ИШОНЧГА КИРГАН АЛДОҚЧИ ТЕМИР ПАНЖАРА ОРТИГА РАВОНА БЎЛДИ
Бугунги кунда ҳайдовчилик гувоҳномасига эга бўлиш кўпчилик учун ҳаётий заруриятга айланган. Кимдир ишга бориш-келиш, кимдир оилавий эҳтиёж, яна бошқа биров касб тақозоси билан автомобилга зарурат сезади. Аммо шуни унутмаслик керакки, автомобил бошқариш оддий хоҳиш эмас, балки катта масъулият талаб этади.
Мамлакатимизда ҳайдовчилик гувоҳномасини олишнинг аниқ ва шаффоф тизими йўлга қўйилган. Унга кўра, фуқаро дастлаб махсус лицензияга эга бўлган автомактабларда назарий ва амалий машғулотларни ўташи, тиббий кўрикдан ўтиб, соғлом эканлигини исботлаши шарт. Шундан сўнг Давлат йўл ҳаракати хавфсизлиги хизматининг замонавий имтиҳон марказларида инсон омилидан холи, тўлиқ автоматлаштирилган назарий ва амалий имтиҳонларини муваффақиятли топширган шахслар ҳайдовчилик гувоҳномасига эга бўлади.
Бироқ ҳаётда бу жараённи қонуний тартибда эмас, аксинча, эгри йўл билан айланиб ўтишга уринадиган кимсалар ҳам учраб туради.
Хусусан, Баҳром Сариевнинг (исм-шарифлар ўзгартирилган) жиноий қилмишлари бу фикримизга мисол бўлади.
Иштихон туманида туғилган, олий маълумотли, 5 нафар фарзанднинг отаси Б. Сариев ўтмишига ҳам ҳавас қилиб бўлмайди. Нега деганда, у муқаддам фирибгарлик жиноятини содир этгани учун бир эмас, етти маротаба жиноий жавобгарликка тортилган. Аммо афсусланарли томони шундаки, у жиноий қилмишларидан тўғри хулоса чиқаришни хаёлига ҳам келтирмаган. Бу сафар фирибгар бу кимса, гўёки «Ватанпарвар» ташкилоти Иштихон тумани ўқув спорт техника клуби ходими сифатида ўзини таништириб, содда одамларни ишонтирган. Аниқроқ айтганда, одамларни ҳайдовчилик гувоҳномасини олиб бераман дея алдаб, уларнинг катта миқдордаги маблағини қўлга киритган. Жумладан, С. Зафаровнинг «В» ва «А» тоифали гувоҳномалар ваъда қилиб, 100 АҚШ доллари ва 3 миллион сўм маблағини, А.Арабовнинг «Б, С» тоифали ҳайдовчилик гувоҳномаси ва сертификат ваъда қилиб, жами 7 миллион сўм маблағини, И. Мамараимовнинг Жиззах вилояти орқали гувоҳнома чиқариб беришни айтиб, 600 АҚШ доллари ва 6 миллион сўм (автомактаб тўлови билан бирга) пулини, А. Зуҳриддиновнинг (бобоси З. Худойқулов орқали) 250 АҚШ доллари, М. Мамановнинг 200 АҚШ доллари, Р. Илҳомовнинг (ўзи ва укаси учун) 1 минг 200 АҚШ доллари, Р. Нурмуродовнинг 1 минг 500 АҚШ доллари, Ж. Алимовнинг 600 АҚШ доллари, Д. Нурмуродовнинг 800 АҚШ доллари миқдоридаги маблағини фирибгарлик йўли билан қўлга киритган.
Ўрни келганда шуни айтиш керакки, фирибгарликнинг хавфли томони шундаки, алдов ҳар доим ҳам очиқ кўринишда бўлмайди. Б. Сариев ҳам жабрланувчиларда шубҳа уйғонмаслиги учун ҳеч кимнинг хаёлига келмаган алдов усулларини қўллаган. Жабрланувчиларни автомашиналарни бошқаришни ўргатиш майдончаларига олиб бориб, хусусий машиналарда ҳайдатиб кўрсатган. Бу билан у ўзини, ҳақиқатан ҳам, ҳайдовчилик гувоҳномаси олиш жараёнига алоқадор шахс сифатида кўрсатишга уринган.
Аммо ёлғоннинг умри қисқа, фош бўлмасдан қолмайди. Бу гал ҳам шундай бўлди. Кутавериб, тоқати тоқ бўлган фуқаролар алданганликларини тушуниб етишгач, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи идорага мурожаат қилишди.
Шундан сўнг фирибгар Б. Сариевга нисбатан жиноият иши қўзғатилди.
Бу жиноят ишини очиқ суд мажлисида кўриб чиқиш жараёнида судланувчи ўз айбига тўлиқ иқрорлик билдирди, бирор-бир давлат ходимига пора бериш нияти бўлмаганини тан олди ва қилмишидан чин кўнгилдан пушаймонлигини билдириб, суддан енгиллик беришларни сўради.
Суднинг ҳукмига кўра, Б. Сариев Жиноят кодексининг 168-моддаси 3-қисми «б» бандида назарда тутилган жиноятларни содир этганликда айбдор деб топилди ва жиноят ишлари бўйича Нарпай туман судининг 2025 йил 10 декабрдаги ҳукми билан тайинланган жазолар қисман қўшилган ҳолда, узил-кесил 5 йил 4 ой муддатга озодликдан маҳрум қилиш ҳамда 93 миллион 750 минг сўм жарима жазоси тайинланди.
Шунингдек, суд ҳукми билан Б. Сариевдан жабрланувчилар фойдасига моддий зарарлар ундирилиши ҳам белгиланди.
Албатта, фирибгар Б. Сариев қилмишига яраша қонуний жазо олди. Аммо бу жиноий қилмишнинг рўй беришида жабрланувчиларнинг ҳам айби йўқ деб бўлмайди. Агар жабрланувчилар ҳайдовчилик гувоҳномасини фақат қонуний тартибда олишга ҳаракат қилишганда, табиийки, фирибгарнинг тузоғига тушишмасди.
Ахир, мамлакатимизда ҳайдовчилик гувоҳномаси олишнинг энг замонавий, шаффоф тизими йўлга қўйилган ҳозирги кунда бировнинг ёрдамига кўз тикиш калтабинликдан бошқа нарса эмас.
Қиссадан ҳисса шуки, алдов йўли билан фуқароларнинг ишончига кирган судланувчига нисбатан содир этган жинояти учун жазонинг муқаррарлиги таъминланди, у суд ҳукми билан темир панжара ортига равона бўлди.
Ўйлаймизки, бу бошқалар учун сабоқ бўлади.
Жонибек РАУПОВ,
жиноят ишлари бўйича
Иштихон тумани суди раиси,
Абдуҳамид ХУДОЙБЕРДИЕВ,
журналист
