ГИЁҲВАНДЛИК — АСР ВАБОСИ
Инсоният неча минг йиллик тараққиёти давомида илмий изланишлари ва амалий фаол фаолияти туфайли барча соҳалар каби маданият ва маърифатда ҳам юксак натижаларга эришди. Бироқ шундай бир иллат борки, у илмни ҳам, маърифатни ҳам, умуман олганда, барча инсоний қадриятларни бир зумда вайрон қилиб юборади. Бу — гиёҳвандлик иллати. Унинг зарари бутун оила, жамият, миллат ва инсоният ҳаётини таҳлика остида қўйиши мумкин.
Мутахассисларнинг фикрига кўра, гиёҳванд моддалар, энг аввало, инсон миясини бузади: аввалига “бахт гормони” деб аталган дофаминни сунъий кўпайтириб, юзаки лаззат ҳиссини беради. Бир неча дақиқалик “фароғат” туйғусидан кейин эса, азобли занжир қисми бошланади: юрак ва қон томир тизими бузилиши натижасида қон босими кескин ўзгариб, томирлар тортилади, юрак “чарчаб” ишдан чиқади, жигар ва буйрак фаолияти сусаяди, иммун тизими заифлашади, организмнинг вирус ва бактерияларга қарши курашиш қобилияти пасайиб, энг кичик инфекция ҳам оғир хасталикларни келтириб чиқаради. Бундан ҳам ёмони, гиёҳвандлик инсон руҳини сўндиради, у оилага меҳр-муҳаббатни, ота-онани, яқин оғайниларни, ҳаёт мазмунини ҳис этмай қўяди. Ана шу руҳий қарамлик уни жиноятга етаклайди: пул учун на ўғирликдан, на фирибгарликдан, на хиёнатдан — ҳеч нарсадан тап тортмайди.
Афсуски, сўнгги йилларда дунё миқёсида гиёҳвандлик воситаларининг ноқонуний муомаласи кескин ортиб бормоқда.
Бу иллатга қарши курашиш учун давлат даражасида чора-тадбирлар кўрилаётгани бежиз эмас. Ҳаётимизда наркожиноятлар билан боғлиқ ташвишли ҳолатлар учраб турибди. Жумладан, жиноят ишлари бўйича Кўкдала туман судида гиёҳвандлик ўсимликларини етиштириб, парваришлаб келган шахсга доир жиноят иши кўриб чиқилгани ҳам бунга бир мисолдир.
Гап шундаки, Ғ. Жумаев (исм-шарифлар ўзгартирилган) етиштириш тақиқланган “каннабис” ўсимлигини ўзининг Кўкдала тумани, Сойбўйи маҳалласидаги ҳовлисида экиб, парваришлаб келаётган экан.
Шу ўринда Ғ. Жумаевнинг шахсига оид маълумотларга назар ташласак, унга нисбатан жиноят ишлари бўйича Миробод тумани судининг 2009 йил 10 июлдаги ҳукмига кўра, Жиноят кодексининг 273-моддаси 5-қисми билан 10 йил 6 ой озодликдан маҳрум қилиш жазоси тайинланган. Кейинчалик у амнистия актига асосан, жазодан озод этилган.
Буни айтишдан мақсад шуки, у суд томонидан тайинланган ушбу жазодан тегишли хулоса чиқариб, ҳаётда тўғри йўлни топиш ўрнига яна жиноий қилмишга қўл урди. Аниқроқ айтганда, 2026 йил 23 февралда Қашқадарё вилояти ички ишлар бошқармаси ходимлари томонидан олиб борилган махсус тезкор профилактик тадбир давомида Ғ. Жумаев томорқасида 65 дона “каннабис” ўсимлигини етиштириб келаётгани аниқланди ва холислар иштирокида тегишли тартибда ҳужжатлаштириб олинди.
Шунингдек, унинг хонадонидан 1 дона оқ рангли қоғозга ўралган 2 грамм миқдордаги марихуанна гиёҳвандлик воситаси ҳам топилган.
Судда судланувчининг айби гувоҳларнинг кўрсатмалари, жиноят ишида мавжуд далиллар билан тўлиқ исботини топди.
Суд Ғ. Жумаевга Жиноят кодексининг 270-моддаси 1-қисми, 276-моддаси 1-қисми ва 273-моддаси 5-қисми билан, Жиноят кодексининг 59-моддасига асосан, тайинланган жазоларни қисман қўшиш йўли билан узил-кесил 10 йил 6 ой муддатга озодликдан маҳрум қилиш жазоси тайинлади.
Мазкур жиноят иши яна бир бор гиёҳвандлик воситалари билан боғлиқ ҳар қандай қонунбузарлик муқаррар равишда жавобгарликка сабаб бўлишини кўрсатади.
Гиёҳвандлик инсоннинг нафақат соғлиғини, балки унинг келажаги, оиласи ва жамиятдаги ўрнини ҳам издан чиқаради. Шунинг учун ҳар бир фуқаро бу иллатнинг аянчли оқибатларини англаб, қонунларга риоя қилиши, ёшларни эса, соғлом турмуш тарзи ва эзгу қадриятлар руҳида тарбиялашга алоҳида эътибор қаратиши зарур.
Ўктам РАСУЛОВ
жиноят ишлари бўйича
Кўкдала тумани суди раиси
