Бугун Ўзбекистон Республикаси Олий суди раиси Бахтиёр Исломов Ҳиндистон Республикаси Олий суди раиси Дхананджая Йешвант Чандрачуд билан учрашди.

Бугун Ўзбекистон Республикаси Олий суди раиси Бахтиёр Исломов Ҳиндистон Республикаси Олий суди раиси Дхананджая Йешвант Чандрачуд билан учрашди.

Учрашув давомида ҳиндистонлик меҳмонларга мамлакатимиз ҳаётининг барча жабҳаларида, хусусан, суд-ҳуқуқ соҳасида амалга оширилаётган кенг кўламли ислоҳотлар ҳақида маълумот берилди.

Шунингдек, тарафлар ўзаро манфаатли масалаларни муҳокама қилиб, ШҲТ доирасида икки томонлама ҳамкорликни ривожлантириш истиқболлари хусусида фикр алмашдилар.

Хусусан, суд-ҳуқуқ соҳасида тажриба ва маълумот алмашинуви, суд тизимида ахборот–коммуникация технологияларини ривожлантириш масалалари муҳокама этилди.

Томонлар икки мамлакат Олий судлари ўртасида ҳамкорлик алоқаларини янада такомиллаштириш юзасидан келишиб олдилар.

23 май куни Тошкент шаҳрида Ўзбекистон раислигида ШҲТга аъзо давлатлар Олий судлари раисларининг ўн тўққизинчи йиғилиши бўлиб ўтади.

Тадбирда Ҳиндистон Республикаси, Эрон Ислом Республикаси, Қозоғистон Республикаси, Хитой Халқ Республикаси, Қирғизистон Республикаси, Покистон Ислом Республикаси, Россия Федерацияси ва Тожикистон Республикаси Олий судлари делегациялари иштирок этади.

Шунингдек, йиғилишда ШҲТ ҳузуридаги кузатувчи мамлакат – Беларусь Республикаси Олий суди, ШҲТ Котибияти ва ШҲТ Минтақавий аксилтеррор тузилмаси ижроия қўмитаси вакиллари қатнашади.

Тадбир давомида ШҲТга аъзо давлатлар Олий судларининг қонун устуворлиги, фуқаролар ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини таъминлаш борасида ҳамкорлигини янада фаоллаштиришга қаратилган қатор долзарб масалалар кўриб чиқилади.

Бир неча ой илгари ижтимоий тармоқларда шофирконлик аёлнинг вояга етмаган, ожиз аҳволдаги фарзандини ўта шафқатсизлик билан муттасил равишда уриб-дўппослаб келгани ҳақидаги хабар тарқалган эди. Дастлабки тергов ва суриштирув чоғида бу ҳолатлар ростдан рўй бергани тасдиқланди. Яқинда ушбу жиноят иши судда кўриб чиқилди.

Тартибсиз енгил-елпи турмуш кечириш, миллий ва умуминсоний қадриятларни унутиш кишини турли хил ташвишларга рўбарў қилиб, эл орасида иснодга қолдиради. Бухоролик Насиба Облоқулова (исм-шарифлар ўзгартирилган) ҳам оилага енгил-елпи муносабатда бўлгани, оила қуришда миллий қадриятларимизга риоя қилмагани, энг ачинарлиси, аёл шаънига доғ бўлиб тушадиган чекиш, спиртли ичимликлар ичишдек иллатларга рўжу қўйгани, шарм-ҳаё, ибо ва андишани унутгани изсиз кетмади. Буни унинг ўтган йиллардаги ҳеч ким ҳавас қилмайдиган кечмиши ҳам кўрсатиб турибди.

Н. Облақулова 2016 йилдан Ғиждувон туманида яшовчи Рустам Қаландаров билан шаръий никоҳ асосида яшаб келган. Аммо никоҳнинг мўртлиги, оиланинг омонатлиги сабабли орадан кўп ўтмай Н. Облоқулова тугунини кўтариб, Р. Қаландаровнинг хонадонидан чиқиб кетади. Бироқ аллақачон шаънига доғ туширган аёлни ота-онаси ҳам уйга киритмайди.

Шундан сўнг у 2017 йилда ишлаш мақсадида хорижга кетади. У ерда Қарши шаҳрида яшовчи Бекзод исмли йигит билан танишади ва у билан бирга яшайди. 2018 йилнинг сентябрь ойида улар ўғил фарзандли бўлишади. Лекин навбатдаги жанжалдан сўнг Н. Облақулова чақалоғини олиб, Ғиждувонга қайтиб келади ва турли жойларда яшаб юради.

— Онам Зилола Зулфиқорова Н. Облақуловага ёш боласи борлиги учун уйимиздан жой берган эди, — деди суд мажлисида Шофиркон туманидаги “Қўрғони Вардонзе” маҳалласида яшовчи гувоҳ Ш. Шамсиева. — У дастлаб биз билан аҳил яшади. Кейинчалик унинг чекиш ва спиртли ичимликлар ичиш одати борлигини сезиб қолдик. 2022 йилнинг март ойи­дан бошлаб у вояга етмаган ўғлини уриб, дўппослай бошлади. Бу ҳол кунига тўрт-беш марта такрорланарди. Шунда онам болани ҳимоя қилиш мақсадида Н. Облақуловани бир неча марта огоҳлантирди. Боланинг оёғи синганини билганимиздан сўнг онам ўзининг телефон аппаратида Н. Облақулованинг болани ураётганини видеотасвирга олган.

— Мен видеотасвирларни бирон жойга тақдим қилмаганман, — деди судда гувоҳлик берган З. Зулфиқорова. — Вояга етмаган боланинг оёғини уриб синдирганини бизга тўнкамасин, туҳматга қолмайлик деган мақсадда тасвирга олгандим. Боланинг оёғини айнан Н. Облоқулованинг ўзи уриб синдирган.

Жиноят ишини судда кўриш жараёнида Н. Облоқулова яна бир ижтимоий хавфли қилмишни содир этгани маълум бўлди. Гап шундаки, З. Зулфиқорованинг гувоҳлик беришича, тўғри йўлдан адашган бу аёл 2023 йилда туғилган қизини Бухоро шаҳрида яшовчи “Бектемир”исмли шахсга 500 АҚШ долларига сотган…

Қисқаси, судда Н. Облоқулованинг қилмишлари қонун доирасида батафсил кўриб чиқилди. Суд судланувчига нисбатан жазо тайинлашда содир этилган жиноятнинг хусусияти ва хавфлилик даражаси, шароит ва сабаблари, шахси, оилавий шароити ва моддий аҳволи, муқаддам судланмагани ҳамда хулқ-атворини инобатга олди. Н. Облоқулова Жиноят кодексининг 104-моддаси 2-қисми “ в” бандида назарда тутилган жиноятни содир этганликда айбдор деб топилиб, уч йил муддатга озодликдан маҳрум қилиш жазоси тайинланди.

Шунингдек, суд Н. Облоқулованинг 2023 йилда туғилган вояга етмаган фарзандини Бухоро шаҳрида яшовчи “Бектемир” исмли нотаниш шахсга 500 АҚШ долларига сотгани ҳолатига қонуний баҳо бериш учун иш материалларини туман прокуратурасига юборди. Шу тариқа фарзандини муносиб даражада тарбиялаш конституциявий бурчи ва мажбурияти эканини унутган, ўз жигарбандига нисбатан шафқатсиз муносабатда бўлган Н. Облақулова қонуний жазога тортилди. Бола давлат қарамоғига олинди. Бу юртимизда ҳар бир инсон қонун ҳимоясида эканининг амалдаги тасдиғидир.

Хулоса ўрнида айтадиган бўлсак, мамлакатимизда ҳеч ким, жумладан, вояга етмаган болалар ҳам эътибордан четда эмас. Лекин бола тарбиясида онанинг ўрни беқиёс. Судланувчи Н. Облақулова ножўя хатти-ҳаракатлари билан нафақат оналик шаънига доғ туширди, балки фарзанд меҳридан ҳам мосуво бўлди. Бу бошқалар учун сабоқ вазифасини ўтаса, ажаб эмас…

Улуғбек БОЗОРОВ,

жиноят ишлари бўйича

Шофиркон тумани суди раиси,

Абдуҳамид ХУДОЙБЕРДИЕВ,

журналист

Янги таҳрирдаги Конституциямизнинг 55-моддасида ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотлар, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланган.

Маъмурий судларнинг вазифаси маъмурий органлар билан муносабатларда қонун устуворлигини таъминлаш билан бирга фуқаролар ва юридик шахсларнинг бузилган ёки низолашилаётган ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш ҳисобланади.

Бу ҳақда сўз борганда, “2022 – 2026 йилларга мўлжалланган Янги Ўзбекистоннинг тараққиёт стратегияси” ҳақида алоҳида тўхталиш лозим.

Чунки ушбу Тараққиёт стратегиясида мамлакатимизда адолат ва қонун устуворлиги тамойилларини тараққиётнинг энг асосий ва зарур шартига айлантиришнинг асосий мақсадларидан бири сифатида маъмурий судларда мансабдор шахсларнинг қарорлари устидан берилган шикоятларни кўриб чиқиш тизимини такомиллаштириш орқали суд назоратини қўллаш соҳасини кенгайтириш назарда тутилган.

Ўз навбатида, Президентимизнинг 2023 йил 11 сентябрдаги Фармони билан тасдиқланган “Ўзбекистон — 2030” стратегиясида 5 та устувор йўналиш ва 100 та мақсад белгиланган бўлиб, 4-устувор йўналиш “Қонун устуворлигини таъминлаш, халқ хизматидаги давлат бошқарувини ташкил этиш” деб номланди.

Муҳими, “Ўзбекистон — 2030” стратегиясидаги мазкур устувор йўналишнинг асосий мақсадларидан бири давлат органлари ва мансабдор шахсларнинг фаолияти устидан самарали суд назоратини ўрнатиш ҳамда маъмурий адлия тизимини янада ривожлантиришдир. Бунда маъмурий судларга бевосита мурожаат қилишга тўсқинлик қилаётган омилларни 2030 йилгача тўлиқ бартараф этиш ушбу мақсадга эришишнинг самарадорлик кўрсаткичи сифатида белгиланди.

Шу асосда 2024 йил 16 январдаги қонунга мувофиқ “Давлат божи тўғрисида”ги қонуннинг 10-моддаси биринчи қисми 11-банд билан тўлдирилди. Унга кўра, жисмоний шахслар:

• ўз ҳуқуқларини ва қонуний манфаатларини бузаётган маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг;

• республика ижро этувчи ҳокимияти органларининг;

• маъмурий-ҳуқуқий фаолиятни амалга оширишга ваколатли бўлган бошқа органларнинг;

• фуқаролар ўзини ўзи бошқариш органларининг, улар мансабдор шахсларининг қарорлари, ҳаракатлари ё ҳаракатсизлиги устидан маъмурий судга мурожаат қилганда, давлат божини тўлашдан озод қилинди.

Шундай қилиб, фуқароларнинг маъмурий судларга мурожаат қилиши учун яна бир қулайлик яратилди. Яъни уларнинг судга мурожаат қилишига тўсқинлик қилаётган омил бартараф этилди.

Акмал МУРОДОВ,

Навоий вилояти маъмурий суди раиси

Аксарият ҳолларда “жиноят” деганда ҳамюртларимиз ўғрилик, фирибгарлик, босқинчилик, товламачилик, қотиллик ёки порахўрлик сингари оғир ва ўта оғир жиноятларни тушунишади. Аммо кундалик ҳаётимизда бизга арзимасдек бўлиб туюлган ноқонуний хатти-ҳаракатлар ҳам борки, Жиноят кодексида улар учун ҳам жиноий жавобгарлик белгиланган.

Масалан, кодекснинг 179-моддасида қайд этилган “Сохта тадбиркорлик” жиноятини олайлик. Сохта тадбиркорлик, яъни уставида кўрсатилган фаолиятни амалга ошириш мақсадини кўзламасдан ссудалар, кредитлар олиш, фойдани (даромадни) солиқлардан озод қилиш (солиқларни камайтириш) ёки бошқача мулкий манфаат кўриш мақсадида корхоналар ва бош­қа тадбиркорлик ташкилотлари тузиш базавий ҳисоблаш миқдорининг юз бараваридан икки юз бараваригача миқдорда жарима ёки беш йилгача муайян ҳуқуқдан маҳрум қилиш ёхуд уч йилгача ахлоқ тузатиш ишлари ёки бир йилдан уч йилгача озодликни чеклаш ёки уч йилгача озодликдан маҳрум қилиш билан жазоланади.

Таърифланишидан келиб чиққанда, унчалик ваҳимали ёки оқибати аянчли кўринмаса-да, мазкур қилмишнинг давлат ва жамият манфаати учун келтирадиган зарари аҳамиятсиз эмас.

Ёки кодекснинг “Ҳайвонот ёки ўсимлик дунёсидан фойдаланиш тартибини бузиш” дея номланган 202-моддаси 3-қисми “ж” бандига мувофиқ, ов қилиш ва балиқ овлаш ёки ҳайвонот дунё­сининг бошқа турларини тутиш қоидаларини бузиш, кам­ёб ва йўқолиб бораётган ҳайвон турларини тутишнинг ёхуд ёввойи ҳолда ўсувчи ўсимликларнинг доривор, озуқавий ва манзарали (декоратив) турларини йиғиш ёки тайёрлашнинг белгиланган тартибини ёки шартларини, шунингдек, муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлардаги ҳайвонот ёки ўсимлик дунёсидан фойдаланиш тартибини бузиш Ўзбекистон Республикасининг Қизил китобига киритилган ҳайвонот ёки ўсимлик дунё­си турларини нобуд қилган ҳолда содир этилган бўлса, базавий ҳисоблаш миқдорининг тўрт юз бараваридан олти юз бараваригача миқдорда жарима ёки уч йилдан беш йилгача озодликни чеклаш ёхуд уч йилдан беш йилгача озодликдан маҳрум қилишга сабаб бўлади.

Етказилган моддий зарарнинг ўрни уч карра миқдорда, Ўзбекистон Республикасининг Қизил китобига киритилган камёб ва йўқолиб бораётган ҳайвонот ҳамда ўсимлик дунёси турларига нисбатан етказилган зарарнинг ўрни эса беш карра миқдорда қопланган тақдирда, озодликни чеклаш ва озодликдан маҳрум қилиш тариқасидаги жазо қўлланилмайди.

Ахборот технологиялари тараққий этган айни пайтда “Компьютер саботажи” дея номланган жиноят ҳам юз бермоқда. Хўш, бу нима дегани?

Жиноят кодексининг 278-5-моддаси “Компьютер саботажи” дея номланган. Унда қайд этилишича, ўзганинг компьютер ускунасини ёки хизматда фойдаланиладиган компьютер ускунасини қасддан ишдан чиқариш, шунингдек, компьютер тизимини бузиш (компьютер саботажи) уч йилгача муайян ҳуқуқдан маҳрум қилиб, базавий ҳисоблаш миқдорининг уч юз бараваридан тўрт юз бараваригача миқдорда жарима ёки икки йилгача озодликни чеклаш ёхуд икки йилгача озодликдан маҳрум қилиш билан жазоланади.

Борди-ю ўша ҳаракатлар бир гуруҳ шахслар томонидан олдиндан тил бириктириб, ёинки такроран ёки хавфли рецидивист томонидан содир этилган бўлса, айбдорга икки йилдан уч йилгача ахлоқ тузатиш ишлари ёки икки йилдан уч йилгача озодликни чеклаш ёхуд икки йилдан уч йилгача озодликдан маҳрум қилиш жазоси тайинланади.

Хулоса қилиб айтганда, жиноятнинг катта-кичиги бўлмайди. Бинобарин, ҳар бир ишни қонунга мувофиқ амалга оширган инсон фақат фойда кўради, зарар эмас. Айни ҳақиқатни асло унутмаслик керак. 

Баҳромжон БЕРДИЕВ,

жиноят ишлари бўйича

Мирзо Улуғбек туман суди судьяси

Бугунги кунда ахборот технологиялари юксак даражада ривожланди, ҳозир одамлар ўз ҳаётини интернетсиз тасаввур ҳам қилолмайди. Албатта, бу жараённинг жуда кўп қулай ва афзалликлари бор. Аммо ахборот технологиялари ютуқларидан ҳамма ҳам бирдек эзгу мақсад йўлида фойдаланмайди, аксинча, бу қулайликлардан ғаразли ниятда фойдаланишни кўзлайдиганлар ҳам йўқ эмас. Қуйидаги воқеа тафсилоти ана шу ҳақида.

Хонқа туманида яшовчи Маҳмуд Омонов (исм-шарифлар ўзгартирилган) 2020 йили хорижда ишлаётган чоғида Интернет тармоғидаги Телеграм-канали орқали Беруний туманида истиқомат қилувчи Нодира Қодирова билан танишиб қолади. Дастлаб оддий мулоқотдан бошланган танишув орадан кўп вақт ўтмасдан қуюқлашиб, севги-муҳаббат муносабатларига айланади.

Н. Қодированинг М. Омоновдан тўрт ёш катта экани, бунинг устига оиласидан ажрашгани ўртадаги муносабатларга тўсиқ бўлиши мумкин эди.

Аммо М. Омонов бунга эътибор ҳам бермайди, аксинча, муҳаббати орадаги ғовлардан устун эканини таъкидлайди. Бундай жўмардликдан боши осмонга етган Н. Қодирова уни уйига таклиф этади. Бу таклиф М. Омоновга ҳам маъқул тушади ва у тез орада хориждан қайтади. Шундан сўнг у Н. Қодированинг уйига танда қўйиб қолади. Табиийки, бундай узлуксиз “учрашув”лар оқибатида ўртадаги муносабатлар янада қуюқ тортади. Аммо орадан кўп ўтмай бошқа бир муаммо пайдо бўлади-ю, ўртадаги муносабатларга дарз кетади.

Гап шундаки, М. Омоновнинг ота­онаси уйлантириш тараддудига тушишгач, у икки ўт орасида қолади. Чунки ота-онанинг раъйини қайтариб бўлмайди, иккинчи томондан, Н. Қодировадан воз кечишнинг оқибати бундан-да катта можарони келтириб чиқариши тайин. Бунинг устига берунийлик “келин” билан ўрталаридаги сирнинг ошкор этилиши йигитнинг номини бадном этиши турган гап. Дарҳақиқат, ўйламай ташланган қадамнинг оқибати оғир ва асоратли кечмаслигига кафолат йўқ. Бунинг амалдаги ифодаси тез орада намоён бўлади.

М. Омоновнинг бошқа қизга унаштирилаётгани ҳақидаги хабарни эшитиб, Н. Қодирова қаттиқ жазавага тушади. У тутоққанча “ота-онангнинг олдига бориб, маҳалла раиси ва профилактика инспекторини чақираман. Бор ҳақиқатни айтиб, тўйингни бузаман, бутун элга шарманда қиламан, ножўя ҳолатдаги видео тасвирларингни интернет тармоғига жойлайман” дея ўдағайлади. Сўнгра “ҳомиладор” эканини ҳам пеш қилади. Бундай таҳдидлардан М. Омонов қаттиқ қўрқувга тушади ва аёлдан “Нима қилсам сендан қутуламан?” деб сўрайди.

Бунга жавобан Н. Қодирова нақд 200 миллион сўм берса, ҳеч қандай даъвоси йўқлигини айтади. Аммо М. Омонов бундай катта миқдордаги маблағни беришга имкони йўқлигини маълум қилади. Бундан жаҳли чиққан Н. Қодирова М. Омоновнинг отаси Каримбой Ҳожиевга телефон қилиб, ўзи билан ўғли ўртасида “олди-берди” борлигини билдиради. Бу гапни эшитиб, эсанкираб қолган ота дарҳол Н. Қодированинг олдига етиб келади. Аёл ундан М. Омоновнинг 200 миллион сўмлик қарзини тўлашни талаб қилади.

Иложсиз қолган ота унга 10 миллион сўм беришга мажбур бўлади. Лекин Н. Қодирова бунга кўнмайди ва М. Омоновга таҳдид қилишда давом этади.

Ўзаро келишувга кўра, ўтган йилнинг 9 апрель куни М. Омонов ва Н. Қодирова Урганч шаҳридаги “Тўмарис-Нур” гипермаркети биноси олдида учрашишади. М. Омонов Н. Қодировага 9 минг АҚШ доллари ва 1 миллион сўм беради. Н. Қодирова пулни санаётганда ички ишлар бошқармаси ходимлари томонидан қўлга олинади. Шундан сўнг унга нисбатан жиноят иши қўзғатилади.

Яқинда ушбу жиноят иши судда кўриб чиқилди. Суд Н. Қодировани Жиноят кодексининг 165-моддаси 3-қисми “а” бандига асосан айбдор деб топиб, унга 3 йил 6 ой муддатга озодликдан маҳрум қилиш жазосини тайинлади.

Халқимиз доно, оқила, ҳаёли, иффатли, ҳалол ва пок фазилатли аёлларни бошига кўтаради, азиз ва мукаррам хилқатга менгзайди. Улар орасида ўзининг намунали хулқ-атвори, садоқат ва матонати, жасорати, фидоийлиги, меҳнатсеварлиги, ватанпарварлиги, фарзанд ва оиласеварлиги билан бутун элга довруғ таратаётган, ном қозонаётганлар жуда кўп. Афсуски, ҳаётда баъзан аёллик шаънини топтаётган, макру ҳийла орқали ўзгалар йўлига тузоқ қўяётган, ҳаётига рахна солаётган кимсалар ҳам учраб туради. Товламачилик жиноятига қўл урган Н. Қодирова ҳам ўз қилмиши билан аёллик шаънига доғ туширди.

Шу ўринда жарбланувчига айланган М. Омоновнинг тутган йўлини ҳам оқлаб бўлмаслигини таъкидлаш жоиз. Чунки у бошиданоқ ўткинчи ҳою-ҳавасларга берилиб, нопок йўлга кирмаганда, бу ташвишларга гирфтор бўлмасди. Бу эса, ўз навбатида, ҳалоллик, ҳаё, садоқат ва ор-номус каби инсоний туйғуларнинг нақадар юксак экани, беҳаёлик, қинғирлик ва баднафслик охир-оқибат кишини бадном этишини кўрсатади. Бинобарин, бу бошқалар учун сабоқ вазифасини ўтаса, ажаб эмас.

Муродбек ҲАСАНОВ,

жиноят ишлари бўйича

Урганч шаҳар судининг раиси,

Абдулла СОБИРОВ,

журналист

Аввало шуни айтиш керакки, янги таҳрирдаги Конституциямизнинг 78-моддасига биноан бола ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини таъминлаш ҳамда ҳимоя қилиш, унинг жисмоний, ақлий ва маданий жиҳатдан тўлиқ ривожланиши учун энг яхши шарт-шароитларни яратиш давлатнинг мажбуриятидир. Оналик, оталик ва болалик давлат томонидан муҳофаза этилади.

Бола тарбияси ҳақида фикр юритганда, бу жараёнда онанинг ўрни беқиёс эканини алоҳида таъкидлаш жоиз. Шу боис судларда фарзандни олиб бериш билан боғлиқ ишларда онага устуворлик берилиши ҳам халқимизга хос эзгу қадриятларга асосланади.

Мисол тариқасида айтадиган бўлсак, Муслим Маматов ва Муножатхон Юсупова 2015 йил 12 ноябрда қонуний никоҳдан ўтиб, турмуш қуришган.

Аввалига эр-хотин ва қуда-андаларнинг муносабатлари жуда яхши, ҳамма ҳавас қилгудек бўлган. Чунки ёш келин-куёв бир-бирини тушуниб, қайнона ва қайнотаси уларга тўғри йўл кўрсатган ҳолда яшаб келишган.

Биргаликдаги турмушларида 2017 йил 27 июнда Ҳаётбек Иномжонов ҳамда 2020 йил 24 мартда Диёрбек Иномжонов исм-шарифли ўғилли бўлишган.

Аммо орадан йиллар ўтгач, оиладан тинч-тотувлик ва файзу барака кўтарилди. Бунга М. Маматовнинг тўю-тантаналарда ҳофизлик қилиши сабаб бўлган. Яъни у тўй ва маросимларда кўп ичадиган одат чиқарган.

Оқибатда бу хонадон жанжалнинг уясига айланади. Бинобарин, оиласини сақлаб қолишга кўзи етмаган М. Юсупова 2023 йил апрель ойида фарзандларини олиб, ота уйига кетиб қолади. Шундан буён улар бирга яшашмаган.

2023 йил август ойида М. Маматов фарзандларини дам олиш кунларини бирга ўтказиш учун ўз уйига олиб кетади. Бироқ шундан сўнг Ҳаётбек ва Диёрбекни онасига қайтармайди. Шу боис М. Юсупова фуқаролик ишлари бўйича Фарғона туманлараро судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, фарзандларини ўз тарбиясига қайтариб олиб беришни сўрайди.

– М. Маматов тўйлардан маст ҳолда келиб, болаларимни ҳақорат қилар экан. Қолаверса, отаси тўйга кетган пайтда қаровсиз қолиб кетишган, — деди М. Юсупова суд жараёнида.

Шу ўринда қонун талабига эътибор қаратсак, амалдаги Оила кодексининг 75-моддасида “Ота-она алоҳида яшаганда болаларнинг қаерда яшаши ота-онанинг келишувига биноан белгиланади. Ота-она ўртасида келишув бўлмаса, низо суд томонидан болалар манфаатларидан келиб чиқиб, уларнинг фикрини ҳисобга олган ҳолда ҳал этилади. Бунда суд боланинг ота-онадан, ака-ука, опа-сингилларидан қайси бирига боғланиб қолганини, боланинг ёшини, ота­онасининг ахлоқий ва бошқа шахсий фазилатларини, ота­онанинг ҳар бири билан бола ўртасидаги муносабатларни, болани тарбиялаш ва унинг камолоти учун шарт-шароитлар (ота-онасининг машғулот тури, иш тартиби, моддий ҳамда оилавий аҳволи ва бошқалар) яратиш имкониятини ҳисобга олади”, дея қайд этилган.

Бинобарин, суд даъвони қаноатлантириб, Ҳаётбек ва Диёрбек Иномжоновларни отаси М. Маматовдан онаси М. Юсупова тарбиясига олиб бериш хусусида ҳал қилув қарори чиқарди. Лекин жавобгар М. Маматов суд қароридан норози бўлиб, кассация шикояти билан мурожаат қилди.

Айтиш керакки, Фуқаролик кодексининг 21-моддасига кўра, ўн тўрт ёшга тўлмаган вояга етмаганларнинг (кичик ёшдаги болаларнинг) ёки васийликда бўлган фуқароларнинг қонуний вакиллари – ота-оналари, фарзандликка олувчилари ёки васийлари яшайдиган жой вояга етмаганлар ёки васийликда бўлган фуқароларнинг яшаш жойи ҳисобланади. Ушбу қонун талабидан келиб чиққан биринчи инстанция суди Ҳаётбек ва Диёрбек ёш бўлгани боис онанинг ғамхўрлиги ва эътибори кўпроқ зарурлиги, улар онасининг қарамоғида камолотга етиши мақсадга мувофиқлигини инобатга олиб, М. Маматовнинг фарзандларини аёлининг қарамоғига қайтаришга тўсқинлик қилганлигини танқидий баҳолаган ҳолда даъво талабини қаноатлантириб асосли хулосага келган.

Олий суди Пленумининг 1998 йил 11 сентябрдаги “Болалар тарбияси билан боғлиқ низоларни ҳал қилишда судлар томонидан қонунларни қўллаш амалиёти тўғрисида”ги қарорига мувофиқ, суд ота ёки онанинг боласининг тегишлича, тарбиясини таъминлай олиш имкониятлари, ота ёки онанинг боласи билан ўзаро муносабатлари хусусиятлари, боланинг ўз ихтиёрида бўлган шахсларга қанчалик кўнгил қўйгани ва бошқа муайян ҳолатларни эътиборга олади.

2019 йил 22 апрелдаги “Бола ҳуқуқлари кафолатларини янада кучайтиришга оид қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги Президент қарорида ҳам ваколатли органлар (шахслар) боланинг манфаатига тааллуқли масалани ҳал қилишда боланинг энг устун манфаатларини назарда тутувчи қарор қабул қилиши шартлиги белгиланган.

Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги Ёзёвон тумани “Инсон” ижтимоий хизматлар марказининг 2024 йил 5 февралдаги хулосасида Ҳаётбек ва Диёрбек Иномжоновларни онасининг уйида парвариш қилиш учун барча шароитлар мавжудлиги, фарзандларни онасига олиб бериш учун тўсқинлик қилувчи омиллар мавжуд эмаслиги қайд этилган. Ана шу асосларга таянган Фарғона вилояти суди фуқаролик ишлари бўйича Фарғона туманлараро судининг ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз, апелляция шикоятини қаноатлантирмасдан қолдирди.

Хулоса ўрнида айтадиган бўлсак, боланинг ўсиб-улғайишида она меҳри ва тарбияси муҳим аҳамиятга эга. Миллий қонунчилигимизда ана шу ҳаётий қоиданинг ўз ифодасини топгани она ва бола манфаатларини таъминлашга хизмат қилмоқда.

Бузрукхон АБРОРОВ,

Фарғона вилояти

суди судьяси

Янги таҳрирдаги Конституциямизнинг 21-моддасида инсон ўз ҳуқуқ ва эркинликларини амалга оширишда бошқа шахслар, жамият ҳамда давлатнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларига путур етказмаслиги шартлиги белгиланган. Ушбу қоида нафақат жисмоний шахслар, балки юридик шахсларга нисбатан ҳам қўлланилади. Аммо фуқаролик суд ишларини юритишда процесс иштирокчиларининг процессуал ҳуқуқларни суистеъмол қилиш ҳолатлари ҳам учраб туради. Бунга амалдаги Фуқаролик процессуал кодексида процессуал ҳуқуқларни суиистеъмол қилиш тушунчаси ва унинг ҳуқуқий оқибатларига таъриф берилмагани асосий сабаб бўлаётганини қайд этиш жоиз.

Шу ўринда процессуал ҳуқуқларни суиистеъмол қилиш тушунчасига аниқлик киритадиган бўлсак, у қонунда назарда тутилган процессуал ҳуқуқлардан инсофсиз фойдаланишда намоён бўлади. Бундай ҳаракатлар сирасига суд процесснинг меъёрдагидек ўтишига ҳалақит қилиш, суд жараёнларини секинлаштириш, муддатларни чўзиш, суд процесси иштирокчилари вақтини олиш каби ҳолатларни киритиш мумкин.

Аслида процессуал ҳуқуқни суи­истеъмол қилиш ҳуқуқни суиистеъмол қилишнинг бир тури ҳисобланади. Ушбу тамойил моҳиятан фуқаролик суд ишларини юритишни тартибга солишга қаратилган.

Шу ўринда бу борадаги хорижий давлатлар тажрибасига эътибор қаратсак, кўплаб тараққий этган мамлакатларда ҳуқуқларни суиистеъмол қилишни тақиқлаш конституциявий принцип сифатида белгиланган.

Масалан, Япония Конституциясининг 12-моддасида халқ эркинлиги ва ҳуқуқларни суиистеъмол қилишдан сақланиш зарурлиги қайд этилган.

Греция Конституциясининг 25-моддасига асосан ҳуқуқларни суиистеъмол қилишга йўл қўйилмайди. Бундай қоида Болгария Конституциясининг 57-моддаси, Германия Конституциясининг 74-моддасида ҳам ўз ифодасини топган. Бу эса, ўз навбатида, миллий қонунчилигимизда айни шу масалада бўшлиқ мавжудлигини кўрсатади.

Шу боис амалдаги Фуқаролик процессуал кодекснинг “Фуқаролик суд ишларини юритиш принциплари” деб номланган 2-бобига қуйидаги мазмундаги янги “Процессуал ҳуқуқларни суиистеъмол қилмаслик” принципини киритиш мақсадга мувофиқ:

“16-2-модда. Процессуал ҳуқуқларни суиистеъмол қилмаслик

Фуқаролик суд ишларини юритиш иштирокчилари уларга берилган ҳуқуқлардан виждонан фойдаланиши ва процессуал мажбуриятларга риоя қилишлари шарт.

Процессуал ҳуқуқларни суиистеъмол қилиш суд томонидан ушбу кодексда назарда тутилган процессуал чоралар қўлланилиши ёки қонун ҳужжатларида назарда тутилган бошқа таъсир чоралари қўлланилишига сабаб бўлади”.

Фуқаролик процесси доирасида процессуал ҳуқуқларни суиистеъмол қилишга йўл қўймаслик принципининг қонунда алоҳида принцип сифатида белгиланишининг аҳамияти шундан иборатки, у биринчидан, ҳуқуқларни суиистеъмол қилишнинг ҳар қандай шаклини олдини олишга қаратилган профилактик чора вазифасини бажаради. Иккинчидан, фуқаролик процесси иштирокчиларининг процессуал ҳуқуқлари мазмунини ҳамда ушбу ҳуқуқларни амалга ошириш чегараларини аниқ белгилаш, шунингдек, уларни амалга ошириш механизмини оптималлаштириш имконини беради.

Давлатжон Ҳабибуллаев,

ТДЮУ профессори

“Самарқанд шаҳрида илк маротаба 7 ёшдан 70 ёшгача ўткир сюжетли “Қабр” номли фильмга кинокастинг ўтказилади! Шошилинг, имкониятни қўлдан бой берманг! Манзил: Пастдарғом тумани “Маданият” бўлими зали”.

Айтиш керакки, Жума шаҳридаги “Маданият” бўлими биноси ва гавжум масканларга осиб қўйилган ушбу эълон катта-кичикни бирдек қизиқтириб қўйди. Айниқса, бу эълон интернет тармоқлари орқали ҳам тарқатилгач, нафақат пастдарғомликлар, балки қўшни тумандагиларнинг ҳам эътиборини тортди.

Бу ёғини сўрасангиз, суратга олиниши режалаштирилаётган фильм режиссёри Раҳмат Раҳимов (исм-шарифлар ўзгартирилган) пойтахтдан келган, бир қатор фильмларда маҳорат билан роллар ижро этган экан.

Қўлида “Ёш режиссёрлар тўгараги раҳбари” деган гувоҳномаси ҳам бор.

Орадан кўп вақт ўтмай, Жума шаҳридаги “Маданият” бўлимига кинода роль ижро этиш истагидаги талабгорлар омадларини синаб кўриш учун оқиб кела бошлади. Р. Раҳимов дастлаб уларга шу кунгача олган фильмлари ҳақида маълумот берар ва лавҳаларини қўл телефони орқали кўрсатар эди. Сўнгра энди суратга олиниши режалаштирилаётган “Қабр” фильми, воқеалар ривожи, қаҳрамонлар, қаерда олиниши, муваффақияти хусусида тўлиб-тошиб гапирарди. Айниқса, фильмнинг кенг қамровлилиги, бир эмас, 5 нафар бош қаҳрамон ва катта-кичик ёшдаги ёрдамчи қаҳрамонлар образидан иборатлиги талабгорларнинг қизиқишини баттар оширарди.

*      *      *

– Сиз бош қаҳрамон ролига жуда муносибсиз! – деди Р. Раҳимов ўзини Шаҳрўз Имомов деб таништирган, баланд бўйли, 26 ёшли йигитга. – Аммо кинога суратга тушишнинг ўзига хос шартлари бор. Аввало харажатлар учун 1 200 АҚШ доллари тўлашингиз керак. Чунки ҳар ким ўз роли учун кетадиган сарф-харажатни ўзи қоплаши лозим. Бош қаҳрамон бўламан деганлар жуда кўп, харажатига ҳам тайёр, фақат уларнинг ташқи кўриниши тўғри келмаяпти. Бу фильмда кўпгина машҳур актёрлар ҳам рол ижро этишади, улар орқали таниқли бўлиб кетишингиз аниқ. Вақт жуда қисқа, кечгача ўйлаб кўриб, аниқ жавобини айтинг…

Кинода роль ижро этиш орзуси ушалаётган Ш. Имомов ўйлаб ҳам ўтирмай талаб қилинган пулни дарҳол Р. Раҳимовга олиб келиб беради. Шундан сўнг режиссёр бўлажак актёрга тез орада суратга олиш жараёни бошланишини айтгач, иккиси эски таниш­лардек қуюқ хайрлашишади.

Ботир Ғаффоров ҳам кинодаги ролини бошқа биров илиб кетмаслиги учун режиссёр талаб қилган 900 АҚШ долларини тўлайди. “Кастинг”дан муваффақиятли ўтган яна бир талагор, 7-синф ўқувчиси Ҳалимжон Самадов кинода суратга тушиш учун 150 АҚШ доллари ва 300 минг сўм беради. Унинг холаваччаси Анвар эса, 50 АҚШ доллари эвазига фильмда роль ижро этиш имкониятини қўлга киритади.

Хуллас, саккиз кун давом этган “кастингда” 30 нафар фуқаро иштирок этиб, уларнинг 13 нафари (тўғрироғи, пул тўлаганлар) танлаб олинади.

Талабгорлардан 23 619 814 сўм миқдордаги маблағни қўлга киритган Р. Раҳимов уларни пойтахтга олиб кетади. Йўл харажатларини ҳам ўзлари қоплашган бўлажак актёрлар пойтахтдаги “Макро” супермаркетининг 3-қаватидаги ресторанда йиғилишади. Аммо негадир суратга олиш жараёни жуда қисқа кечади – атиги 3-4 дақиқа, холос. Р. Раҳимов буни вақтнинг тиғизлиги билан изоҳлаб, фильмнинг қолган қисмлари Самарқанд вилоятининг турли ҳудудларида суратга олинишини маълум қилади.

*      *      *

Орадан икки ҳафта ўтгач, Р. Раҳимов бош роль ижрочиси Шаҳруз Имомовга қўнғироқ қилиб, пойтахтга тезроқ етиб келишни тайинлайди.

– Раҳбарият фильмнинг давомини хорижда суратга олиш ҳақида топшириқ берди. Тўртта давлатда тасвирга олинади, — дейди Р. Раҳимов Ш. Имомовни қучоқ очиб кутиб оларкан. – Шунинг учун яна 4 800 АҚШ доллари тўлашингизга тўғри келади. Фақат сизни олиб кетамиз, қолган барча лавҳаларни олиб бўлдик. Кейинги ойда хорижга жўнаб кетамиз…

Р. Раҳимовнинг гапини эшитгач, Ш. Имомовнинг кўнглида шубҳа туғилади: “Битта роль учун 6 000 доллар (аввал 1 200 тўлаган) кўп эмасми?! Ҳақиқатан ҳам, шу фильм суратга олинадими? Нега ҳалигача бирорта таниқли актёрнинг қораси ҳам кўринмайди?! Бу ерда бирон-бир алдов йўқми, ишқилиб?!”.

Қисқаси, ана шундай шубҳа-гумонлар гирдобида қолган Ш. Имомов кинофильмнинг ўзи, суратга олиш жараёнлари ҳақида сўраб-суриштиришга тушади ва охир-оқибат буларнинг бари алдов экани, унинг ўзи фирибгар усталик билан қўйган тузоққа тушганини англаб етади.

Шундан сўнг у ҳуқуқни муҳофаза қилувчи идорага ариза билан мурожаат қилади. Натижада Р. Раҳимов Ш. Имомовдан 4 800 АҚШ долларини олаётган вақтда қўлга олинади.

*      *      *

Жиноят ишлари бўйича Пастдарғом тумани суди Р. Раҳимовга дастлабки тергов томонидан қўйилган айбловни муҳокама қилиб, унинг жиноий ҳаракатлари Жиноят кодексининг 168-моддаси 3-қисми “б” банди билан тўғри малакаланган деб ҳисоблади. Айбига тўлиқ иқрорлиги ва қилмишидан пушаймонлиги, ёши, шахси, оилавий шароити, жабрланувчиларга етказилган моддий зарар тўлиқ бартараф қилинганини инобатга олиб, Р. Раҳимовга ҳар ойлик иш ҳақидан 20 фоиз миқдорида давлат даромадига ушлаб қолиш шарти билан 3 йил муддатга ахлоқ тузатиш ишлари жазосини тайинлади.

Шу ўринда кимдадир “Бу жазо унга нисбатан енгил-ку, шунча қилғиликни қилган кимсани озодликдан маҳрум этиш, янада оғирроқ жазо тайинлаш лозим эди”, деган фикр пайдо бўлиши мумкин. Тўғри, Р. Раҳимов эгрилик йўлини тутди, ўзгаларнинг ҳуқуқи ва ишончини суиистеъмол қилди. Бироқ инсонпарварлик тамойилларига йўғрилган амалдаги қонунларимизда жиноят оқибатида етказилган моддий зарар қопланган тақдирда озодликдан маҳрум қилиш билан боғлиқ бўлмаган жазо тайинланиши белгиланган. Бундан кўзланган мақсад — бир тарафдан, жабрланувчиларнинг ҳуқуқини қисқа вақтда тиклаш бўлса, иккинчи тарафдан эса, жавобгарга оиласи, фарзандлари, жамиятдан ажралмаган ҳолда тузалиш йўлига ўтишга имконини беришдир.

*      *      *

Ҳар бир жиноят, унинг келиб чиқиши, иштирокчилари, сабаб ва омиллари, жавобгарлари-ю жабрланувчиларнинг хатти-ҳаракатлари таҳлил этилганда шу савол доимо кўндаланг бўлади: “Аслида айб кимда? Ушбу фирибгарлик жиноятининг содир этилишига нима сабаб бўлди?”.

Албатта, аксарият ўқувчилар “айб жиноятчида!” дейиши тайин. Аслида ҳам шундай. Аммо масалага чуқурроқ ёндошиб, батафсил таҳлил қиладиган бўлсак, жабрланувчиларнинг ҳам айби борлиги ойдинлашади.

Зеро, суд очеркларини ёзишдан асосий мақсад ҳам шу: рўй берган жиноий қилмишни таҳлил этиш орқали унинг келиб чиқишига сабаб бўлган иллатларни кўрсатиш, жамоатчиликни ҳушёрлик ва огоҳликка даъват этишдир.

Р. Раҳимов судда берган кўрсатмасида айбига тўлиқ иқрорлик билдириб, икки йил муқаддам “Ўзбеккино” миллий агентлиги томонидан суратга олинган иккита фильмда рол ижро этгани, 2018 йил август ойида Ёшлар иттифоқи Янгийўл шаҳар Кенгаши қошидаги “Ёш режиссёрлар тўгараги раҳбари” лавозимига ишга қабул қилингани, кейинчалик ишдан кетгани, 2019 йил январь ойида пулга муҳтож бўлиб қолгани сабабли фирибгарлик йўлига киргани, ғаразли ниятини амалга ошириш учун ўзининг компьютерида эълон тайёрлаганини маълум қилди. Шундан сўнг Жума шаҳридаги “Маданият” бўлимига бориб, раҳбариятга ўзини режиссёр сифатида таништиргани, исботи юзасидан тушган киноларининг нусхаларини кўрсатгани ва уларнинг розилигидан сўнг эълон орқали “кастинг” ўтказганини тан олди.

Шу ўринда ушбу фирибгарлик қилмиши ҳақида фикр юритганда, унинг рўй беришининг бир қатор сабаблари бор эканини таъкидлаш жоиз. Хусусан, фирибгар кимса ғаразли қилмишини амалга оширишни кўзлаган жой — Жума шаҳридаги “Маданият” бўлими мутасаддилари “кастинг” ўтказишига розилик беришидан аввал фирибгарнинг тегишли ҳужжати – кино олиш учун “Ўзбеккино” миллий агентлиги махсус рухсатномаси бор-йўқлигини сўраши керак эди. Аммо “Маданият” бўлими мутасаддилари бунга масъулиятсиз билан қарашган ва ўз навбатида, бу эътиборсизлик ва лоқайдлик фирибгар ўз қилмишини эмин-эркин амалга оширишига имкон яратган.

Иккинчидан, Р. Раҳимовнинг қўлидаги гувоҳноманинг амал қилиш муддати ҳам аллақачон ўтганига ҳеч ким эътибор бермаган. Ҳолбуки, бу фирибгар кимса Ёшлар иттифоқи Янгийўл шаҳар Кенгаши томонидан берилган “Ёш режиссёрлар тўгараги раҳбари” гувоҳномасини рўкач қилиб, талабгор ва ота-оналарнинг ишончига кирган. Буни айтишдан мақсад шуки, масъул ташкилот уни ишдан бўшатаётганида ушбу гувоҳномани қайтариб олиш масаласига эътиборсизлик билан қарамаганда, эҳтимол, бу фирибгарлик қилмиши рўй бермасди.

Шунингдек, ушбу фирибгарлик қилмишидан жабр кўрган ёшлар ва уларнинг ота-оналари хатти-ҳаракатини ҳам сира оқлаб бўлмайди. Чунки улар ўткинчи ҳою-ҳавасга берилиб, фирибгарнинг алдовига осонгина ишонишган. Ҳолбуки, улар бунга ҳушёр ёндошиб, барчасини сўраб-суриштирганда, овораю-сарсон бўлишмасди.

Юқорида баён этилганлардан ҳам кўринадики, ҳар қандай жиноий қилмиш, жумладан, фирибгарлик жинояти ҳам ҳушёрлик ва огоҳлик йўқолган, лоқайдлик ва эътиборсизлик пайдо бўлган муҳитда рўй беради.

Хулоса ўрнида айтиш керакк, ҳар бир ишда қонунийликка риоя этилса, ҳеч қандай муаммога ўрин қолмайди.

Нурхон ЭЛМИРЗАЕВА,

журналист

 

Янги таҳрирдаги Конституциямизнинг 25-моддасига мувофиқ, яшаш ҳуқуқи ҳар бир инсоннинг ажралмас ҳуқуқидир ва у қонун билан муҳофаза қилинади. Инсон ҳаётига суиқасд қилиш энг оғир жиноят ҳисобланади.

Маълумки, “баданга шикаст етказиш” деганда, инсон органлари ёки организми тўқималари анатомик тўкислиги ёки улар физиологик вазифасининг ташқи таъсир оқибатида бузилиши тушунилади.

Амалдаги Жиноят кодексининг 104-моддасида содир этилаётган пайтда ҳаёт учун хавфли бўлган қасддан баданга оғир шикаст етказиш натижасида кўриш, сўзлаш, эшитиш қобилия­тини йўқотиш ёхуд бирон аъзонинг ишдан чиқиши ёки унинг фаолияти тамоман йўқолиши, руҳий ҳолатининг бузилиши ёки соғлиғининг бошқача тарзда бузилишига, умумий меҳнат қобилиятининг ўттиз уч фоизидан кам бўлмаган қисмининг доимий йўқолиши ёки ҳомиланинг тушиши ёхуд баданнинг тузалмайдиган даражада хунуклашишига сабаб бўлса ва ушбу кодекснинг 126-1-моддасида назарда тутилган жиноят аломатлари мавжуд бўлмаса, ушбу қилмишга жиноий жавобгарлик белгиланган.

Бундан ташқари ушбу модданинг 2-қисми “л” бандида қуролни ёки совуқ қурол сифатида фойдаланилиши мумкин бўлган ашёларни ишлатиб содир этганлик учун ҳам жавобгарлик назарда тутилган.

“Қурол тўғрисида”ги қонунда совуқ қурол сифатида фойдаланилиши мумкин бўлган ашёга таъриф берилган. Унга кўра, касбий, ишлаб чиқариш ёки спорт фаолиятида ёхуд хўжалик-маиший мақсадларда фойдаланиш учун мўлжалланган, саноат усулида ёки қўлбола тарзда ясалган тиғли, кесувчи ашёлар (пичоқлар, бигизлар ва бошқа учи ўткирланган санчиладиган, кесувчи ашёлар), жисмоний куч ишлатганда шикаст етказиши мумкин бўлган ашёлар (бейсбол биталари, софтбол ўйини учун биталар) совуқ қурол сифатида фойдаланилиши мумкин бўлган ашё деб топилади.

Амалиётда шахс баданга оғир шикаст етказиш жиноятини турли ашёларни (темир ва тош бўлаги, кетмон дастаси ва шу каби тиғли, кесувчи бўлмаган) қўллаб содир этиш ҳолатлари ҳам учраб туради. Бироқ қонунчилик мазмунидан келиб чиққан ҳолда ушбу ашёларни совуқ қурол сифатида фойдаланилиши мумкин бўлган ашё, деб топиш мумкин эмас. Шу боис суд-криминаллистика экспертизаси томонидан ушбу ашёларни совуқ қурол сифатида фойдаланиш мумкин бўлган ашё, деб топиб бўлмаслик ҳақида хулосалар берилмоқда. Ҳолбуки, ушбу ашёлар кишининг соғлигига амалда шикаст етказиши мумкин бўлган ашё ҳисобланади.

Яна бир эътиборли ҳолат шуки, Жиноят кодексининг 277-моддаси 2-қисми “в” бандида совуқ қурол ёки кишининг соғлиги учун амалда шикаст етказилиши мумкин бўлган нарсаларни намойиш қилиб, уларни қўллаш билан қўрқитиб ёхуд қўллаб жиноят содир этганлик учун жавобгарлик белгиланган. Бу эса, ўз навбатида, қонунни қўллаш амалиётида чалкашликни келтириб чиқармоқда.

Шу боис Жиноят кодексининг 104-моддаси 2-қисми “л” бандини “қуролни ёки совуқ қурол сифатида фойдаланилиши мумкин бўлган ашёларни ишлатиб ёхуд кишининг соғлиги учун амалда шикаст етказилиши мумкин бўлган нарсаларни қўллаб содир этганлик учун” деган таҳрирда ўзгартириш мақсадга мувофиқдир.

Ушбу таклиф қонунчиликдаги бўш­лиқни тўлдириши баробарида жиноий қилмишнинг аниқ малакаланиши ва унга мос жазо турини тайинлашга хизмат қилади. Бу эса, пировардида одил судлов сифатининг ошишига ҳисса қўшиши шубҳасиз.

Шаҳзод Бахтиёров,

Қашқадарё вилояти

суди судьяси