2023 йил давомида судлар томонидан биринчи инстанцияда 271 748 та иқтисодий иш кўриб чиқилиб, ҳал этилди. Шундан даъвогарлар фойдасига 23,5 трлн. сўм ундириш ҳақида суд қарорлари қабул қилинган.

Ўтган даврда энг кўп иқтисодий ишлар Тошкент шаҳар, Тошкент, Қашқадарё, Андижон ва Самарқанд вилоятлари иқтисодий судлари томонидан кўриб, ҳал этилган.

Кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик субъектларини ҳуқуқий ҳимоя қилишга оид 45 111 та иқтисодий иш кўриб чиқилди ҳамда улар фойдасига 6,5 трлн. сўм миқдорида маблағ ундирилиши белгиланди.

Ҳисобот даврида иқтисодий судларда кўрилган ишларнинг асосий қисмини банклардаги ҳисобварақлар бўйича операцияларни тўхтатиб туриш ва корхоналарнинг банкротлигига оид ишлар, коммунал хизмат кўрсатиш, маҳсулот етказиб бериш, контрактация ҳамда кредит шартномаларидан келиб чиқадиган низолар ташкил этди.

Апелляция тартибида 8 055 та иқтисодий иш кўриб чиқилди. Биринчи инстанция судлари томонидан чиқарилган 1 151 та қарор бекор қилиниб, 646 та суд қарори ўзгартирилди.

Олий суднинг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати томонидан кассация тартибида 1 884 та иқтисодий иш кўриб чиқилди. Қуйи судлар томонидан чиқарилган 485 та қарор бекор қилиниб, 133 та суд қарори ўзгартирилди.

Шунингдек, кассация инстанциясида 95 та иқтисодий иш такроран кўриб чиқилди. 77 та суд қарори бекор қилиниб, 9 та қарор ўзгартирилди.

Ўзбекистон Республикаси Олий суди

 Жамоатчилик билан алоқалар маркази

2023 йил давомида фуқаролик ишлари бўйича судлар томонидан 3,6 трлн. cўмдан зиёд мажбурий тўловлар (вояга етмаган болалар учун алимент, иш ҳақи ва унга тенглаштирилган тўловлар, ёзма битимга асосланган ва қарздор томонидан тан олинган талаблар, коммунал хизматлар бўйича қарздорлик тўловлари ва бошқалар) ни ундириш ҳақида 483 617 та суд буйруғи чиқарилди.

Шунингдек, 460 308 та фуқаролик ишлари кўриб чиқилиб, уларнинг 343 156 таси бўйича талаблар қаноатлантирилган бўлса, 52 707 таси бўйича талабларни қаноатлантиришдан рад қилинган, 57 092 таси бўйича даъволар кўрмасдан қолдирилган бўлса, 7 353 таси бўйича ишни юритиш тугатилган.

Кўриб тамомланган фуқаролик ишлардан 158 548 таси битимлар билан боғлиқ, 63 625 таси никоқдан ажратиш, 18 021 таси уй-жой муносабатлари билан боғлиқ, 13 746 таси меҳнат низолари билан боғлиқ, 5 786 таси ўзбошимчалик билан қурилган уй-жой ёки қурилмани бузиш, 3 387 таси оталикни белгилашга оид ва бошқа тоифадаги ишларни ташкил қилади.

Никоҳдан ажратишга оид кўрилган ишлар таҳлилига кўра, кўриб тамомланган ишларнинг 34 635 таси бўйича даъво талаблари қаноатлантирилган (никоҳлар бекор қилинган), 20 972 таси бўйича даъво талабларини қаноатлантириш рад этилган (никоҳлар бекор қилинмаган), 5 434 таси кўрмасдан қолдирилган ҳамда 2 584 та даъво бўйича ишни юритиш тугатилган.

3 269 та ишга тиклашга доир кўриб тамомланган ишларнинг 1 704 таси бўйича даъво талаблари қаноатлантирилган, 940 таси бўйича даъво талабларини қаноатлантириш рад этилган, 534 таси кўрмасдан қолдирилган ҳамда 91 та даъво бўйича ишни юритиш тугатилган.

Вилоят ва унга тенглаштирилган судларнинг фуқаролик ишлари бўйича судлов ҳайъатлари томонидан апелляция тартибида 15 162 та фуқаролик иши кўриб чиқилди. Биринчи инстанция судлари томонидан чиқарилган 1 811 та қарор бекор қилиниб, 998 та суд қарори ўзгартирилди.

Олий суднинг Фуқаролик ишлари бўйича судлов ҳайъати томонидан кассация тартибида 3 665 та фуқаролик иши кўриб чиқилди. Қуйи судлар томонидан чиқарилган 486 та қарор бекор қилиниб, 164 та суд қарори ўзгартирилган.

Шунингдек, кассация инстанциясида 65 та фуқаролик иши такроран кўриб чиқилди. 42 та суд қарори бекор қилиниб, 4 таси ўзгартирилди.

Ўзбекистон Республикаси Олий суди

 Жамоатчилик билан алоқалар маркази

2023 йил давомида маъмурий судлар томонидан оммавий-ҳуқуқий муносабатлардан келиб чиқадиган 15 228 та иш кўриб чиқилди. Бунинг натижасида 7 113 та фуқаро ва юридик шахсларнинг ҳуқуқлари тикланди.

Ҳисобот даврида маъмурий органларнинг ва фуқаролар ўзини ўзи бошқариш органларининг, улар мансабдор шахсларининг қарорлари устидан шикоят қилиш тўғрисидаги 9 034 та иш кўриб чиқилди. Хусусан, ҳоким қарорини ҳақиқий эмас деб топиш билан боғлиқ кўриб тамомланган ишлар сони 3 641 тани ташкил қилиб, шундан жисмоний ва юридик шахсларнинг 1 371 та аризаси қаноатлантирилган.

Вилоят ва унга тенглаштирилган маъмурий судлар томонидан апелляция тартибида 4 324 та иш кўриб чиқилди. Биринчи инстанция судлари томонидан чиқарилган 566 та қарор бекор қилиниб, 53 та қарор ўзгартирилди.

Олий суднинг Маъмурий ишлар бўйича судлов ҳайъати томонидан кассация тартибида 2 965 та шикоят ва протестлар ўрганиб чиқилиб, шундан 1 644 таси иш материаллари асосида кўриб чиқилди. Натижада қуйи судлар томонидан чиқарилган қарорларнинг 321 таси бекор қилиниб, 3 таси ўзгартирилди.

Шунингдек, кассация инстанциясида 62 та иш такроран кўриб чиқилиб, суд қарорларининг 42 таси бекор қилинди ва 1 таси ўзгартирилди.

Ўзбекистон Республикаси Олий суди

 Жамоатчилик билан алоқалар маркази

Маълумки, Президентимизнинг 2023 йил 21 декабрдаги “Оилаларни мустаҳкамлаш ва хотин-қизларнинг фаоллигини ошириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги қарорига асосан фуқаролик ишлари бўйича Наманган туманлараро суди негизида оилавий низоларни кўришга ихтисослашган икки нафар судьядан иборат “Оила судьялари”ни тажриба тариқасида ташкил этиш белгиланди.

Албатта, “Оила судьялари”нинг айнан фуқаролик ишлари бўйича Наманган туманлараро суди таркибида ташкил этилиши бежиз эмас.

Чунки кейинги йилларда Наманган шаҳри ҳудудида Янги Давлатобод ва Янги Наманган туманлари ташкил этилди. Аҳоли сони ҳам 800 минг нафардан ошди. Аҳоли сонининг ўсиши, ўз навбатида, фуқаролик ишлари бўйича судларга келиб тушаётган оилавий низолар билан боғлиқ даъво аризаларининг ҳам сонини ошишига сабаб бўлмоқда.

Фуқаролик ишлари бўйича Наманган туманлараро суди томонидан кўриб чиқилган оилавий низолар сони 2000-2023 йиллар давомида 1,5 бараварга ошган. Низолашаётган эр-хотинни яраштириш, оилани тиклаш борасида судлар маҳаллий ҳокимликлар, оила ва хотин-қизларни қўллаб-қувватлаш, камбағалликни қисқартириш ва бандлик бошқармалари, прокуратура, ички ишлар бошқармаси ҳамда бошқа нодавлат ташкилотлари билан ҳамкорликда кенг кўламли ишларни амалга оширмоқда.

Судга никоҳдан ажрашиш мақсадида берилган ҳар бир даъво аризаси бўйича эр-хотинларга оид маълумотлар ҳар бир маҳалла кесимида шакллантирилиб, уларни жамоатчилик иштирокида яраштириш чораларини кўриш учун вилоят оила ва хотин-қизларни қўллаб-қувватлаш бошқармасига тақдим этиб борилмоқда.

Ўтган йил давомида вилоят миқёсида фақатгина судларнинг иш юритувидаги ишлар бўйича икки мингга яқин низолар тарафларни ўзаро келиштириш йўли билан ҳал этилган, 164 та оилада юзага келган низолар бартараф этилиб, эр хотин ярашган.

Оила жамиятнинг асоси деб бежизга айтилмаган. Энг муҳими, оилада эртанги кунимизнинг ҳақиқий эгалари — фарзандларимиз ўсиб-улғайиб, камол топади. Шу маънода оилаларнинг мустаҳкамлиги ва тинч-тотувлигини таъминлаш, юксак маънавий муҳитни қарор топтириш долзарб вазифа ҳисобланади.

“Оила судьялари”ни ташкил этишдан кўзланган мақсад, аввало, оиланинг мустаҳкамлиги ва тинч-тотувлигини таъминлаш, юзага келадиган низоларни оқилона ва қонуний ҳал этиш, бир сўз билан айтганда, ушбу масканни том маънода жамиятимизнинг мустаҳкам асосига айлантиришдан иборатдир.

Абдураҳмон Сафаев,

Наманган вилояти судининг

фуқарол