, Полвон қишлоқ советида яшаган, дастлабки қамоқ муддати инобатга олиниб, қамоқдан озод қилинган Юсупов Нурмат;

27). 1865 йилда туғилган, миллати ўзбек, Хонқа тумани, Тама-Дурвади қишлоқ советида яшаган, 3 йилга озодликдан маҳрум қилиш жазоси тайинланган Машарипов Бабаджан Максум;

28). 1893 йилда туғилган, миллати ўзбек, Хонқа тумани, Хонқа қишлоқ советида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Атаджанов Ибрагим;

29). 1896 йилда туғилган, миллати ўзбек, Хонқа тумани, Хонқа қишлоқ советида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Абдурасуль Махсум Ибадула Ходжи;

30). 1876 йилда Хива туманида туғилган, миллати ўзбек, Шовот тумани, Манак қишлоқ советида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Давлетмуратов Якши Мурат;

31). 1910 йилда туғилган, миллати ўзбек, Шовот тумани, Арбек қишлоқ советида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Атаджанов Абды Ишан;

32). 1895 йилда туғилган, миллати ўзбек, Шовот тумани, Арбек қишлоқ советида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Атаджанов Усман Ишан;

33). 1896 йилда туғилган, миллати ўзбек, Шовот тумани, Курбак қишлоқ советида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Нурметов Ибадулла;

34). 1901 йилда туғилган, миллати ўзбек, Урганч тумани, Юқори Боғ қишлоқ советида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Артыков Ваис;

35). 1874 йилда туғилган, миллати ўзбек, Урганч тумани, Юқори Боғ қишлоқ советида яшаган, дастлабки қамоқ муддати ҳисобга олиниб, қамоқдан озод қилинган Ахмедов Уста Каландар;

36). 1891 йилда туғилган, миллати туркман, Порсин тумани, Ильдирших қишлоқ советида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Шагалов Сафар;

37). 1886 йилда туғилган, миллати ўзбек, Ташоуз тумани, Кукчагар қишлоқ советида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Дурдыев Сафарбай;

38). 1892 йилда туғилган, миллати ўзбек, Ильялинский тумани, Кенгес қишлоқ советида яшаган, дастлабки қамоқ муддати ҳисобга олиниб, қамоқдан озод қилинган Бекмуратов Берды Клыч;

39). 1886 йилда туғилган, миллати ўзбек, Хонқа тумани, Хонқа шаҳрида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Нуруллаев Сайдулла Ўзбекистон ССР ЖКнинг 78-моддаси (аксилинқилобий мақсадларда ҳаракатлар содир этиш, яъни жиноий қилмишларни содир этиш каби оғирлаштирувчи ҳолатларсиз тартибсизликларда иштирок этиш) билан айбли деб топилган.

Ўрта Осиёдаги Бирлашган давлат сиёсий бошқармаси Учлик Кенгашининг махсус йиғилиш қарорига кўра, Матмуратов Матчанбек
ва бошқалар 1931 йил февраль ойининг бошларида совет ҳокимиятини ағдариш, унга қарши қуролланган босмачилик-исёнчилик курашини ташкил этиш ҳамда олдинги хонлик бошқаруви тартибини тиклаш мақсадида, Афғонистон ҳудудидан Хива ҳудудига ўтган Жунаидхоннинг ўғли Эшимхоннинг қуролланган гуруҳларини кучайтириш учун янги кадрлар билан таъминлаш мақсадида улар билан алоқа ўрнатганликда айбланган.

Ўрта Осиёдаги Бирлашган давлат сиёсий бошқармаси қошидаги Учлик Кенгашининг 1932 йил 22 январдаги махсус йиғилиш қарорига кўра:

1). 1895 йилда туғилган, миллати ўзбек, Ғиждувон тумани, Рубат Ходжа қишлоғида яшаган, 8 йилга концлагерга жўнатилган Саттаров Шаназар;

2). 1877 йилда туғилган, миллати ўзбек, Бауман тумани, Шуристан қишлоғида яшаган, 8 йилга концлагерга жўнатилган Балтаев Базар;

3). 1891 йилда туғилган, миллати ўзбек, Вобкент тумани, Пешку қишлоғида яшаган, 8 йилга концлагерга жўнатилган Кадыров Ярыкул;

4). 1874 йилда туғилган, миллати ўзбек, Вобкент тумани, Мугулан қишлоғида яшаган, 8 йилга концлагерга жўнатилган Клычев Турсун Амин;

5). 1874 йилда туғилган, миллати ўзбек, Эски Бухоро шаҳри, Тобхана гузарида яшаган, 8 йилга концлагерга жўнатилган Мустафакулов Мухамед Кул;

6). 1892 йилда туғилган, миллати ўзбек, Бауман тумани, Чупрак қишлоғида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Рузиев Ходжи Мурад Амин;

7). 1869 йилда туғилган, миллати ўзбек, Вобкент шаҳри, Похса гузарида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Раджабов Мирза Ахмед;

8). 1886 йилда туғилган, миллати ўзбек, Эски Бухоро шаҳри, Мирза Хамид гузарида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Адылов Кары Дауд;

9). 1889 йилда туғилган, миллати ўзбек, Эски Бухоро шаҳри, Кари Мустаким гузарида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Халиков Сабир;

10). 1883 йилда туғилган, миллати ўзбек, Бауман тумани, Қассоблар қишлоғида яшаган, 3 йилга концлагерга жўнатилган Саибов Нияз;

11). 1913 йилда туғилган, миллати ўзбек, Ғиждувон тумани, Кули-Джуйбар қишлоғида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Нуруллаев Рузи;

12). 1886 йилда туғилган, миллати ўзбек, Бухоро тумани, Буйро қишлоғида яшаган, 3 йилга концлагерга жўнатилган Рахманов Мулла Сафар;

13). 1897 йилда туғилган, миллати ўзбек, Ғиждувон тумани, Джандикон қишлоғида яшаган, дастлабки қамоқ муддати ҳисобга олиниб, қамоқдан озод қилинган Турдыев Базар;

14). 1903 йилда туғилган, миллати ўзбек, Ғиждувон тумани, Джандикон қишлоғида яшаган, дастлабки қамоқ муддати ҳисобга олиниб, қамоқдан озод қилинган Рахматов Тюра;

15). 1897 йилда туғилган, миллати ўзбек, Ғиждувон тумани, Джандикон қишлоғида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Катта Шейхов Токсан;

16). 1899 йилда туғилган, миллати ўзбек, Ғиждувон тумани, Лябируд қишлоғида яшаган, дастлабки қамоқ муддати ҳисобга олиниб, қамоқдан озод қилинган Джалалов Хусейн;

17). 1871 йилда туғилган, миллати ўзбек, Ғиждувон тумани, Чагдари қишлоғида яшаган, дастлабки қамоқ муддати ҳисобга олиниб, қамоқдан озод қилинган Маруфов Шариф;

18). 1879 йилда туғилган, миллати ўзбек, Ғиждувон тумани, Рубат Ходжа қишлоғида яшаган, 3 йилга концлагерга жўнатилган Турсунов Мурад;

19). 1911 йилда туғилган, миллати ўзбек, Ғиждувон тумани, Рубат Ходжа қишлоғида яшаган, 3 йилга концлагерга жўнатилган Гадаев Нор;

20). 1903 йилда туғилган, миллати ўзбек, Бауман тумани, Шуристан қишлоғида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Хаитов Халим;

21). 1898 йилда туғилган, миллати ўзбек, Ғиждувон тумани, Чагдари қишлоғида яшаган, 3 йилга концлагерга жўнатилган Тюраев Талип;

22). 1881 йилда туғилган, миллати ўзбек, Вобкент тумани, Махалля Ашхан қишлоғида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Шарипов Хамдам;

23). 1895 йилда туғилган, миллати ўзбек, Ғиждувон тумани, Карабаг қишлоғида яшаган, 3 йилга концлагерга жўнатилган Назаров Нор;

24). 1889 йилда туғилган, миллати ўзбек, Ғиждувон тумани, Саидон қишлоғида яшаган, 3 йилга концлагерга жўнатилган Хамраев Нормурат;

25). 1885 йилда туғилган, миллати ўзбек, Ғиждувон тумани, Карабаг қишлоғида яшаган, 3 йилга концлагерга жўнатилган Хайдаров Барат;

26). 1883 йилда туғилган, миллати ўзбек, Ғиждувон тумани, Чагдари қишлоғида яшаган, 3 йилга концлагерга жўнатилган Файзиев Джума;

27). 1908 йилда туғилган, миллати ўзбек, Эски Бухоро тумани, Суфи-Каргар қишлоғида яшаган, 3 йилга концлагерга жўнатилган Периев Саидкул;

28). 1883 йилда туғилган, миллати ўзбек, Ғиждувон тумани, Возирша қишлоғида яшаган, 3 йилга концлагерга жўнатишга шартли ҳукм қилиниб, жазодан озод қилинган Хайриев Сафар;

29). 1899 йилда туғилган, миллати ўзбек, Эски Бухоро тумани, Суфи Каргар қишлоғида яшаган, 3 йилга концлагерга жўнатишга шартли ҳукм қилиниб, қамоқдан озод қилинган Норов Нигмат ЎзССР ЖКнинг 78-моддаси (аксилинқилобий мақсадларда ҳаракатлар содир этиш, яъни жиноий қилмишларни содир этиш каби оғирлаштирувчи ҳолатларсиз тартибсизликларда иштирок этиш) билан айбли деб топилган.

Ўрта Осиёдаги Бирлашган давлат сиёсий бошқармаси Учлик Кенгашининг махсус йиғилиш қарорига кўра, Клычев Турсун Амин
ва бошқалар 1931 йилда Бухоро секторининг Ғиждувон, Вобкент, Бауман
ва бошқа туманлари ҳудудида совет ҳокимиятига қарши қуролланган кураш олиб бориш мақсадида аксилинқилобий босмачилик гуруҳларини ташкил этиш, ўз сафларини кенгайтириб, кейинчалик Тожикистон ҳудудида совет ҳокимиятига қарши кураш олиб бораётган Иброҳимбек лақайга бориб қўшилиш, аксилинқилобий ташвиқот олиб борганликда айбланишган.

Ўрта Осиёдаги Бирлашган давлат сиёсий бошқармаси қошидаги Учлик Кенгашининг 1932 йил 20 августдаги махсус йиғилиш қарорига кўра:

1). 1892 йилда туғилган, миллати ўзбек, Жиззах тумани, Янги-қишлоқ қишлоқ советида яшаган, 10 йилга қонцлагерга жўнатилган Турсункулов Мумин;

2). 1902 йилда туғилган, миллати ўзбек, Жиззах тумани, Янги-қишлоқ қишлоқ советида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Сайфуллаев Лутфулла;

3). 1877 йилда туғилган, миллати ўзбек, Жиззах тумани, Янги-қишлоқ қишлоқ советида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Бердыев Кабыл Тангри;

4). 1904 йилда туғилган, миллати ўзбек, Жиззах тумани, Янги-қишлоқ қишлоқ советида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Хазраткулов Хасан;

5). 1906 йилда туғилган, миллати ўзбек, Жиззах тумани, Янги-қишлоқ қишлоқ советида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Хафизов Искандар;

6). 1902 йилда туғилган, миллати ўзбек, Жиззах тумани, Янги-қишлоқ қишлоқ советида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Хафизов Али;

7). 1894 йилда туғилган, миллати ўзбек, Жиззах тумани, Асман-Сай қишлоқ советида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Абдурахманов Бек-Али;

8). 1892 йилда туғилган, миллати ўзбек, Жиззах тумани, Янги-қишлоқ қишлоқ советида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Абдуллаев Рашид;

9). 1897 йилда туғилган, миллати ўзбек, Жиззах тумани, Янги-қишлоқ қишлоқ советида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Абдуллаев Мукум;

10). 1891 йилда туғилган, миллати ўзбек, Жиззах тумани, Янги-қишлоқ қишлоқ советида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Худояров Тура;

11). 1896 йилда туғилган, миллати ўзбек, Жиззах тумани, Янги-қишлоқ қишлоқ советида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Хасанов Савран;

12). 1897 йилда туғилган, миллати ўзбек, Жиззах тумани, Янги-қишлоқ қишлоқ советида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Абдурахманов Дастан;

13). 1895 йилда туғилган, миллати ўзбек, Жиззах тумани, Янги-қишлоқ қишлоқ советида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Бердыяров Давран;

14). 1900 йилда туғилган, миллати ўзбек, Жиззах тумани, Янги-қишлоқ қишлоқ советида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Алимов Тургун;

15). 1904 йилда туғилган, миллати ўзбек, Жиззах тумани, Янги-қишлоқ қишлоқ советида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Ниязов Карабек;

16). 1886 йилда туғилган, миллати ўзбек, Жиззах тумани, Янги-қишлоқ қишлоқ советида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Давранов Синдар;

17). 1886 йилда туғилган, миллати ўзбек, Жиззах тумани, Янги-қишлоқ қишлоқ советида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Давранов Джалдыбай;

18). 1907 йилда туғилган, миллати ўзбек, Жиззах тумани, Янги-қишлоқ қишлоқ советида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Турсункулов Базарбек;

19). 1883 йилда туғилган, миллати ўзбек, Жиззах тумани, Янги-қишлоқ қишлоқ советида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Игамбердиев Раимкул;

20). 1900 йилда туғилган, миллати ўзбек, Жиззах тумани, Учли қишлоқ советида яшаган, 10 йилга концлагерга жўнатилган Адылов Акильбек;

21). 1892 йилда туғилган, миллати ўзбек, Жиззах тумани, Учли  қишлоқ советида яшаган, 10 йилга концлагерга жўнатилган Адылов Байзар;

22). 1884 йилда туғилган, миллати ўзбек, Жиззах тумани, Янги-қишлоқ қишлоқ советида яшаган, 5 йилга озодликдан маҳрум этилган Абдуллаев Иргаш;

23). 1871 йилда туғилган, миллати ўзбек, Жиззах тумани, Янги-қишлоқ қишлоқ советида яшаган, 5 йилга концлагерга жўнатилган Бердыяров Ихлас;

24). 1898 йилда туғилган, миллати ўзбек, Жиззах тумани, Асман-Сай қишлоқ советида яшаган, 3 йилга концлагерга жўнатилган Батыров Аман;

25). 1877 йилда туғилган, миллати ўзбек, Жиззах тумани, Янги-қишлоқ қишлоқ советида яшаган, 3 йилга концлагерга жўнатилган Абдуллаев Сахип;

26). 1866 йилда туғилган, миллати ўзбек, Жиззах тумани, Янги-қишлоқ қишлоқ советида яшаган, 3 йилга концлагерга жўнатилган Мирзаев Хафиз Максум Мулла;

27). 1872 йилда туғилган, миллати ўзбек, Жиззах тумани, Янги-қишлоқ қишлоқ советида яшаган, 3 йилга сургун қилинган Кельдыбаев Аман;

28). 1890 йилда туғилган, миллати ўзбек, Жиззах тумани, Осмонсой қишлоқ советида яшаган, 3 йилга концлагерга жўнатилган Кипчаков Барат;

29). 1887 йилда туғилган, миллати ўзбек, Жиззах тумани, Янги-қишлоқ қишлоқ советида яшаган, 10 йилга концлагерга жўнатилган Абдуллаев Джура ЎзССР ЖКнинг 66 (шпионаж), 67 (махсус қўриқланадиган давлат сирини ташкил этмайдиган иқтисодий маълумотларни тўплаш) ва 78-моддалари (аксилинқилобий мақсадларда ҳаракатлар содир этиш, яъни жиноий қилмишларни содир этиш каби оғирлаштирувчи ҳолатларсиз тартибсизликларда иштирок этиш) билан айбли деб топилган.

Ўрта Осиёдаги Бирлашган давлат сиёсий бошқармаси Учлик Кенгашининг махсус йиғилиш қарорига кўра, М.Турсункулов ва бошқалар келиб чиқишига кўра бой, савдогар ва уруғ бошлари бўлгани ҳолда, Октябрь социалистик инқилобидан сўнг Совет ҳокимияти томонидан амалга оширилаётган чора-тадбирларга очиқдан-очиқ қаршилик кўрсатиш, Хамроқулбек, Мелла Деҳқон, Худоёр ва бошқаларнинг босмачилик тўдаларида иштирок этиш, колхозлардаги ҳокимиятни эгаллаб олиб, совет ҳокимиятига қарши фаолият олиб бориш, ушбу мақсадларда яширин йиғинлар ўтказиб, уларда қуролли қўзғолон кўтариш, собиқ босмачилар билан алоқа ўрнатиш, қурол-яроғ сотиб олиш учун пул маблағлари йиғиш масалаларини муҳокама қилиб келганликда айбланишган.

Ўрта Осиё бирлашган давлат сиёсий бошқармаси қошидаги Учлик Кенгашининг 1930 йил 3 январдаги махсус йиғилиш қарорига кўра:

1).1887 йилда Косонсой туманида туғилган, Косонсой туманида яшаган, отувга ҳукм қилинган Умаралиев Дадабой;

2).1905 йилда Наманган туманида туғилган, Наманган туманида яшаган, отувга ҳукм қилинган Мирюсупов Мирвали;

3). 1896 йилда Наманган туманида туғилган, Наманган туманида яшаган, отувга ҳукм қилинган Расулбаев Мамаджан Қори;

4). 1898 йилда Косонсой туманида туғилган, Косонсой туманида яшаган, отувга ҳукм қилинган Азимбаев Мулла Ахмед Али;

5). 1902 йилда Наманган туманида туғилган, Наманган туманида яшаган, отувга ҳукм қилинган Мирюсупов Абдугапар;

6). 1902 йилда Наманган туманида туғилган, Наманган туманида яшаган, отувга ҳукм қилинган Азимбаев Хаджимат;

7). 1894 йилда Тўрақўрғон туманида туғилган, Тўрақўрғон туманида яшаган, отувга ҳукм қилинган Закирходжаев Камилджан;

8). 1910 йилда Косонсой туманида туғилган, Косонсой туманида яшаган, отувга ҳукм қилинган Алиназаров Гаипберди;

9). 1911 йилда Тўрақўргон туманида туғилган, Тўрақўргон туманида яшаган, отувга ҳукм қилинган Хақназаров Абуладжан;

10). 1898 йилда Наманган туманида туғилган, Наманган туманида яшаган, 3 йилга концлагерга сургун қилинган Ишматов Джапарлар ЎзССР ЖКнинг  58 ва 78-моддалари (бандитизм, совет ҳудудига қуролли қўзғолон ёки аксилинқилобий мақсадларда бостириб келиш) билан айбли деб топилган.

Ўрта Осиё бирлашган давлат сиёсий бошқармаси қошидаги Учлик Кенгашининг махсус йиғилиш қарорига кўра, Умаралиев Дадабой
ва бошқалар 1929-1930 йилларда Наманган туманида эски маҳаллий бойлар ҳисобланиб, Носирхон тўра Камолхонтўра ишига алоқадор шахслар сифатида аксилинқилобий ҳаракати аъзоларини қўллаб келишиб, совет ҳудудида қуролли қўзғолон ёки аксилинқилобий мақсадларда ҳаракатларни амалга оширганликда айбланишган.

Ўрта Осиё бирлашган давлат сиёсий бошқармаси қошидаги Учлик Кенгашининг 1938 йил 16 февралдаги махсус йиғилиш қарорига кўра:

1).1894 йилда Хива туманида туғилган, Хива туманида яшаган, миллати ўзбек, отувга ҳукм қилинган Юсупов (Казаков) Исмаил;

2).1886 йилда Хива туманида туғилган, Хива  туманида яшаган, миллати ўзбек, отувга ҳукм қилинган Худайбергенов Рахман;

3). 1884 йилда Хива туманида туғилган, Хива туманида яшаган, миллати ўзбек, отувга ҳукм қилинган Хакназаров Артик;

4). 1887 йилда Хива туманида туғилган, Хива туманида яшаган, миллати ўзбек, отувга ҳукм қилинган Ибрагимов Матриза;

5). 1898 йилда Хива туманида туғилган, Хива туманида яшаган,
миллати ўзбек, отувга ҳукм қилинган Юсупов Қаландар;

6). 1887 йилда Хива туманида туғилган, Хива туманида яшаган,
миллати ўзбек, отувга ҳукм қилинган Фазилов Абдулла;

7). 1888 йилда Хива туманида туғилган, Хива туманида яшаган,
миллати ўзбек, отувга ҳукм қилинган Накиев Бабаджан;

8). 1885 йилда Хива туманида туғилган, Хива туманида яшаган,
миллати ўзбек, 10 йилга концлагерга сургун қилинган Накиев Саиджан;

9). 1882 йилда Хива туманида туғилган, Хива туманида яшаган,
миллати ўзбек, отувга ҳукм қилинган Накиев Аскар;

10). 1895 йилда Хива туманида туғилган, Хива туманида яшаган,
миллати ўзбек, отувга ҳукм қилинган Абдурахманов Латип;

11). 1881 йилда Хива туманида туғилган, Хива туманида яшаган,
миллати ўзбек, отувга ҳукм қилинган Таджиев Абдалнияз;

12). 1893 йилда Хива туманида туғилган, Хива туманида яшаган,
миллати ўзбек, отувга ҳукм қилинган Курамбаев Мадраим;

13). 1908 йилда Хива туманида туғилган, Хива туманида яшаган,
миллати ўзбек, отувга ҳукм қилинган Каримов Матякуб;

14). 1880 йилда Хива туманида туғилган, Хива туманида яшаган,
миллати ўзбек, отувга ҳукм қилинган Матчанов Бекчан;

15). 1881 йилда Хива туманида туғилган, Хива туманида яшаган,
миллати ўзбек, отувга ҳукм қилинган Абдуллаев Атаджан ЎзССР ЖКнинг
13, 58, 67-моддалари (совет ҳудудига қуролли қўзғолон ёки аксилинқилобий мақсадларда бостириб келиш, аксилинқилобий ҳаракатлар содир содир этиш) билан айбли деб топилган.

Ўрта Осиёдаги Бирлашган давлат сиёсий бошқармаси Учлик Кенгашининг махсус йиғилиш қарорига кўра, Юсупов (Казаков) Исмаил ва бошқалар
1937 йилда Хива тумани, Жундиён қишлоғида жойлашган “Хон Исмоил ота” масжидида йиғилишлар ўтказишиб, аксилинқолибий режаларни тузишган ҳамда “Жунаидхон”ни таниган эски бойлар сифатида қуролли тўда шакллантириб, совет ҳудудида қуролли қўзғолон ёки аксилинқилобий ҳаракатлар содир этиш мақсадларида ҳаракат амалга оширишганликда айбланишган.

Ўрта Осиё бирлашган давлат сиёсий бошқармаси қошидаги Учлик Кенгашининг 1938 йил 4 февралдаги махсус йиғилиш қарорига кўра:

1).1913 йилда Ҳазорасп туманида туғилган, Ҳазорасп туманида яшаган, отувга ҳукм қилинган Рахимов Машарип;

2).1914 йилда Ҳазорасп туманида туғилган, Ҳазорасп туманида яшаган, отувга ҳукм қилинган Камалов Сабур;

3). 1901 йилда Ҳазорасп туманида туғилган, Ҳазорасп туманида яшаган, отувга ҳукм қилинган Курязов Баба;

4). 1910 йилда Ҳазорасп туманида туғилган, Ҳазорасп туманида яшаган, отувга ҳукм қилинган Матназаров Сафарбала;

5). 1904 йилда Ҳазорасп туманида туғилган, Ҳазорасп туманида яшаган,
10 йилга меҳнат тузатиш лагерига сургун қилинган Адамбаев Атаджан;

6). 1901 йилда Ҳазорасп туманида туғилган, Ҳазорасп туманида яшаган,
10 йилга меҳнат тузатиш лагерига сургун қилинган Бабаджанов Раим;

7). 1901 йилда Ҳазорасп туманида туғилган, Ҳазорасп туманида яшаган,
10 йилга меҳнат тузатиш лагерига сургун қилинган Абдукаримов Матякуб;

8). 1908 йилда Ҳазорасп туманида туғилган, Ҳазорасп туманида яшаган,
10 йилга меҳнат тузатиш лагерига сургун қилинган Рахимов Жуманияз;

9). 1898 йилда Ҳазорасп туманида туғилган, Ҳазорасп туманида яшаган,
10 йилга меҳнат тузатиш лагерига сургун қилинган Рахимов Курбанбайлар ЎзССР ЖКнинг  78-моддаси (бандитизм) билан айбли деб топилган.

Ўрта Осиё бирлашган давлат сиёсий бошқармаси қошидаги Учлик Кенгашининг махсус йиғилиш қарорига кўра, Рахимов Машарип

ва бошқалар 1937 йилда Хоразм округи, Ҳазорасп туманининг Пичоқчи ва Юқори Мухомон қишлоқларида “Шокирбола” қуролли тўдасига бирлашиб, совет ҳудудида қуролли қўзғолон ёки бандитизм мақсадларда ҳаракатларни амалга оширганликда айбланишган.

Туркфронт махсус бўлими ҳайъатининг 06.11.1920 йилдаги ҳамда Бутун Россия фавкулодда комиссияси Президумининг 1921 йил
27 октябрдаги махсус йиғилиш қарорларига кўра:

1).1896 йилда Оренбург шаҳрида туғилган, Фарғона вилоятида яшаган, отувга ҳукм қилинган Дориомедов Андрей Иванович;

2).1902 йилда Фарғона вилоятида туғилган, Скобелев шаҳрида яшаган, миллати ўзбек, 2 йилга концлагерга сургун қилинган Садикбаев Абдулладжан;

3). 1887 йилда Пишпак шаҳрида туғилган, Фарғона шаҳрида яшаган,
2 йилга концлагерга сургун қилинган Роксиков Николай Алексеевич;

4). 1900 йилда Фарғона вилоятида туғилган, 1 йилга концлагерга сургун қилинган Федоров Михаил Дмитриевич;

5). 1892 йилда Тошкент шаҳрида яшаган, 2 йилга концлагерга сургун қилинган Арсеньева Владимир Михайлович;

6). 1901 йилда туғилган, Скобелев шаҳрида яшаган, 2 йилга концлагерга сургун қилинган Никольский Виктор Иванович;

7). 1901 йилда Фарғона вилоятида яшаган, Туркистон ўлкасидан сургун қилинган Бабаев Мулла Абдулладжан;

8). 1875 йилда туғилган, Скобелев шаҳрида яшаган, 2 йилга концлагерга сургун қилинган Шепелев Семена Васильекич;

9). 1895 йилда туғилган, Скобелев шаҳрида яшаган, 2 йилга концлагерга сургун қилинган Бархаш Лев Львович;

10). 1881 йилда туғилган, Фарғона шаҳрида яшаган, 2 йилга концлагерга сургун қилинган Городиский Константин Константинович;

11). 1878 йилда туғилган, Глодосоха шаҳрида яшаган, 2 йилга концлагерга сургун қилинган Яковенко Федор Титович;

12). 1865 йилда туғилган, Фарғона шаҳрида яшаган, 2 йилга концлагерга сургун қилинган Нензберг Владимир Александрович;

13). 1889 йилда Скобелев шаҳрида яшаган, 2 йилга концлагерга сургун қилинган Никольский Андрей Иванович;

14). 1885 йилда туғилган, Скобелев шаҳрида яшаган, 2 йилга концлагерга сургун қилинган Власов  Дмитрий Павлович;

15). 1877 йилда туғилган, Скобелев шаҳрида яшаган, 2 йилга концлагерга сургун қилинган Антипов Николай Данилович;

16). 1891 йилда туғилган, Скобелев шаҳрида яшаган, 2 йилга концлагерга сургун қилинган Сологуб Анатолий Николаевич;

17). 1874 йилда туғилган, Тошкент шаҳрида яшаган, 2 йилга концлагерга сургун қилинган Муханов Александр Владимирович;

18). 1874 йилда туғилган, Жалолобод туманида яшаган, 2 йилга концлагерга сургун қилинган Монстров Константин Иванович;

19). 1897 йилда туғилган, Тошкент шаҳрида яшаган, 1 йилга концлагерга сургун қилинган Лазарев Александр Ильич;

20). 1886 йилда туғилган, Тошкент шаҳрида яшаган, 2 йилга концлагерга сургун қилинган Ситняковкий Борис Никонорович;

21). 1895 йилда туғилган, Тошкент шаҳрида яшаган, 2 йилга концлагерга сургун қилинган Ситнаяковский Алексей Никонорович;

22). 1898 йилда туғилган, Скобелев шаҳрида яшаган, 2 йилга концлагерга сургун қилинган Покровская-Спиродонова Ольга Дмитриевна;

23). 1888 йилда Эски Марғилон шаҳрида яшаган, 2 йилга концлагерга сургун қилинган Родзиевский Дмитрий Григорьевич;

24). 1875 йилда туғилган, Скобелев шаҳрида яшаган, Туркистон ўлкасидан сургун қилинган Безсонов Андрей;

25). 1895 йилда Тошкент шаҳрида туғилган, Тошкент шаҳрида яшаган, Туркистон ўлкасидан сургун қилинган Николькая Лидия;

26). 1899 йилда туғилган, Фарғона шаҳрида яшаган, Туркистон ўлкасидан сургун қилинган Шакиров Икром;

27). 1870 йилда Скобелев шаҳрида яшаган, Туркистон ўлкасидан сургун қилинган Ляли-Ходжа-Турди-Ходжаев;

28). 1870 йилда туғилган, Скобелев шаҳрида яшаган, концлагерга сургун қилинган Шматбаев Мадат;

29). 1870 йилда туғилган, Скобелев шаҳрида яшаган, концлагерга сургун қилинган Нишан-биби Мухамед Саидов Туркистон ҳудудида Мадаминбек бошчилигидаги босмачилик ҳаракатида иштирок этишда айбли деб топилган.

Туркфронт махсус бўлими ҳайъатининг 1920 йил 16 ноябрдаги ҳамда Бутун Россия фавкулодда комиссияси Президумининг 1921 йил 27 октябрдаги махсус йиғилиш қарорига кўра, А.Дориомедов ва бошқалар 1919-1920-йилларда Фарғона ўлкасида аксилинқилобий ҳаракати аъзоларини қўллаб келишиб, совет ҳудудида қуролли қўзғолон ёки аксилинқилобий мақсадларда ҳаракат амалга ошириш мақсадида “Мадаминбек” бошчилигидаги босмачилик ҳаракати аъзоларига қўшилишиб, уларни зарурий разведка маълумотлари ҳамда товар таъминотлари билан таъминлаб туришганликда айбланишган.

Ўзбекистон ССР Олий судининг 1938 йил 13 февралдаги ҳукмига кўра:

1). 1892 йилда Фарғона вилояти, Қўқон шаҳрида туғилган, миллати ўзбек, Ўз.ССР фуқароси, хизматчи, маълумотга эга эмас, оилали, Янгийўл шаҳрида яшаган Убайдулла Абдуллаев;

2). 1897 йилда Тошкент шаҳрида туғилган, миллати ўзбек, Ўз.ССР фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, хизматчи, Тошкент шаҳар, Октябрь тумани, Қизилқўшин маҳалласи 55-уйда яшаган Фатхулла Сагдуллаев;

3). 1905 йилда Фарғона вилоят, Қўқон шаҳри, Иккинчи Бешариқ маҳалласида туғилган,  миллати ўзбек, Ўз.ССР фуқароси, маълумотли, оилали, Тошкент шаҳар, Октябрь тумани, Ҳамза кўчаси, 7-уйда яшаган Наби Рабиев;

4). 1886 йилда Янгийўл тумани Нав  қишлоғида туғилган, миллати ўзбек, Ўз.ССР фуқароси, маълумотли, оилали, колхозчи,  Янгийўл тумани Нав  қишлоғида яшаган  Мухиддин Муминхўжаев;

5). 1903 йилда Фарғона вилояти, Сталин (Шахрихон) тумани, Шахрихон қишлоғида туғилган, миллати ўзбек, Ўз.ССР фуқароси, маълумотли, оилали, Янгийўл тумани Нав  қишлоғида яшаган Жума Алибаев;

6). 1886 йилда Фарғона вилояти, Ленин (Асака) тумани, Ота қишлоғида туғилган, миллати ўзбек, Ўз.ССР фуқароси, маълумотли, оилали, Янгийўл тумани Занги-ота  қишлоғида яшаган Маматалибек Қосимов;

7). 1903 йилда Фарғона вилояти, Сталин (Шахрихон) тумани, Ўрта Шахрихон қишлоғида туғилган, миллати уйғур, Ўз.ССР фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, Янгийўл тумани Нав  қишлоғида яшаган  Қамбар Содиқов Ўзбекистон Ўз.ССР ЖКнинг 63-моддаси, 70-моддаси билан айбдор деб топилиб, мол-мулки конфискация қилинган ҳолда У.Абдуллаев, Ж.Алибаев
ва М.Қосимовларга отув, Н.Рабиев, Ф.Сагдуллаев, Қ.Содиқов, М.Мўминхўжаевлар  турли йилларга озодликдан маҳрум қилиш жазоси тайинланган.

Суд ҳукмига кўра, юқорида номлари қайд этилган шахслар Ўзбекистон Марказий партия ва советлар ташкилотларида бир неча йилдан буён ниқоб остида юриб, эски капитализм тарафдорлари, халқ душманлари ва буржуа миллатчилари Акмал Икромов, Болтабой Шермуҳамидов, Файзулла Хўжаев ва бошқалар Ўзбекистоннинг ўсишига чидай олмай, фашизм, капитализм давлатларига колония қилиб беришни ўзларига мақсад қилиб, Ўзбекистоннинг кўплаб туманларида, туман партия ташкилотларида ва совет хўжалик ташкилотларида ўзларига яқин бўлган маслакдошларини қўйиш орқали ўзларининг аксилинқилобий мақсадларини амалга оширишга ҳаракат қилганлар.

Марказий Осиёдаги Бирлашган давлат сиёсий бошқармаси (БДСБ) Мухтор вакили қошидаги Алоҳида кенгашининг 1931 йил
23 сентябрдаги қарорига кўра:

1). 1899 йилда Тошкент шаҳрида туғилган, миллати ўзбек, ССРИ фуқароси, маъмумотли, оилали, муқаддам судланган, Тошкент шаҳрида яшаган Фузаилов Сагдулла;

2). 1897 йилда Тошкент шаҳрида туғилган, миллати ўзбек, ССРИ фуқароси, маъмумоти олий, оилали, собиқ тадбиркор, Тошкент шаҳрида яшаган Арифходжаев Ильхам;

3). 1911 йилда Тошкент шаҳрида туғилган, миллати ўзбек, ССРИ фуқароси, маъмумотли, собиқ тадбиркор, муқаддам судланган, Тошкент шаҳрида яшаган Зияходжаев Маджид;

4). 1911 йилда Тошкент шаҳрида туғилган, миллати ўзбек, ССРИ фуқароси, маъмумотли, Тошкент шаҳрида яшаган Зияходжаев Хамид;

5). 1911 йилда Тошкент шаҳрида туғилган, миллати ўзбек, ССРИ фуқароси, маъмумотли, Тошкент шаҳрида яшаган Ахмедов Джуралар Ўзбекистон ССР ЖКнинг 67-моддаси (яширин контрреволюцион ташкилотни тузиш) билан айбдор деб топилиб, С.Фузаилов, И.Арифходжаевлар 3 йил муддатга озодликдан маҳрум қилиш жазоси тайинланган (концлагерь) ҳамда М.Зияходжаев, Х.Зияходжаев, Д.Ахмедовларга дастлабки тергов давомида қамоқда бўлишгани сабабли, жазодан озод этилган.

Марказий Осиёдаги Бирлашган давлат сиёсий бошқармаси Мухтор вакили қошидаги Алоҳида кенгашининг қарорига кўра, юқорида номлари қайд этилган шахслар 1930 йилда “ЭКФБ” (Экапчилар Бирлиги) контрреволюцион ташкилотига аъзо бўлиб, совет ҳукуматига қарши яширин равишда фаолият олиб боришган.

Марказий Осиёдаги Бирлашган давлат сиёсий бошқармаси (БДСБ) Мухтор вакили қошидаги Учлик кенгашининг 1930 йил 5 майдаги қарорига кўра:

1). 1872 йилда Қорақалпоғистон автоном вилояти, Кипчоқ туманида туғилган, миллати қозоқ, ССРИ фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, 2 нафар фарзанди бор, Қорақалпоғистон автоном вилояти, Кипчоқ тумани №9-сонли овулда яшаган Тюраходжа Калимбетов;

2). 1872 йилда Қорақалпоғистон автоном вилояти, Кипчак туманида туғилган, миллати қозоқ, ССРИ фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, молбоқар, Қорақалпоғистон автоном вилояти, Кипчоқ тумани №9-сонли овулда яшаган Шила Давлет;

3). 1905 йилда Қорақалпоғистон автоном вилояти, Кипчоқ туманида туғилган, миллати қозоқ, ССРИ фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, деҳқон, Қорақалпоғистон автоном вилояти, Кипчоқ тумани №9-сонли овулда яшаган Насратдин Садулла;

4). 1860 йилда Қорақалпоғистон автоном вилояти,  Кипчоқ туманида туғилган, миллати қозоқ, ССРИ фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, деҳқон, Қорақалпоғистон автоном вилояти, Кипчоқ тумани №9-сонли овулда яшаган Акмамет Садубай Ишан;

5). 1867 йилда Қорақалпоғистон автоном вилояти, Кипчоқ туманида туғилган, миллати қорақалпоқ, ССРИ фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, деҳқон, Қорақалпоғистон автоном вилояти, Кипчоқ тумани №9-сонли овулда яшаган Сара Ходжакеев;

6). 1964 йилда Қорақалпоғистон автоном вилояти, Кипчоқ туманида туғилган, миллати қозоқ, ССРИ фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, диний
ва деҳқончилик фаолияти билан шуғулланган, Қорақалпоғистон автоном вилояти, Кипчоқ тумани №9-сонли овулда яшаган Бекманов Адабай;

7). 1900 йилда Қорақалпоғистон автоном вилояти, Кипчоқ туманида туғилган, миллати қозоқ, ССРИ фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, деҳқон, Қорақалпоғистон автоном вилояти, Кипчоқ тумани №8-сонли овулда яшаган Наизеев Джамиль;

8). 1895 йилда Қорақалпоғистон автоном вилояти, Кипчоқ туманида туғилган, миллати қозоқ, ССРИ фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, деҳқон, Қорақалпоғистон автоном вилояти, Кипчоқ тумани №8-сонли овулда яшаган Даумбетов Сеитназар;

9). 1894 йилда Қорақалпоғистон автоном вилояти, Кипчоқ туманида туғилган, миллати қозоқ, ССРИ фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, деҳқон, Қорақалпоғистон автоном вилояти, Кипчоқ тумани №8-сонли овулда яшаган Юсуп Ахун Ходжаев;

10). 1902 йилда Қорақалпоғистон автоном вилояти, Кипчоқ туманида туғилган, миллати қозоқ, ССРИ фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, деҳқон, Қорақалпоғистон автоном вилояти, Кипчоқ тумани №9-сонли овулда яшаган Пирназар Каатан;

11). 1885 йилда Қорақалпоғистон автоном вилояти, Кипчоқ туманида туғилган, миллати қозоқ, ССРИ фуқароси, маълумотли, оилали, деҳқон, Қорақалпоғистон автоном вилояти, Кипчоқ тумани №9-сонли овулда яшаган Бийходжа Калимбетов;

12). 1897 йилда Қорақалпоғистон автоном вилояти, Кипчоқ туманида туғилган, миллати қозоқ, ССРИ фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, деҳқон, Қорақалпоғистон автоном вилояти, Кипчоқ тумани №9-сонли овулда яшаган Джабаберген Кадирбергенов;

13). 1898 йилда Қорақалпоғистон автоном вилояти, Кипчоқ туманида туғилган, миллати қозоқ, ССРИ фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, деҳқон, Қорақалпоғистон автоном вилояти, Кипчоқ тумани №9-сонли овулда яшаган Муса Кадирбергенов;

14). 1911 йилда Қорақалпоғистон автоном вилояти, Кипчоқ туманида туғилган, миллати қозоқ, ССРИ фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, деҳқон, Қорақалпоғистон автоном вилояти, Кипчоқ тумани №9-сонли овулда яшаган Гаиб Шарджанов;

15). 1904 йилда Қорақалпоғистон автоном вилояти, Кипчоқ туманида туғилган, миллати қозоқ, ССРИ фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, деҳқон, Қорақалпоғистон автоном вилояти, Кипчоқ тумани №9-сонли овулда яшаган Абайдулла Раушанов;

16). 1882 йилда Қорақалпоғистон автоном вилояти, Кипчоқ туманида туғилган, миллати қорақалпоқ, ССРИ фуқароси, маълумотга эга эмас, оилали, деҳқон, Қорақалпоғистон автоном вилояти, Кипчоқ тумани №9-сонли овулда яшаган Бекберген Тошанов РСФСР ЖКнинг 58.8 ва 58.11-моддалари (контр-революция мақсадларида террорчилик актини содир этиш, ишчилар синфи
ва революцион ҳаракатларга фаол қарши курашиш) билан айбдор деб топилиб, мол-мулки конфискация қилинган ҳолда Ш.Давлет, Т.Калимбетов, С.Ходжакеевларга отув, С.Насрадин, Б.Кадимбетов, Д.Кадирбергенов, М.Кадирбергенов, Г.Шаржанов, С.Акмамет, А.Бекманов, Д.Найзеев, С.Даумбетов, Ю.Ходжаев, К.Пирназар, А.Раушанов, Б.Тошановлар  турли йилларга озодликдан маҳрум қилиш жазоси тайинланган.

Марказий Осиёдаги Бирлашган давлат сиёсий бошқармаси (БДСБ) Мухтор вакили қошидаги Учлик кенгаш қарорига кўра, Т.Калимбетов
ва бошқалар йиллар давомида Қорақалпоғистон автоном вилояти, Кипчоқ туманида контреволюциявий совет иттифоқига қарши фаолият олиб борувчи террористик гуруҳ тузиб, унинг фаолиятига раҳбарлик қилиш ҳамда Туркистон ССР ва Қорақалпоғистон автоном вилояти ҳудудидаги Джунаидхон бошчилигидаги бошқа исёнчи гуруҳлар билан алоқа қилиш ҳамда Қипчоқ туманидаги №9-сонли овулдаги совет ҳокимиятини қурол билан ағдариб ўзини-ўзи Хон деб эълон қилишга урунишда айбланишган.

Амалдаги қонун талабига кўра, ҳар бир киши ўзига етказилган маънавий зарарни суд орқали ундиришга ҳақли.

Бу ҳақда фикр юритганда, шундай ҳақли савол туғилади: хўш, аввало маънавий зарар нима?

Бунга жавобан шуни айтиш керакки, маънавий зарар деганда, жабрланувчи содир этилган ҳуқуқбузарлик ҳаракати оқибатида ўз бошидан кечирган маънавий ва жисмоний азоблар тушунилади.

Яқин қариндошини йўқотиш, жумладан, унинг ўлими сабабли қайғуриш, ижтимоий ҳаётдаги фаоллигини давом эттира олмаслик, ишини йўқотиш; оилавий, тиббий сирларни ошкор қилиш; шаъни, қадр-қиммати ва ишчанлик обрўсига путур етказувчи ҳақиқатга тўғри келмайдиган маълумотларни тарқатиш; ҳар қандай ҳуқуқларни вақтинча чеклаш ёки улардан маҳрум қилиш каби бир қанча маънавий азоблар натижасида кишига маънавий зарар етиши мумкин. Қонун талабига асосан маънавий зарар пул билан қопланади.

Шу ўринда айтиш керакки, маънавий зарарни қоплаш миқдори жабрланувчига етказилган жисмоний ва маънавий азобларнинг хусусияти, шунингдек, айб товон тўлашга асос бўлган ҳолларда зарар етказувчининг айби даражасига қараб суд томонидан аниқланади.

Маънавий зарар уни етказувчининг айбидан қатъий назар, фуқаронинг ҳаёти ва соғлиғига ошиқча хавф манбаи томонидан, фуқарони қонунга хилоф тарзда ҳукм қилиш, қонунга хилоф тарзда жиноий жавобгарликка тортиш, эҳтиёт чораси сифатида қамоққа олиш ёки муносиб хулқ-атворда бўлиш ҳақида тилхат олишни қонунга хилоф тарзда қўлланиши, маъмурий жазо қўллаш ва ушлаб туриш натижасида ор-номус, қадр-қиммат ва ишчанлик обрў-эътиборини ҳақоратловчи маълумотларни тарқатиш туфайли етказилган бўлса ҳамда қонунда назарда тутилган бошқа ҳолларда қопланади.

Мисол тариқасида айтадиган бўлсак, Кармана туманида яшовчи Икром Ҳасанов (исм-шарифлар ўзгартирилган) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, туғруқхона ходимларининг айби билан турмуш ўртоғи Комила Ҳасанова ва туғилажак фарзанди вафот этгани учун бир миллиард сўм миқдорида маънавий зарарни ундириб беришни сўраган.

Она-боланинг ўлими бўйича тайинланган экспертиза хулосасида ушбу ҳолат даволаш тартибига риоя қилинмагани ва ўз вақтида тиббий чора-тадбирларнинг кўрилмагани натижасида рўй бергани қайд этилган.

Қонунчиликда туғилиб яшаб кетиш имкони бўлган ва жавобгарларнинг айби билан она қорнида нобуд бўлган гўдак учун ҳам товон пулини талаб қилиш мумкинлиги белгиланган.

Қисқаси, суд қонун талаби ва иш ҳолатларидан келиб чиқиб, Комила Ҳасанова ва унинг ҳомиласи ўлими туғруқхона ходимларининг ўз хизмат вазифаларини лозим даражада бажармагани оқибатида содир бўлганини аниқлади. Бунинг оқибатида И. Ҳасанов ва уч нафар вояга етмаган фарзанди жисмоний ва маънавий азобларни бошидан ўтказганини инобатга олинди. Шу сабабли даъво аризасини қисман қаноатлантириб, етказилган маънавий зарар учун жавобгарлардан солидар тартибда 200 миллион сўм товон пули ундириш тўғрисида ҳал қилув қарори қабул қилди.

Хулоса ўрнида таъкидлаш жоизки, қонунчиликда кишига етказилган маънавий зарар қопланиши кафолатланган. Бу инсон ҳуқуқлари ва қонуний манфаатлари қонун ҳимоясида эканидан далолатдир.

Насиба ТЎРАЕВА,

фуқаролик ишлари бўйича

Кармана туманлараро суди судьяси

Учкўприк туманида яшовчи Шоҳсанам Нормирзаева (исм-шарифлари ўзгартирилган) 2020 йилда оилавий келишмовчилик туфайли турмуш ўртоғи билан аразлашиб, ота уйига қайтиб келади. Ўша пайтда хонадонда отаси Валижон Латипов ва укаси Воҳиджон Нормирзаев оиласи билан истиқомат қилишарди. Аммо кўп ўтмай опа-ука ўртасида можаро келиб чиқади.

Бу жанжалга хонадон соҳиби Валижон ака ҳам қўшилади. Аниқроғи, у қизининг тарафини олади. Оқибатда Воҳиджон отаси ва опаси билан аразлашиб қолади. 

Афсуски, шундан сўнг орадан 3 йил ўтса ҳам ота-бола ўртасига тушган совуқчилик аримайди. Иккала тараф ҳам ўзиникини маъқуллаб юраверади. Аҳвол шу даражага борадики, 2023 йилда ўғил оиласини олиб, ҳовлидан чиқиб кетади. Яъни, В. Нормирзаев Қўқон шаҳридаги кўп қаватли уйларнинг бирида ижарада яшай бош­лайди. 2024 йил 4 январь куни эса жиноят юз беради.

Ўша куни соат 11:30 ларда Воҳиджон ота уйига келади. 

– Ҳовлига келсам, отам янги қурилаётган иморат олдига сигирнинг гўнгини тўплаб қўйибди, – деди у суд мажлисидаги кўрсатмасида. – Мен гўнгни олиб, томорқа ерга чиқариб ташладим. Лекин отам кўчага чиқариб ташлашимни айтиб, бақир-чақир қилди. Шунинг учун жанжаллашиб қолдик.

Хуллас, ота-бола жанжаллаша бош­лагач, қўни-қўшнилар ажратиб қўйишади. Аммо ўғилнинг алами барибир босилмайди. Оқибатда унинг кўнг­лида мудҳиш режа пайдо бўлади. У режасини амалга ошириш учун қоронғу тушишини пойлаб, кунни кеч қилади. Орада қўшни қишлоққа бориб, танишидан 10 литр бензин олиб қайтади.  

Кечқурун – соат 19:30 ларда отаси, опаси ва холаси ичкари уйда суҳбатлашиб ўтирган пайтда В. Нормирзаев қўшни хоналарга ва айвонга бензин сепиб, уйни ёқиб юборади. Сўнг кўчага чиқиб, телефон орқали аммасининг ўғлига уйга ўт қўйгани ҳақида хабар беради. 

Бир зумда уйни аланга қоплайди. Ҳатто тилсиз ёв – ёнғин қўшни ҳовлиларнинг иморатларига ҳам яқинлашади. Маҳаллада қий-чув, бақир-чақир бошланади. Шу онда қўшнилардан бири туман фавқулодда вазиятлар бўлимига хабар беради.

Яхшиямки, ФВБ ходимлари етиб келиб, аввало, оловнинг қўшни хонадонларига ўтишини тўхтатишади. Кейин ёнғинни буткул ўчиришади.

Соат 21:00 ларда эса бебош ўғилни ИИБ ходимлари чақиртиришади.

Шундан кейин мазкур ҳолат юзасидан жиноят иши қўзғатилади. “Дискон Инвест” масъулияти чекланган жамиятининг 2024 йил 12 январдаги 18-сонли баҳолаш хулосасига мувофиқ, В. Нормирзаевнинг отаси В. Латиповга тегишли турар жой бино-иншоотларига 49 137 000 сўм миқдорида моддий зарар етказганлиги аён бўлади.

Воҳиджон Нормирзаевнинг қилмиши жиноят ишлари бўйича Учкўприк туман судида кўриб чиқилди. Суд уни Жиноят кодексининг 173-моддаси (мулкни қасддан нобуд қилиш ёки унга зарар етказиш) 2-қисми “б” банди билан айбдор деб топиб, 2 йил муддатга озодликдан маҳрум этди.

Шунингдек, судланувчидан отасига етказилган моддий зарарни ундириш ҳам белгиланди.

Аброржон ОМОНОВ,

жиноят ишлари бўйича

Учкўприк туман суди раиси

Ўтган йилнинг айни саратонида Булунғур туманида яшовчи Ўлмас Ширинбоев (исм-шарифлар ўзгартирилди) тунда томорқасидаги экинларни суғоришга киришди. Тонг эндигина ёришаётган пайтда у кўчага чиққанда йўлнинг ўртасида қандайдир қора кўланка ётганига кўзи тушди. У аввалига кимдир чиқиндиларни ташлаб кетган, деб ўйлади. Аммо яқинроқ бориб қараса, қандайдир киши қонга ботиб ётганига кўзи тушди-ю, дарҳол “Тез тиббий ёрдам”га қўнғироқ қилди. Тез орада етиб келган тиббиёт ходимлари йўлда ётган одамнинг жони аллақачон узилганини аниқлаб, бу ҳақда ички ишлар бўлимига хабар беришди. Бироз вақтдан сўнг марҳум шу кўчада яшовчи Файзулла Мелиев экани маълум бўлди…

Шу ўринда гапни узоқдан бошлайдиган бўлсак, бир йил олдин Икром Самадов уйи ёнидаги майдонда автомобиллар ювиш шоҳобчаси қуришга киришади. Аммо бетон пойдевор қуйиш ишларини бошлагани заҳотиёқ қўшниси Файзулла Мелиев норозилик билдиради ва Кадастр агентлиги туман бўлимига бу ҳақда ариза билан мурожаат қилади. Аризани ўрганиш жараёнида И. Самадов яшаш хонадонига туташ бўлган ушбу ер майдонини ўзбошимчалик билан эгаллаб олгани аниқланади. Шу сабабли унга нисбатан Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекснинг 60-моддаси 3-қисмига асосан жарима жазоси қўлланилади. Катта миқдордаги жаримани тўлашга мажбур бўлгандан сўнг И. Самадовнинг кўнглида қўшниси Ф. Мелиевга нисбатан адоват туғилади. Дастлаб даҳанаки тортишувдан бошланган адоват алангаси вақт ўтган сари тобора газак олиб боради.

Фожиа рўй берган куни синфдошлари билан чойхонада спиртли ичимлик истеъмол қилган И. Самадов ярим тунда уйига қайтаётганда тасодифан йўл четидаги ўриндиқда маст ҳолда ўтирган Ф. Мелиевга кўзи тушиб қолади. Спиртли ичимлик таъсирида жазавага тушган И. Самадов қўшнисининг олдига бориб, яна эски адоватни қўзғайди. Оғзаки жанжал авжига чиққан маҳал И. Самадов кутилмаганда Ф. Мелиевнинг юзига мушт туширади. Табиийки, Ф. Мелиев ҳам рақибига мушт ўқталади. Буни кўриб, И. Самадов ожиз аҳволдаги қўшнисини аёвсиз уриб-дўппослайди.

Натижада оғир тан жароҳати олган Ф. Мелиев оламдан ўтади.

Судда И. Самадов ўз айбига тўлиқ иқрор бўлиб, Ф. Мелиевни ўлдириш мақсади бўлмаганини билдирди. Аммо Х. Сулаймонова номидаги Республика суд-тиббиёт экспертиза илмий­амалий маркази Самарқанд вилояти филиалининг хулосасида Ф. Мелиевнинг ўлими “оғир тан жароҳатлари” оқибатида рўй бергани қайд этилган.

Суд И. Самадовнинг ожиз аҳволдаги шахсни ўта шафқатсизлик билан қасддан ўлдиришда ифодаланган ҳаракатлари тергов органи томонидан Жиноят кодексининг 97-моддаси 2-қисми “в”, “ж” бандлари билан тўғри малакаланган деб ҳисоблади.

Судда аниқланган ҳолатларга кўра, И. Самадов ва марҳум Ф. Мелиев ўртасида аввалдан ўзаро келишмовчилик бўлган. И. Самадов ўзбошимчалик билан ер майдонини эгаллаб олиб, у ерда қурилиш ишлари бошлаган. Аммо Ф. Мелиевнинг мурожаатига асос И. Самадовга 40 миллион 500 минг сўм жарима жазоси тайинланган. Шундан сўнг И. Самадовнинг кўнглида қўшнисига нисбатан адоват пайдо бўлган. Шу сабабли ўша тунда Ф. Мелиевга оғир тан жароҳати етказиб, уни оғир аҳволда қасддан автомобиль йўлида ташлаб кетган.

Суд жиноят ишини муҳокама қилиш жараёнида барча ҳолатларни синчковлик билан чуқур ўрганиб чиқиб, жиноятнинг енгиллаштирувчи ва оғирлаштирувчи ҳолатларига ҳуқуқий баҳо берди. Якунида И. Самадовни Жиноят кодексининг 97-моддаси 2-қисми “в”, “ж” бандларида назарда тутилган жиноятни содир этганликда айбдор деб топиб, унга нисбатан ўн саккиз йил муддатга озодликдан маҳрум қилиш жазосини тайинлади.

Кўриниб турганидек, кўнгилда туғилган нафрат ва ғазаб адоват ўчоғига ўт қалаши оқибати бир инсоннинг ҳаёти бевақт завол топиши билан якунланди. Қолаверса, спиртли ичимлик истеъмоли ҳам бу фожианинг келиб чиқишига сабаб бўлганини айтиш жоиз. Бу эса, ўз навбатида, қўни-қўшничилик одоби, меҳр-оқибат, кечиримлилик, бағрикенглик каби инсоний фазилатларнинг жамият ҳаётида қанчалик муҳим аҳамиятга эга эканидан далолатдир. Шу боис соғлом турмуш тарзи ва инсонпарварлик тамойилларини тарғиб этиш ҳамиша долзарб масала бўлиб қолаверади.

Жаҳонгир ҒАЙБУЛЛАЕВ,

жиноят ишлари бўйича

Булунғур тумани суди раиси,

 Абдуҳамид ХУДОЙБЕРДИЕВ,

журналист

Аввало шуни алоҳида таъкидлаш жоизки, янги таҳрирдаги Конституциямизнинг 54-моддасида инсоннинг ҳуқуқ ва эркинликларини таъминлаш давлатнинг олий мақсади экани қайд этилган. Мазкур конституциявий қоиданинг ҳаётда тўлиқ ифодасини топишида суд ҳимояси муҳим ўрин тутади. Чунки Конституциямизнинг 55-моддасига мувофиқ, ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун унинг иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, мустақил ҳамда холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланган.

Шу ўринда ҳаётий мисолларга эътибор қаратсак, Фарғона вилоятида яшовчи Ҳалимжон Раҳмонов 2018-2023 йилларда “Uz-Prista Recycling” масъулияти чекланган жамиятида бош муҳандис лавозимида фаолият юритган. Корхона фаолияти учун зарур ходим бўлгани сабабли Ҳ. Раҳмонов ишлаган даврлари учун меҳнат таътилига чиқмаган. Бироқ Ҳ. Раҳмонов 2023 йилнинг 19 июнь куни ўз хоҳиши билан ишдан бўшаган.

Меҳнат шартномасини бекор қилишга оид буйруқда бош ҳисобчи Р. Ражабовга бош муҳандис учун белгиланган барча ҳисоб-китобларни амалга ошириш қайд этилган. Аммо 2023 йил октябрь ойида унга қисман иш ҳақи тўланган, холос. Яъни олти йиллик меҳнат таътили пули ва иш ҳақининг қолган қисми тўланмаган. Бундан норози бўлган Ҳ. Раҳмоновнинг корхона раҳбари ва бош ҳисобчисига қилган мурожаатлари жавобсиз қолган. Шундан сўнг собиқ бош муҳандис фуқаролик ишлари бўйича Фарғона туманлараро судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, “Uz-Prista Recycling” масъулияти чекланган жамияти ҳисобидан 88 миллион 913 минг сўм иш ҳақи ва 259 миллион 595 минг сўм компенсация тўловини ундиришни сўраган.

Бош қомусимизда ҳар бир шахснинг меҳнат килиш, меҳнат учун хақ олиш, меҳнат ҳуқуқларини ҳимоя қилиш, шу жумладан, суд орқали ҳимоя қилиш ва малакали юридик ёрдам олиш ҳуқуқи қатъий белгиланган.

Шу боис суднинг 2024 йил 7 февралдаги ҳал қилув қарори билан даъво талаби қаноатлантирилиб, “Uz-Prista Recycling” масъулияти чекланган жамияти ҳисобидан Ҳ. Раҳмонов фойдасига 400 миллион 791 минг сўм ундириш белгиланган.

Лекин жавобгар суднинг ҳал қилув қароридан норози бўлиб, апелляция шикояти билан мурожаат қилади. Яъни ҳал қилув қарорини бекор қилиб, янги ҳал қилув қарори асосида даъвони рад қилишни сўрайди.

Амалдаги Меҳнат кодексининг 244-моддасида иш берувчи ўзининг молиявий ҳолатидан қатъи назар, ходимга бажарган иши учун ҳақни белгиланган меҳнат ҳақи шартларига мувофиқ ушбу кодекснинг 253-моддасида кўрсатилган муддатларда тўлаши шарт экани белгиланган.

Бундан ташқари ушбу кодекснинг 333-моддасида иш берувчи иш ҳақи, таътил тўловлари, меҳнат шартномаси бекор қилингандаги тўловлар ва (ёки) ходимга тўланиши лозим бўлган бошқа тўловларни тўлаш муддатини бузган тақдирда, уларни тўлов муддатидан кейинги кундан эътиборан то ҳақиқатда ҳисоб-китоб қилинган кунни ўз ичига олган муддатгача ҳар бир кечиктирилган кун учун Марказий банкнинг ўша вақтда амалда бўлган қайта молиялаштириш ставкасидан келиб чиққан ҳолда фоизлар (пулли компенсация) билан бирга тўлаши шартлиги ҳам қайд этилган.

Ана шу асосларга таянган Фарғона вилояти суди Ҳ. Раҳмоновга аввал қисман тўлов амалга оширилгани, аммо асосий иш ҳақидан қарздорликни тўлаш пайсалга солинганини инобатга олган ҳолда ҳар бир кечиктирилган кун учун пеняни ҳам қўшиб ҳисоблаган ҳолда ажрим чиқарди.

Аниқроғи, фуқаролик ишлари бўйича Фарғона туманлараро суди томонидан 2024 йил 7 февралда чиқарилган ҳал қилув қарорининг хулоса қисмига ўзгартириш киритилиб, “Uz-Prista Recycling” масъулияти чекланган жамияти ҳисобидан Ҳ. Раҳмонов фойдасига жами 300 миллион 502 минг сўм ундириш белгиланди.

Шу ўринда иккинчи мисолга эътибор қаратсак, 2018 йил ноябрь ойида Зоҳид Мўминов Муҳриддин Камоловнинг “Спарк” русумли автомашинасини сотмоқчи эканидан хабар топиб, харидор бўлади.

Ўзаро савдо чоғида автомашина 6 700 АҚШ долларига баҳоланади.

Келишувга кўра, З. Мўминов пулнинг 2000 АҚШ долларини олдиндан, қолган қисмини бир ой муддатда бериши шарт эди. Соддадил М. Камолов унинг қуюқ ваъдаларига ишониб, олди-сотди ҳужжатларига имзо қўяди.

Лекин З. Мўминов берган ваъдасини бажариш у ёқда турсин, орадан кўп вақт ўтмай автомашинани бошқа шахсга сотиб юборади. Оқибатда унга нисбатан жиноят иши қўзғатилади.

Шундан сўнг З. Мўминов жиноят ишлари бўйича Фарғона шаҳар судининг 2022 йил 29 сентябрдаги ҳукмига мувофиқ Жиноят кодексининг 168-моддаси 3-қисми “б” банди билан айбдор деб топилиб, 5 йил муддатга озодликдан маҳрум қилинади. Шунингдек, суд ҳукмида З. Мўминовдан жабрланувчи Муҳриддин Камолов фойдасига 4 700 АҚШ долларининг миллий валютамиздаги қиймати миқдорида моддий зарарни ундириш ҳам белгиланади. Аммо З. Мўминов қарзини узишни хаёлига ҳам келтирмайди, аксинча, пайсалга солиб юраверади. Бунинг оқибатида М. Камолов руҳий, моддий ва бошқа қийинчиликларни бошидан кечиради, саломатлигига путур етади. Шу боис судга мурожаат қилиб, З. Мўминовдан 200 миллион сўм миқдорида маънавий зарар ундириб беришни сўрайди. Фуқаролик ишлари бўйича Фарғона туманлараро суди 2024 йил 19 мартда даъво аризасини қисман қаноатлантириб, З. Мўминовдан М. Камоловнинг фойдасига 20 миллион сўм маънавий зарар ундириш ҳақида ҳал қилув қарорини чиқаради.

Таажжубланарлиси шундаки, З. Мўминов қарзини тўламагани етмагандек, апелляция шикояти билан мурожаат қилиб, ҳал қилув қарорини ўзгартирган ҳолда маънавий зарар миқдорини камайтиришни сўрайди.

Айтиш керакки, Фуқаролик кодексининг 1022-моддасига биноан, жисмоний ва маънавий азобларнинг ҳусусияти маънавий зарар етказилган ҳақиқий ҳолатлар ва жабрланувчининг шахсий ҳусусиятлари ҳисобга олинган ҳолда суд томонидан баҳоланади. Юқоридаги ҳолатда З. Мўминовнинг айбли ҳаракатлари жиноят ишлари бўйича суднинг ҳукми билан тасдиқланган. Бинобарин, биринчи инстанция суди оқилоналик ва адолатлилик тамойилларидан келиб чиқиб, З. Мўминовнинг жиноят содир этгани оқибатида М. Камолов кўрган маънавий зарар миқдорини 20 миллион сўм этиб белгилаган.

Апелляция суди мажлисида З. Мўминов соғлиғини йўқотгани сабабли шифокор назоратида туришини, биринчи босқич суди маънавий зарар миқдорини асоссиз белгилаганини билдирди. Лекин унинг бу важлари суд қарорини ўзгартириш учун асос бўлолмайди. Шу боис Фарғона вилояти суди фуқаролик ишлари бўйича Фарғона туманлараро судининг 2024 йил 19 мартдаги ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз, апелляция шикоятини қаноатлантирмасдан қолдирди.

Хулоса ўрнида айтиш керакки, мамлакатимизда инсон ҳуқуқлари ва манфаатлари Конституциямизда кафолатланган ҳамда улар қонун ҳимоясидадир. Ушбу конституциявий қоидани бузишга ҳеч кимнинг ҳаққи йўқ. Шу маънода баён этилган воқеалар тафсилоти бошқалар учун сабоқ вазифасини ўтаса, ажаб эмас.

Бузрукхон АБРОРОВ,

Фарғона вилояти суди судьяси

Мамлакатимизда барча соҳаларда кенг қамровли ислоҳотлар қатъият билан амалга оширилмоқда. Бунда фуқароларнинг ҳуқуқлари ва эркинликларини ҳимоя қилиш кафолатларини Конституция даражасида мустаҳкамлашга алоҳида эътибор қаратилмоқда.

Шундай кафолатлардан бири – иммунитет институтидир. Ушбу институт Конституциямиз ва Жиноят-процессуал кодексида изчиллик билан ривожлантирилмоқда.

Бу ҳақда фикр юритганда, аввало “иммунитет” тушунчасига аниқлик киритиш ўринлидир. Иммунитет – лотинча сўз бўлиб, бирор нарсадан халос, озод бўлиш, деган маъноларни англатади. Иммунитетнинг ҳуқуқий институт сифатида пайдо бўлиши қадимги Рим қонуни билан боғлиқ.

Маълумки, илк марта Рим қонунида солиқлар ёки давлат божларидан озод қилиш, шахсга, тоифага ёки жамиятнинг бир қисмига Сенат ёки император томонидан берилган махсус ҳуқуқ сифатида белгиланган.

Шунингдек, жиноятчи ва жабрланувчининг ижтимоий ҳолатига қараб белгиланадиган ҳуқуқий жавобгарлик тарзи ва шунга тааллуқли “иммунитет” тушунчасига тарихда биринчи марта ўша ҳужжатда таъриф берилган.

Энди миллий қонунчилигимизга татбиқ этилаётган иммунитет институти ҳақида тўхталамиз. Жиноят ҳуқуқида иммунитет – давлат ва жамиятда касбий вазифаларни бажаришда алоҳида мақомга эга шахсларни уларнинг касбий фаолиятига ноқонуний аралашиш ва турли тазйиқлар, жумладан, маъмурий ва жиноий жавобгарликка тортишдан ҳимоя қилиш, дахлсизлигини таъминлашдан иборат ҳуқуқий кафолатдир.

Албатта, баъзан ҳаётда иммунитетга эга шахсларнинг хизмат фаолиятини мустақил ва адолатли амалга оширишига тўсқинлик қилиш ёки ушбу шахслар томонидан ўз иммунитет имтиёзини суиистеъмол қилиши ҳолатлари учраб туради. Бу, ўз навбатида, иммунитет билан боғлиқ ижтимоий муносабатларни ҳуқуқий жиҳатдан тартибга солиш заруриятини вужудга келтирмоқда.

Иммунитетни институт сифатида жиноят процессига олиб кириш жараёни, ўз-ўзидан, унинг субъектлари ва турларини кўпайтиришни тақозо қилади.

Булар сирасига адвокатлар, терговчилар ва бошқа махсус субъектларни қўшиш, жиноий процессуал нормаларни иммунитети бор шахсларга нисбатан тадбиқ қилиш, процессуал иммунитет тушунчаси, мазмуни ва маъносига янги ёндашувларни ишлаб чиқиш заруратини киритиш мумкин.

Айтиш керакки, Жиноят-процессуал кодексининг 4, 223, 239, 596-моддаларида иммунитетга эга шахсларга оид нормалар белгиланган.

Аммо ушбу нормалар ҳозирги жиноий ҳуқуқий тизимдаги муносабатларни тўлиқ тартибга сола олмайди.

Чунончи, прокурор ва терговчида иммунитет мавжуд бўлган ҳолатда, прокуратура терговчисида ушлаб туриш жараёнида иммунитет мавжуд эмас. Бошқа идора терговчилари, адвокатлар, Ҳисоб палатаси аудиторларига умуман иммунитет ҳуқуқи белгиланмаган. Шу билан бирга, амалдаги қонунда иммунитетга эга шахслар томонидан содир қилинган жиноятлар бўйича олиб қўйиш, тинтув, лавозимдан четлаштириш ва бошқа тергов ҳаракатлари ҳамда процессуал мажбурлов чоралари ўтказишнинг алоҳида тартиби белгиланмаган.

Бундан ташқари бу борада “Иммунитет ҳуқуқига эга шахслар лавозимдан озод этилгач, ушбу лавозимдаги фаолияти бўйича иммунитет ҳуқуқидан фойдаланадими?”, деган савол ҳам кун тартибига чиқмоқда. Яъни иммунитетдан лавозим вазифаларини бажаришдагина фойдаланиш керакми ёки шахсий ҳаётидаги муносабатларда ҳам иммунитетга эга бўлиш талаб этиладими, деган масалалар қонунчиликда аниқ белгиланиши лозим, деган фикрдамиз.

Шунингдек, амалдаги қонун талабига кўра, жиноят иши қўзғатиш судьяга нисбатан Бош прокурор, адвокатга нисбатан Бош прокурор, Қорақалпоғистон Республикаси прокурори, вилоятлар, Тошкент шаҳар прокурорлари томонидан, прокурор, унинг терговчиси ва суриштирувчисига нисбатан прокуратура органлари томонидан амалга оширилади.

“Судлар тўғрисида”ги қонунга кўра, туманлараро, туман (шаҳар) суди, ҳудудий ҳарбий суднинг судьясига нисбатан жиноят иши юқори турувчи суд судловига, бошқа судларнинг судьяларига нисбатан эса, Олий суд судловига тегишлидир.

Аммо бундай нормалар Жиноят-процессуал кодексида ўз ифодасини топмаган. Ваҳоланки, Жиноят-процессуал кодексининг 1-моддасига кўра, мамлакатимиз ҳудудида жиноят ишларини юритиш тартиби Жиноят-процессуал кодекси билан белгиланади.

Юқорида баён этилганлардан келиб чиқиб, янги таҳрирда қабул қилинадиган Жиноят-процессуал кодексини “Иммунитет ёки имтиёзга эга шахсларга нисбатан иш юритиш” номли янги боб билан тўлдириш таклиф қилинади.

Ўйлаймизки, Жиноят-процессуал кодексига киритиладиган ушбу янги инс­титут иммунитетга эга шахсларни ўз вазифаларини бажаришида ҳар қандай ташқи таъсирлардан ҳимоя қилади.

Бегзод Ҳайдаров,

Фарғона вилояти суди судьяси

Ҳаётда айрим кишилар жиноят ёки ҳуқуқбузарликка қўл уришади-ю, сўнг тергов ёки суд жараёнида “Мен бунинг ноқонуний қилмиш эканини билмас эдим” дея важ келтиришади. Аммо қонунни билмаслик шахсни жавобгарликдан озод қилмайди. Устига устак касби ҳуқуқшунос бўлган кимса жиноят содир этса, буни қандай изоҳлаш мумкин?

Учкўприк туманида яшовчи Олмосхўжа Асқаров (исм-шарифлар ўзгартирилган) айни пайтда 70 ёшда. У 1994-2000 йилларда нуфузли давлат идорасида ҳуқуқшунос лавозимида фаолият юритган. Шу боис О. Асқаров яқингача ҳам кўпчилик ҳавас қилгудек обрў-эътиборга эга эди.

Бироқ нафс қутқусига учган О. Асқаров фирибгарлик кўчасига қадам қўйди. У Учкўприк тумани Ер ресурслари ва давлат кадастри бўлимига қариндошига тегишли савдо дўконининг кадастр ҳужжатларини тайёрлаш учун борган Олим Деҳқоновга шу идорада ишлашини айтиб, ўз ёрдамини таклиф қилади. Сўнгра савдо дўкони учун кадастр ҳужжатларини расмийлаштириб бериш эвазига 1 000 АҚШ доллари беришни сўрайди.

Қолаверса, ҳужжатларни расмийлаштириш учун 500 минг сўм тўлов қилиш лозимлигини ҳам таъкидлайди. Тумандан вилоят марказига бориб келиш учун 60 минг сўм йўлкира зарурлигини ҳам айтиб ўтади. Унинг таклифига рози бўлган О. Деҳқонов О. Асқаровга 560 минг сўм беради. Шундан сўнг О. Деҳқонов қариндошига О. Асқаровнинг талабини етказади. Аммо қариндоши унга нафақат пора олиш, балки пора бериш ҳам ноқонуний қилмиш эканини тушунтиради.

Қисқаси, О. Асқаровнинг хатти-ҳаракатлари қонунга зид эканини англаб етган О. Деҳқонов унга нисбатан қонуний чора кўришни сўраб, Бош прокуратура ҳузуридаги Иқтисодий жиноятларга қарши курашиш департаменти Қўқон шаҳар бўлимига ариза билан мурожаат этади. Ушбу мурожаат асосида ўтказилган тезкор тадбирда О. Асқаров 1 000 АҚШ долларини пора сифатида олаётган вақтида қўлга олинади.

Буни қарангки, ушбу ҳолат бўйича жиноят иши қўзғатилиб, тергов ҳаракатлари олиб борилаётган пайтда О. Асқаровнинг яна бир қилмиши фош этилади.

Аниқланишича, собиқ ҳуқуқшунос таниши Саъдулла Ёндошев билан бирга фуқаро Пўлат Рисқулов ва Ойбек Йўлдошевни ҳам чув туширган экан.

Яъни С. Ёндошев П. Рисқулов ва О. Йўлдошевни боғдорчилик учун 5 гектардан ер олиб бериш учун О. Асқаров билан учраштиради. О. Асқаров уларга ҳар бир гектар ер ҳисобига 3 000 АҚШ доллари миқдорида “харажат” қилиш зарурлигини билдиради.

Шундан сўнг С. Ёндошев П. Рисқуловдан 15 минг, О. Йўлдошевдан 10 минг 600 АҚШ доллари олиб, О. Асқаровга беради.  Ҳамтовоқлар “мижоз”ларининг ишончини қозониш учун вилоят ҳокимлигида ишлайдиган мансабдор шахс уларнинг иши билан жиддий шуғулланаётганини қайта-қайта таъкидлашади.

Лекин орадан бир йил ўтса-да, ваъда қилинган иш битмайди. Бу вақтда ҳамтовоқлар пора сифатида олинган маблағни ўртада тақсимлаб, ўз эҳтиёжларига сарфлаб юборишади. Охир-оқибат тоқати-тоқ бўлган жабрланувчилар ҳуқуқни муҳофаза қилувчи идорага мурожаат этишади.

Албатта, ушбу фирибгарлик бўйича ҳам О. Асқаров ва С. Ёндошевга нисбатан жиноят иши қўзғатилади.

Яқинда ушбу жиноят ишлари судда кўриб чиқилди. Суд О. Асқаровни Жиноят кодексининг тегишли моддаларига асосан айбдор деб топиб, унга нисбатан базавий ҳисоблаш миқдорининг 70 баравари миқдорида жарима жазосини тайинлади. Унинг шериги С. Ёндошев базавий ҳисоблаш миқдорининг 50 баравари миқдорида жарима жазосига тортилди.

Шу тариқа нафс измига асир бўлган собиқ ҳуқуқшунос О. Асқаров ва унинг ҳамтовоғи қонуний жазоланди. Лекин жабрланувчиларнинг хатти-ҳаракатини ҳам оқлаб бўлмайди. Чунки муаммони қонуний ҳал этиш ўрнига “ҳожатбарор”лар хизматидан фойдаланишни маъқул кўргани учун пировардида фирибгарларга чув тушишганига уларнинг ўзи айбдор. Агар улар қонун талабларига риоя этишганида ҳеч қандай муаммога ўрин қолмас эди.

Пўлатжон МАМАТУСМОНОВ,

жиноят ишлари бўйича

Қўқон шаҳар суди судьяси

Давлат томонидан ҳал этиладиган ҳуқуқ ҳақидаги низолар ва бошқа юридик ишларнинг муайян давлат органи иш юритувига тегишлилиги муҳим аҳамиятга эга. Бу ўз навбатида, юридик ишларни турли хил юрисдикциявий органлар ўртасида аниқ ва мақсадга мувофиқ равишда тақсимланишини таъминлайди. Тааллуқлиликнинг муҳим белгиси унинг қонун билан аниқ белгилаб қўйилгани ҳисобланади.

Маъмурий суд ишларини юритиш тўғрисидаги кодекснинг 27-моддасига кўра, маъмурий судлар маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг, давлат бошқаруви органларининг, маъмурий-ҳуқуқий фаолиятни амалга оширишга ваколатли бўлган бошқа органларнинг, фуқаролар ўзини ўзи бошқариш органларининг ва улар мансабдор шахсларининг қонунчиликка мос келмайдиган ҳамда фуқаролар ёки юридик шахсларнинг ҳуқуқларини ва қонун билан қўриқланадиган манфаатларини бузадиган қарорлари, ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) юзасидан низолашиш тўғрисидаги ҳамда оммавий-ҳуқуқий муносабатлардан келиб чиқувчи бошқа бир қатор ишларни кўриши белгиланган.

Кодекснинг 4-моддасига кўра, ҳар қандай манфаатдор шахс ўзининг бузилган ёки низолашилаётган ҳуқуқларини ёхуд қонун билан қўриқланадиган манфаатларини ҳимоя қилиш учун маъмурий судга (судга) мурожаат қилишга ҳақлидир.

Аммо амалиёт ва илғор хорижий тажриба таҳлили миллий қонунчилигимизда аризаларнинг маъмурий судларга тааллуқлилиги борасида ислоҳотларга эҳтиёж мавжудлигини кўрсатмоқда.

Хусусан, ҳоким қарорларининг қонунийлигини назорат қилувчи ва ноқонуний қарорларни бартараф этиш ваколатига эга бўлган бир қатор (адлия бошқармалари, прокуратура, юқори турувчи ҳокимликлар, халқ депутатлари кенгашлари, омбудсман) субъектлар бўлса-да, қонунчиликда бундай низоларни судгача ҳал этишнинг мажбурий механизми назарда тутилмаган. Бу эса, нафақат судларнинг иш юкламаси ортиши, балки фуқаролар ва ҳокимликларнинг суд харажатлари учун ортиқча маблағ сарфлашига сабаб бўлмоқда. Ҳолбуки, “Ўзбекистон — 2030” стратегиясининг “Қонун устуворлигини таъминлаш ва суд-ҳуқуқ тизимидаги ислоҳотлар” деб номланган 4.2-бўлимида судга қадар босқичда низоларни ҳал қилиш самарадорлигини 50 фоизга ошириш ҳамда судга қадар ҳал этилиши мумкин бўлган низолар юзасидан судларга келиб тушадиган ишлар сонини 50 фоизга камайтириш вазифаси белгиланган.

Кўпгина хорижий давлатлар, жумладан, Германия ва Латвия давлатлари қонунчилигида аризачи маъмурий органнинг ҳаракати, қарори устидан маъмурий судга мурожаат қилишдан олдин дастлаб юқори турувчи органга мурожаат қилиши мажбурий қоида сифатида белгиланган. Аммо мамлакатимиз қонунчилигида бундай қоида назарда тутилмаган. Бу эса, низоларни судга қадар босқичда ҳал қилиш самарадорлигига салбий таъсир кўрсатмоқда. Шу боис қонунчиликка маъмурий судга мурожаат қилишдан олдин жавобгарнинг юқори турувчи органига мурожаат қилишининг мажбурий тартибини жорий этиш мақсадга мувофиқдир.

Бунинг учун Маъмурий суд ишларини юритиш тўғрисидаги кодекснинг 184-моддаси иккинчи қисмини қуйидаги таҳрирда баён этиш таклиф этилади:

“Маъмурий органлар ва фуқаролар ўзини ўзи бошқариш органлари, улар мансабдор шахсларининг қарорлари, ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) устидан шикоят қилиш тўғрисидаги ишлар фақат юқори турувчи органга шикоят қилинганидан кейингина судда кўриб чиқилади. Бу қоида юқори турувчи органи мавжуд бўлмаган маъмурий органларга нисбатан татбиқ этилмайди”.

Суд амалиётида учраётган муаммолардан яна бири қонунчиликда инвесторлар ва мулк ҳуқуқларини бекор қилишга оид қарорлар фақат суд тартибида бекор қилинишига доир императив қоида белгиланган бўлса-да, амалда бундай қарорлар адлия бошқармасининг тақдимномаси ёки прокурор протестига асосан ҳокимларнинг ўзи томонидан бекор қилиниб келинаётганидир. Ушбу қоиданинг амалда тўлиқ ишлашини таъминлаш мақсадида шу каби чекловни “Маҳаллий давлат ҳокимияти органлари тўғрисида”ги, “Прокуратура тўғрисида”ги қонунлар ҳамда “Адлия вазирлиги тўғрисида”ги Низомга ҳам киритиш мақсадга мувофиқдир. Ана шунда бундай қарорлар прокуратура ва адлия органлари томонидан маъмурий судга ариза киритиш тартибида кўриб чиқилади. Бу инвесторлар ва мулкдорлар ҳуқуқларининг кафолатлари таъминлаш имкониятларини янада кенгайтиради.

Шу ўринда судловга тегишлиликнинг умумий қоидаларига тўхталадиган бўлсак, Маъмурий суд ишларини юритиш тўғрисидаги кодекснинг 32-моддасига мувофиқ фуқаро ёки юридик шахснинг аризаси (шикояти) қарорлари, ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) устидан шикоят қилинаётган маъмурий орган жойлашган ер ёхуд мансабдор шахснинг иш жойи бўйича судга тақдим этилади.

Маъмурий судларнинг иш ҳажми таҳлили шуни кўрсатадики, 2023 йилда Нукус туманлараро маъмурий судида 784 та, Фарғона туманлараро маъмурий судида 806 та, Самарқанд туманлараро маъмурий судида 1 311 та иш кўрилган бўлса, бу кўрсаткич Тошкент туманлараро маъмурий судида 2 832 тани ташкил этган. Судларда иш ҳажми ўртасида бундай тафовутнинг келиб чиқишига аксарият ҳолатларда аризачилар турли ҳудудларда яшашса-да, маъмурий органларнинг марказий идоралари пойтахтда жойлашгани асосий сабаб бўлган.

Натижада Тошкент туманлараро маъмурий судининг иш юкламаси бошқа туманлараро маъмурий судларга нисбатан бир неча баробар кўпайган.

Бундан ташқари суд амалиётида маҳаллий давлат ҳокимияти органлари қарорлари бўйича низолашаётган фуқаролар ишни жавобгар жойлашган ҳудуддаги маъмурий судда кўрилишини истамайдиган ҳолатлар ҳам учрайди. Буни улар судга жавобгар мансабдор шахс томонидан таъсир ўтказилиши мумкинлиги билан изоҳлашади. Шу сабабли аризачилар муайян ҳудуддаги мансабдор шахсларнинг ҳаракатлари ёки қарорлари устидан берган ариза ва шикоятларининг холис кўрилишини таъминлаш учун бошқа ҳудуд судида кўриб чиқиш ҳақидаги илтимоснома билан мурожаат қилишади. Бироқ қонунчиликда суд ишини маҳаллий маъмурий суддан бошқа ҳудудий судга олиб беришнинг ҳуқуқий асослари белгиланмаган.

Ушбу муаммони ҳал этиш учун замонавий ахборот коммуникация технологиялари ва видеоконференцалоқа имкониятларидан кенг фойдаланилган ҳолда маъмурий ишларни аризачининг хоҳишига кўра, экстерриториал кўриш тартибини жорий этиш мақсадга мувофиқдир.

Бундай тартибни жорий этилиши ўз навбатида, маъмурий ишлар барча ҳудудлардаги судлар ўртасида автоматик равишда тенг тақсимланиб, ишларнинг тез ва сифатли кўрилишига шарт-шароит яратади. Қолаверса, бундай тақсимот аризачиларнинг холислик ва объективлик борасидаги шубҳаларини ҳам бартараф этади. Хорижий давлатлар суд амалиётида экстерриториал тақсимот тартиби йўлга қўйилгани ҳам бу фикрни тасдиқлайди.

Хулоса ўрнида айтганда, юқорида баён этилган ўзгартириш ва қўшимчалар келгусида одил судлов фаолиятининг сифати ва самарадорлиги янада ортишига, провардида эса фуқаролар ва тадбиркорларнинг судга бўлган ишончи янада ошишига ҳисса қўшиши шубҳасиз.

Нодира Хакимова,

Олий суд судьяси

Ҳозирги пайтда бутун дунё миқёсида одам савдоси жинояти глобал муаммо ҳисобланади. Куч билан таҳдид қилиш ёки куч ишлатиш ёхуд мажбурлашнинг бошқа шаклларидан фойдаланиш, ўғирлаш, фирибгарлик, алдаш, ҳокимиятни суиистеъмол қилиш ёки вазиятнинг қалтислигидан фойдаланиш орқали ёхуд бошқа шахсни назорат қилувчи шахснинг розилигини олиш учун тўловлар ёки манфаатдор этиш эвазига оғдириб олиш йўли билан одамлардан фойдаланиш мақсадида уларни ёллаш, ташиш, топшириш, яшириш ёки қабул қилишда ифодаланадиган ушбу трансчегаравий жиноятга қарши курашиш жаҳон жамоатчилигининг доимий диққат марказида турибди. Афсуски, бу турдаги жиноятчилик мамлакатимизга ҳам бегона эмас.

Маълумотларга қараганда, 2021 йилда юртимизда одам савдоси қурбонлари сони 175 нафарни ташкил этган. Шундан 81 нафар хотин-қиз шаҳвоний мақсадларда фойдаланилган бўлса, 12 нафар эркак мажбурий меҳнат қурбонига айланган. Бу кўрсаткич 2022 йилда 93 нафарга тенг бўлган.

Шу ўринда айтиб ўтиш керакки, мамлакатимизда ушбу хавфли жиноят турига қарши курашишнинг мустаҳкам ҳуқуқий асослари яратилган.

Хусусан, “Одам савдосига қарши курашиш тўғрисида”ги қонун янги таҳрирда қабул қилинди. Ушбу қонун асосида бу хавфли жиноятга қарши қатъият билан кураш олиб борилмоқда. Лекин шунга қарамасдан қабиҳ ниятда ушбу тубан жиноятга қўл ураётган кимсалар ҳам учраб турибди.

Фикримизни мисол орқали давом эттирадиган бўлсак, Самарқанд шаҳрида яшовчи Гулнисо Ғанижонова (исм-шарифлар ўзгартирилган) турмушидан ажрашгач, моддий жиҳатдан қийналиб қолади. Чўкаётган одам хасга ёпишгани каби у ҳам бу вазиятдан чиқишга чора ахтаради. Ўтган йилнинг охирида у қариндоши Моҳитоб Асадовага хорижга бориб ишлаб келиш ниятида эканини айтади.

Бу бежизга эмас эди. Чунки ёш жиҳатидан тенгдош бўлган М. Асадованинг турмуш тарзи ҳам Г. Ғанижонованинг яшаш муҳитидан фарқ қилмасди. У ҳам худди Г. Ғанижонова сингари эридан ажрашган бўлиб, бир неча йил аввал Туркияга ишга бориб келган эди. Шу боис М. Асадова қариндошининг хорижга бориш режасини дарҳол қўллаб-қувватлаб, Туркияда танишлари борлиги ва улардан ёрдам беришни илтимос қилишини билдиради.

Шундан сўнг М. Асадова “Метош” исмли таниш аёлга қўнғироқ қилиб, Г. Ғанижоновага иш топиб беришни сўрайди. “Метош” Г. Ғанижоновага тўғридан-тўғри тубан йўл орқали пул ишлашни таклиф қилади.

Аммо дабдурустдан айтилган бу таклифни Г. Ғанижонова рад этади.

— Яқинда Туркияга кетаман, – дея гапида давом этади М. Асадова. – Агар бирга кетиб, мен айтган иш билан шуғулланишни истовчи танишларинг бўлса, олдимга олиб кел. Хизмат ҳақингни бераман…

Бу гап Г. Ғанижоновага маъқул келади ва яқин таниши бўлган Фарида Худойқуловадан ахлоқсиз қизларни топишга ёрдам беришни сўрайди.

Бунинг эвазига мўмайгина “хизмат ҳақи” олишини эшитган Ф. Худойқулова тез орада “Марғуба”, “Шалола”, “Ирода” исмли қизларни М. Асадованинг уйига бошлаб келади. Ўз навбатида, М. Асадова уларнинг фотосуратларини хориждаги ҳамтовоғи “Метош”га жўнатади. Қизлар “Метош”га маъқул келгани учун уларнинг ҳар бирига 300 АҚШ долларидан тўлашга рози бўлади. М. Асадова бунинг ҳисобидан Г. Ғанижоновани ҳам моддий манфаатдор қилишга ваъда беради.

Ушбу келишувдан сўнг М. Асадова “Самарқанд – Истамбул” йўналиши орқали Туркия давлатига учиб кетиш учун ўзи, Ф. Худойқулова, “Марғуба”, “Шалола” ва “Ирода”га авиачипта харид қилади. Аммо уларнинг парвози тўхтатилади. Шу йил 16 январь куни “Самарқанд” халқаро аэропортида Самарқанд вилояти ички ишлар бошқармаси тезкор ходимлари томонидан ўтказилган тадбирда М. Асадова ва Г. Ғанижонова қўлга олинади. Шундан сўнг уларга нисбатан жиноят иши қўзғатилади.

Яқинда ушбу жиноят иши судда кўриб чиқилди. Суд М. Асадова ва Г. Ғанижоновани Жиноят кодексининг 135-моддаси 2-қисми “б”, “е” бандларига асосан айбдор деб топди ва уларга муайян муддатга озодликдан маҳрум қилиш жазосини тайинлади.

Шу тариқа яна бир оғир жиноятнинг пайи қирқилди. Бу бошқалар учун ҳам сабоқ вазифасини ўтаса, ажаб эмас. Зеро, одам савдоси энг тубан жиноят тури ҳисобланади.

Бекзод ЖУМАБОЕВ,

жиноят ишлари бўйича

Самарқанд шаҳар суди раиси ўринбосари,

Абдуҳамид ХУДОЙБЕРДИЕВ,

журналист