МЕҲРСИЗЛИК ФОЖИАСИ
Инсон қадри ҳамма нарсадан устун. Давлат, жамият ва оила бор экан, энг аввало, инсон ҳаёти, унинг шаъни, қадр-қиммати ва эркинлиги ҳимоя қилиниши шарт. Айниқса, эндигина дунёга келган, ўзини ҳимоя қилишга ожиз, ўз хоҳишини билдиришга қодир бўлмаган чақалоқ тақдири ҳақида гап кетганда, бу масъулият янада ортади. Яқинда судда мазмунан муҳокама қилинган бир жиноят иши юртимизда инсон қадри муқаддас эканлиги ҳақидаги ҳақиқатни яна бир марта кўрсатди.
Аввало, судда кўрилган ушбу жиноят ишига тўхталадиган бўлсак, судланувчи Ҳанифа Остонова (исм-шарифлар ўзгартирилди) ўзининг 13 кунлик набирасини 300 миллион сўмга сотган ва ушбу маблағнинг 1 минг АҚШ долларини олаётган пайтда ҳуқуқни муҳофаза қилувчи идора ходимлари томонидан ушланган.
Бу қилмишни оддий жиноят сифатида баҳолаб бўлмайди, чунки гап мулк, буюм ёки моддий бойлик тўғрисида эмас, балки кечагина дунёга келган, онанинг қайноқ бағри, меҳри ва алласига муҳтож жажжи чақалоқ ҳақида кетмоқда.
Ҳолбуки, юрагида зиғирдек меҳри, инсофи бор кимса ҳеч қачон бундай қабиҳ ва тубан қилмишга қўл урмайди.
Суд ҳукми билан Ҳ. Остонова Жиноят кодексининг 135-моддаси 3-қисми «б» бандида назарда тутилган хавфли қилмишни содир этганликда айбдор деб топилди ва унга нисбатан Жиноят кодексининг 57-моддаси қўлланилиб, олти йил муддатга озодликдан маҳрум қилиш жазоси тайинланди.
Ҳаётда ҳеч қачон олма дарахтининг остига бошқа мева тушганини кўрганмисиз? Бу саволга «йўқ, олманинг остига фақат олма тушади» деб жавоб беришингиз аниқ.
Биз халқимизнинг ушбу ҳикматини бежизга келтираётганимиз йўқ. Чунки юқорида тафсилоти баён этилган жиноий қилмиш ҳам ўз-ўзидан рўй бергани йўқ, аксинча, унинг бир томони оилавий тарбиядаги кемтикларга бориб тақалади.
Аслида, Ҳанифа Остонова ҳам турмушга енгил-елпи қарагани, оила ва никоҳни муқаддас билмаслиги боис аччиқ қисматга рўбарў бўлди. Биринчи турмуш ўртоғи Ш. Хайриев билан узоқ яшамади, ўзаро келишмовчилик сабабли қизи Ҳакимага ҳомиладор бўлган пайтда ажрашиб кетди.
«Халқимиз биринчи бахтинг — ой бахтинг, кейинги бахтинг — сувга оқдинг» деб бежизга айтмаган. Аммо Ҳ. Остонова қизи дунёга келгач, орадан кўп ўтмай яна Х. Тоғаев деган кимсага турмушга чиқади. Афсуски, иккинчи шаръий никоҳ ҳам узоқ давом этмайди.
Шундан сўнг Ҳ. Остонова қизи билан Бухоро вилоятининг Пешку туманига боради ва аёллар ижтимоий ётоқхонасида яшай бошлайди.
Бу пайтда Ҳ. Остонованинг қизи — Ҳакиманинг ҳам бўйи етиб қолганди.
Аслида, онасининг ҳаётда йўл қўйган хатоси қизига аччиқ сабоқ бўлиши, бундан тегишли хулоса чиқариб олиши керак эди. Аммо Ҳакима бу ҳақда ўйлаб ҳам кўрмайди, охир-оқибат эса, унинг тақдири ҳам айнан онасининг қисматидек кечди.
Гап шундаки, Ҳакима 2024 йилнинг декабрь ойида Қорақалпоғистон Республикасининг Тўрткул туманида яшайдиган Зиёдулло исмли йигитга шаръий никоҳ асосида турмушга чиқади. Аммо уларнинг оилавий турмуши бир ойга ҳам етмайди. Зиёдулло Ҳакимани ахлоқсизликда айблаб, онасиникига ташлаб кетади. Маълум бўлишича, у бу орада ҳомиладор бўлиб қолганди. 2025 йилнинг 25 сентябрь куни эса, ўғил фарзанд дунёга келади. Чақалоққа Феруз деб исм қўйишади.
Албатта, янги туғилган чақалоқ, одатда, оилага қувонч, умид, ёруғлик ва меҳр олиб келади. Бироқ бу хонадонда бундай эмас эди, аксинча, гўдакнинг кейинги тақдири ҳақида хавотирли гап-сўзлар айлана бошлайди…
Ҳар сафар қизига сўзини ўтказиб келган Ҳ. Остонова чақалоқни сотишдек ғаразли мақсадни режалаштиради ва бу ҳақда танишларига айтишга ҳам улгуради. Орадан кўп ўтмай чақалоққа Самарқанд вилоятида яшовчи «Малика» исмли аёл харидор бўлади. У чақалоқни эсон-омон дунёга келтириши учун гўёки ёрдам тариқасида аҳён-аҳёнда Ҳакиманинг банк пластик картасига 100 минг сўмдан пул ўтказиб туради. Табиийки, Ҳакима буни беғараз ёрдам деб тушунади. Чунки Ҳакима онаси билан «Малика» ўртасидаги ҳуфёна келишувдан хабарсиз эди.
Аслида, маккор аёл Ҳ. Остонова чақалоқни 300 миллион сўмга сотишини айтган, «шартли харидор» «Малика» эса, бунга рози бўлганди.
Келишувга кўра, 2025 йилнинг 7 октябрь куни кутилмаганда Ҳанифа қизи ва чақалоқ билан бирга автомашинада Навоий шаҳрига йўл олади.
Уларни «Малика» кутиб олади ва йўл ҳақи учун ҳайдовчига 280 минг сўм беради. Шундан сўнг у она-бола ва чақалоқни ўзи келган автомашинага ўтқазади.
Улар ўтирган автомашина Самарқанд вилоятининг Пахтачи туманига етиб келгач, Ҳ. Остонова «Малика»га савол назари билан қарайди. Бунинг сабаби бор эди. Куни кеча қўнғироқлашганда «Малика» Навоий шаҳрини тилган олган, «савдо» шу жойда бўлишини айтганди.
Қисқаси, улар автомашинадан тушиб, «Биллур» номли ошхонага овқатланиш учун киришади. Шу орада «Малика» Ҳакимани ташқарига таклиф қилади. Ичкарида қўлида чақалоқни кўтарган Ҳанифа Остонова билан ўзини «Малика»нинг қайнисинглисиман деб таништирган «Зебо» қолади. Шу пайт «Зебо» сумкасидан 100 АҚШ долларлик купюралардан иборат пулларни чиқаради ва уларни санаб, Ҳ. Остоновага узатади. 1 минг АҚШ долларини олган Ҳ. Остонова уларни чақалоқнинг буюмлари солинган сумкага жойлайди. Афсуски, бу тубан қилмишга қўл урган аёлнинг хурсандчилиги узоққа чўзилмайди: у ҳуқуқни муҳофаза қилувчи идора ходимлари томонидан жиноят устида қўлга олинади.
Маккор аёлнинг ғаразли қилмиши шу тариқа якун топди.
Судда судланувчининг айби фақат унинг иқрорлиги билан эмас, балки гувоҳларнинг кўрсатмалари, тезкор тадбир баённомалари, кимёвий экспертиза хулосаси, аудио ва видеоёзувлар, ашёвий далиллар ва бошқа ҳужжатлар мажмуи билан тўлиқ исботини топди. Шу асосда суд Ҳ. Остонованинг ҳаракатларини одам савдоси, яъни ўн саккиз ёшга тўлмаган шахсга нисбатан содир этилган жиноят сифатида баҳолаб, қонуний жазо тайинлади.
Сўнгги сўзга тўхталганда, ушбу жиноий ҳодисанинг оғриқли бир нуқтасидан азиз газетхонни хабардор этиш лозим. У ҳам бўлса, ёш она ўз фарзанди тақдири атрофидаги пулли келишувдан хабарсиз бўлган.
Чақалоқ ҳақиқий онасининг иродасисиз хавфли келишув марказига тушиб қолган.
Меҳрсизлик фожиаси, дея эътироф этиш мумкин бўлган бу воқеанинг ҳуқуқий ва маънавий хулосаси битта: инсон, шу жумладан, норасида бола ҳеч қачон савдо предмети бўлиши мумкин эмас. Қонунларимиз худди юқоридаги сингари инсон қадрини қатъий ҳимоя қилади. Бола ҳуқуқлари ҳар қандай баҳона ёки ҳар қандай моддий манфаатдан устун эканлигини ҳеч ким, ҳеч қачон унутмаслиги керак.
Алишер ХОЛБОЕВ,
жиноят ишлари бўйича
Пахтачи тумани суди раиси,
Абдуҳамид ХУДОЙБЕРДИЕВ,
журналист
