Бугун мамлакатимизнинг қай бир ҳудудига борманг, Президентимиз Шавкат Мирзиёевнинг эзгу ташаббуси туфайли тадбиркорлик фаолияти кун сайин ривожланиб бораётгани, шу орқали юртдошларимизнинг турмуш тарзи ҳам фаровонлик касб этаётганига гувоҳ бўлишингиз аниқ. Шу маънода айтганда, судлар ҳам тадбиркорларнинг чинакам ҳуқуқий ҳимоячиси ва таянчига айланиб бормоқда.

Тошкент туманлараро иқтисодий судига Юнусобод тумани адлия бўлими томонидан “POYTAXT G‘OYA TAOM” масъулияти чекланган жамият манфаатини кўзлаб, киритилган даъво аризаси ҳам фикримизга мисол бўла олади.

Гап шундаки, 2022 йил 5 январь куни “POYTAXT G‘OYA TAOM” масъулияти чекланган жамият билан Юнусобод тумани мактабгача ва мактаб таълими бўлими ўртасида ҳудуддаги 13 та давлат мактабгача таълим ташкилотлари тарбияланувчиларини амалдаги санитария қоидалари ҳамда гигиена меъёрларига мувофиқ ҳолда бир кунда 3 маҳал (нонушта, тушлик, иккинчи тушлик,) ҳафтада 5 кун овқатлантиришни ташкил этиш бўйича 1- ва 2-сонли шартномалар имзоланган.

Шундан сўнг тадбиркор 13 та боғчага озиқ-овқат маҳсулотларини етказиб бериш орқали 4 миллиард 725 миллион 418 минг сўмлик иш бажарган.

Бироқ туман мактабгача ва мактаб таълими бўлими шартномада кўрсатилган қарзини бир ярим йилдан кўпроқ вақт мобайнида тўламаган.

Ваҳоланки, юқорида қайд этилган шартномаларнинг 4.1.1 ҳамда 4.6.1-бандига мувофиқ, тўловлар олдиндан 15 фоиз миқдорида, қолгани эса, ҳисоб фактура ва бажарилган ишлар далолатномаси расмийлаштирилгач, 5 иш куни мобайнида амалга оширилиши керак эди. Ҳолбуки, Фуқаролик кодексининг 244-моддасида агар қонунчилик ёки шартномада бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, мажбуриятни бажаришни кечиктиришга ёки уни бўлиб-бўлиб бажаришга йўл қўйилмаслиги қайд этилган.

Буни қарангки, “Оларда кирар жоним, берарда чиқар жоним” қабилида иш тутган туман мактабгача ва мактаб таълими бўлими “POYTAXT G‘OYA TAOM” масъулияти чекланган жамиятнинг 2024 йил 26 августда юборган қарздорликни бартараф этиш хусусидаги 26/24-сонли талабномасини ҳам оқибатсиз қолдирган.

Бинобарин, жамият раҳбари Воҳиджон Бургутов Юнусобод туман адлия бўлимига мурожаат қилиб, амалий ёрдам беришни сўраган.

Таъкидлаш лозимки, Бош Қомусимизнинг 55-моддасига асосан, ҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда тақиқланмаган барча усуллар билан ҳимоя қилишга ҳақли. Ҳар кимга бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун унинг иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, мустақил ҳамда холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланади.

Шунингдек, Фуқаролик кодексининг 703-моддасида “Ҳақ эвазига хизмат кўрсатиш шартномаси бўйича ижрочи буюртмачининг топшириғи билан ашёвий шаклда бўлмаган хизматни бажариш (муайян ҳаракатларни қилиш ёки муайян фаолиятни амалга ошириш), буюртмачи эса, бу хизмат учун ҳақ тўлаш мажбуриятини олади”, 705-моддасида эса, “Буюртмачи ўзига кўрсатилган хизматлар ҳақини ҳақ эвазига хизмат кўрсатиш шартномасида кўрсатилган муддатларда ва тартибда тўлаши шарт” дея қайд этилган.

Ана шу асосларга таянган Тошкент туманлараро иқтисодий суди адлия бўлимининг даъвосини тўлиқ қаноатлантириб, Юнусобод тумани мактабгача ва мактаб таълими бўлимидан “POYTAXT G‘OYA TAOM” масъулияти чекланган жамият фойдасига 4 миллиард 725 миллион 418 минг сўм маблағни ундириш тўғрисида ҳал қилув қарори қабул қилди.

Шу ўринда яна бир мулоҳазани ҳам қайд этиш жоиз. Гап шундаки, суд қарорида жавобгардан 94 миллион 508 минг сўм миқдорида давлат божи ундириш ҳам белгиланди. Бошқача айтганда, шартномавий муносабатга нисбатан эътиборсизлик, мажбуриятни ҳис қилмаслик Юнусобод тумани мактабгача ва мактаб таълими бўлимига шунча миқдорда зарар етказди.

Албатта, судлар фаолиятидан бундай мисолларни кўплаб келтириш мумкин. Уларнинг барчасида тадбиркорларни қўллаб-қувватлашга асосий эътибор қаратилмоқда. Зеро, давлатимиз раҳбарининг таъбири билан айтганда, Янги Ўзбекистон ҳамма учун адолатни сўзсиз таъминлаш имкониятини берадиган ҳамда фуқаролари ижтимоий мавқеидан қатъи назар, қонун олдида тенг бўлган, тадбиркорликнинг ривожланиши учун зарур шароитлар яратилган давлатдир.

Баҳодир СУЛТОНОВ,

Тошкент туманлараро

иқтисодий суди судьяси

Ўзбекистон Республикасида демократия умуминсоний принципларга асосланади, уларга кўра инсон, унинг ҳаёти, эркинлиги, шаъни, қадр-қиммати ва бошқа ажралмас ҳуқуқлари олий қадрият ҳисобланади.

Демократик ҳуқуқ ва эркинликлар Конституция ва қонунлар билан ҳимоя қилинади.

Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 10-моддаси

Ҳаётда турли хил табиатли кишилар учрайди. Кимдир пешона тери тўкиб, меҳнат қилишни афзал билса, яна кимдир осон йўл билан даромад топиш илинжида турли хил қилмишлар, хусусан, фирибгарликка қўл уришдан ҳам тоймайди.

Бу ҳақда фикр юритганда, одатда, фирибгар кимсалар ғараз мақсадини амалга ошириш учун кўпроқ содда ва ишонувчан кишиларни чув туширишни кўзлашини қайд этиш жоиз. Масалан, пойтахтимизда яшовчи Шарифжон Ғойипов (исм-шарифлар ўзгартирилган) ҳам содда ва ишонувчанлиги туфайли фириб тўрига қандай тушганини ўзи ҳам билмай қолди.

Гап шундаки, Олмазор туманида яшовчи В. Нормирзаев илгари ҳам фирибгарлик жиноятини содир этган, аммо жиноят ишлари бўйича Олмазор туман судининг 2021 йил 26 июлдаги ажримига кўра Жиноят кодексининг 168-моддаси 1-қисми билан қўзғатилган жиноят иши кодекснинг 66-1-моддаси тартибида, яъни ярашганлиги, жабрланувчининг даъвоси йўқлиги боис тугатилганди. Бундай кечиримлилик, аслида, В. Нормирзаевга жиддий сабоқ бўлиши лозим эди. Аммо у буни ўйлаб ҳам кўрмади, аксинча, ўз билганидан қолмади. Яъни орадан 3 йил ўтиб, яна фирибгарликка қўл урди.

В. Нормирзаев 2023 йил август ойида турмуш ўртоғининг номига кредит эвазига “Спарк” русумли автомашина харид қилганди. Аммо 2024 йилнинг бошида у автомашинани сотиш ниятига тушиб қолади. Танишлари орқали бундан хабар топган Ш. Ғойипов дарҳол унга қўнғироқ қилади.

— Ҳа, машинани сотмоқчиман. Пул зарур бўлиб қолди, — дейди В. Нормирзаев.

— Нархи қанча? — сўрайди харидор.

— Беш ярим минг деяпман, озгина ками бор.

Қисқаси, сотувчи ва харидор ўртасида автомашина 5 300 АҚШ долларига баҳоланади. Бинобарин, В. Нормирзаев Тошкент катта ҳалқа автомобил йўлининг Яккасарой тумани ҳудудидан ўтган қисмида — “IBR” номли ёқилғи қуйиш шохобчаси ёнида Ш. Ғойипов билан учрашиб, олдиндан 300 АҚШ доллари олади. Кейин яна 2 200 АҚШ долларини турли вақт оралиғида қўлга киритади. Лекин Ш. Ғойиповга автомашина хадеганда насиб этмайди. Чунки В. Нормирзаев алдов йўли билан қўлга киритган пулни аллақачон сарфлаб юборган, автомашинани эса, сотиш нияти йўқ эди.

Охир-оқибат Ш. Ғойипов алданганини англаб етади. Шу боис, у ариза билан ҳуқуқни муҳофаза қилувчи идорага мурожаат қилади. Натижада В. Нормирзаевга нисбатан жиноят иши қўзғатилади. Жиноят ишлари бўйича Яккасарой тумани суди эса, уни Жиноят кодексининг 168-моддаси 1-қисми билан айбдор деб топиб, озодликдан маҳрум қилиш жазоси тайинлади.

Буни қарангки, тергов жараёнида бу фирибгар кимса жабрланувчига етказган зарарининг атиги 300 АҚШ долларини қайтарди, холос.

Бинобарин, суд ҳукмида судланувчидан Ш. Ғойипов фойдасига 2 200 АҚШ долларининг миллий валютамизга нисбатан қийматини ундириш ҳам белгиланди.

Буларни баён этишдан мақсад — ҳаётда жиноий қилмиш ҳеч қачон жазосиз қолмаслигини таъкидлашдир.

Ҳалол меҳнат, ростгўйлик кўнгил хотиржамлигини таъминловчи муҳим восита эканини ҳеч қачон унутмаслик керак.

Азимжон ҲАКИМОВ,

жиноят ишлари бўйича

Яккасарой тумани

суди судьяси

Ҳаётда нафс қутқусига учиб, охир-оқибат аянчли қисматга гирифтор бўлганларнинг афсус-надомати, аслида, барчага сабоқ бўлиши керак. Чунки нафсга берилиб, тўғри йўлдан адашиш фожиали қилмишларга сабаб бўлиши ҳаётда аллақачон ўз исботини топган.

Пойтахтимизнинг Мирзо Улуғбек туманида яшовчи Максим Копшин (исм-шарифлар ўзгартирилган) анчадан буён яширинча гиёҳванд моддаларни ташиш ва сақлаш билан шуғулланар, шу боис бу нопок йўл орқали бироз пул ҳам жамғариб қўйганди. Кунлардан бир кун қибрайлик Фатҳиддин Алихонов бундан хабар топиб қолади.

Шундан сўнг Ф. Алихоновнинг кўнглида М. Копшиннинг жамғармасини қўлга киритишдек ғаразли фикр пайдо бўлади. Аммо у буни бир ўзи амалга оширишга кўзи етмагач, шерикларидан ёрдам сўрайди.

— Менинг яхши бир режам бор, лекин сал қалтисроқ, — дейди у танишлари Ибрат Ғайбуллаев ва Рашид Дўстмуродовга.

Унинг сўзларини эшитиб, шериклари ҳам қизиқиб қолишади.

— Қани, айтчи, нима гап? — дейишади улар.

Шундан сўнг Ф. Алихонов М. Копшинни таниш-билишлари орқали анча вақтдан буён кузатиб юргани ва чўнтаги қуруқ эмаслигини айтиб, ўзининг жиноий режасини баён қилади. Буни эшитиб, шериклари ҳам қизиқиб қолишади. Айниқса, И. Ғайбуллаевнинг кўзлари чақнаб кетади. Аслида, у муқаддам босқинчилик ва ўғрилик жиноятларини содир этиб, “тажриба орттиргани” туфайли яна жиноий қилмишга қўл уришдан тап тортмасди.

Қисқаси, ўша куни И. Ғайбуллаев, Ф. Алихонов ва Р. Дўстмуродов олдиндан жиноий режа тузиб, ўзаро тил бириктиришади. Сўнг 2024 йил 19 август куни соат 19.30 ларда Мирзо Улуғбек туманининг Аҳмад Югнакий мавзесидаги М. Копшин истиқомат қиладиган хонадон ёнига келишади.

Жиноий шериклар юзларига қора матодан ишланган ниқоб таққан ҳолда ғайриқонуний равишда унинг уйига бостириб киришади.

Жиноятчилар уйга бостириб киришлари билан М. Копшинга ҳужум қилиб, уни дўппослаб, тепкилашга тушишади. Сўнг босқинчилар унинг қўл-оёқларини боғлаб, ўлдириш билан қўрқитиб, пул ва қимматбаҳо буюмларини беришни талаб қилишади. Шу аснода босқинчилар “Iphone 14 Pro” русумли уяли телефонидаги “Тенге банк” иловаси орқали электрон ҳамёнидаги 2 миллион сўм, “AppleWatch” қўл соати ва хотира қурилмаси, 600 минг сўм нақд пул, кумуш тақинчоқ ва телефон қувватлаш мосламасини қўлга киритишади. Аммо бу “ўлжа” жиноятчиларни қониқтирмайди. Бинобарин, улар бошқача ҳийла ўйлаб топишади.

— Ёз мана бу қоғозга!, — дейди улардан бири М. Копшинга.

Яъни босқинчилар М. Копшинга уларга нисбатан ҳеч қандай даъвоси йўқлиги ҳақида мажбурлаб гапиртириб, бу ҳолатни видеотасвирга олишади. Қолаверса, гўёки улардан бир ой муддатда қайтариш шарти билан 10 000 АҚШ доллари олганлиги, қарзининг ярмини 10 кунда, қолган 5 000 АҚШ долларини эса, 2024 йил 15 сентябрда тўлиқ қайтариб бериши тўғрисида тилхат олишади. Босқинчилар “IPhone 14 Pro” русумли уяли телефони, хорижга чиқиш паспорти ва 34 дона ўрамдаги гиёҳвандлик воситасини гаров тариқасида олишади. Шунингдек, улар пулни бермаса, видеотасвирни ижтимоий тармоқлар орқали тарқатиб, жиноий жавобгарликка торттириш билан қўрқитишади.

Буни қарангки, гарчи ўзи ҳам жиноятчи бўлса-да, шу ўринда М. Копшин қонуний йўл тутади. Яъни у босқинчиларга нисбатан қонуний чора кўришни сўраб, Ички ишлар вазирлигига мурожаат қилади.

Унинг мурожаати асосида 2024 йил 21 август куни соат 21.30 ларда тезкор тадбир ўтказилади. Ушбу жараёнда М. Копшин аввалига Мирзо Улуғбек туманининг Юзработ кўчасида жойлашган “Korzinka” супермаркети олдида Ф. Алихонов билан учрашади. Ф. Алихонов эса, унга Қибрай тумани Салар қўрғони, “Фаровон” маҳалласи ҳудудида жойлашган ёнғинга қарши кураш бўлими ёнига боришини айтади.

Хуллас, М. Копшин белгиланган манзилга етиб боради. Бироздан сўнг “GENTRA” русумли, давлат рақами eчиб қўйилган автомашинада И. Ғайбуллаев келади. Шунда у М. Копшиндан талаб қилинган пул ҳисобидан 3 000 АҚШ долларини олган вақтда ҳуқуқни муҳофаза қилувчи идора ходимлари томонидан далилий ашё билан ушланади. Жиноий шерикларнинг қилмишини И. Ғайбуллаевнинг автомашинасидан топилган М. Копшиннинг гаровга олинган буюм ва ҳужжатлари ҳам тасдиқлайди.

Бинобарин, ушбу ҳолат юзасидан жиноят иши қўзғатилади.

Ушбу қилмиш жиноят ишлари бўйича Мирзо Улуғбек туман судида кўриб чиқилди. Суд И. Ғайбуллаев ва Р. Дўстмуродовни Жиноят кодексининг 164-моддаси 3-қисми “в” банди, 165-моддаси 2-қисми “б”, в” бандлари, 227-моддаси 2-қисми “а” банди ва 271-моддаси 2-қисми “б”, “е”, “ж” бандлари, Ф. Алихоновни эса, 28,164-моддаси 3-қисми “в” банди ва 28,165-моддаси 2-қисми “б”, “в” бандлари билан айбдор деб топиб, тегишли муддатларга озодликдан маҳрум этди.

Юқорида баён этилган жиноий қилмиш таҳлил этилганда, нафс қутқусига учиш, енгил йўл билан бойлик орттиришга уриниш кишини қандай тубанликка бошлаши яққол кўринади. Хўш, жиноий шериклар бу қилмишга қўл уриб, нима топишди?

Ҳа, шундай, узоқ муддатга озодликдан маҳрум қилиш жазоси, шунингдек, оила, маҳалла-кўйда бадном бўлишди.

Демак, бундан келиб чиқадиган хулоса шуки, ҳаётда инсонни фақат ҳалол меҳнати улуғлайди. Жиноий қилмиш эса, ҳеч қачон жазосиз қолмайди.

Дилноза ҲОЛИҚНАЗАРОВА,

жиноят ишлари бўйича

Мирзо Улуғбек тумани

судининг судьяси

Ҳаётда пешона тери тўкмай енгил йўл билан бойлик орттиришга уринган кимсаларнинг қилмиши ҳамиша аянчли якун топган. Чунки бундай нопок йўл кишини нафақат бадном қилади, балки тегишли жиноий жавобгарликни ҳам келтириб чиқаради.

Масалан, Қўшкўпир туманидаги Ошоққалъла маҳалласида яшовчи Ризо Рўзиматов, Асрор Ражабов, Ҳаёт Ҳасанов, Улуғбек Юсупов ҳам ҳаётнинг тўғри, равон ва фаровон турмушга элтувчи йўл қолиб, қора қилмишга — гиёҳвандфурушликнинг чиркин гирдобига ўзини уришди. Ҳамтовоқлар инсон умрини заҳарлаш, унга рахна солишга қаратилган жиноий қилмишни узоқни кўзлаган ҳолда бошлашди. Аввалига эл кўзидан пинҳона ва хуфёна тарзда содир этилган қилмишлар бесамар кетмади. Катта миқдордаги гиёҳвандлик моддаси ана шу бадният кимсаларнинг қўлига тушиб, меҳнатсиз бойиш манбаига айланди. Бироқ қинғирликнинг умри қисқа ва бошида иллати борнинг тиззаси қалтирайди. Айни шундай ҳолат 2023 йилнинг 26 октябрь тунида Урганч туманидаги “Чолиш” йўл-патрул хизмати масканида рўй берди. Вилоят ҳудудидан чиқиб кетаётган “Cobalt” русумли “90 Е 685 SА” давлат рақам белгили автоулов ҳайдовчисининг бежо ҳаракати ҳуқуқ-тартибот идораси ходимларининг эътиборини ўзига тортмай қолмади.

“Ҳаёт Ҳасановман. Қўшкўпир туманининг Ошоққальа маҳалласида яшайман. Тошкентга йўловчи ташиш билан шуғулланаман, ҳозир ҳам шу йўналиш бўйича кетяпман”, — дея жавоб берди автомашина ҳайдовчиси ҳуқуқни муҳофаза қилувчи идора ходимлари саволларига.

Бир қарашда ҳаммаси рисоладагидай. Аммо коса тагида нимкоса ҳам бор ва у ҳали бўй кўрсатганича йўқ. Ўша “нимкоса”ни йўл-назорат маскани ходимлари кўтаришди. Автомашинанинг орқа ойнаси олдидан қандайдир бир бўлак жигарранг моддани топиб олишди. Кейин аниқланишича, бу модда вазни 97,56 граммга тенг “тарьяк” гиёҳвандлик воситаси экан.

Шундан сўнг изқуварлар сўраб-суриштириб, калаванинг учини топишга муваффақ бўлишди. Назорат ходимларининг аксарияти ўша тунни бедор ўтказишди: дастлаб ножўя қилмиш устида қўлга тушган Ҳ. Ҳасановнинг уйига боришди. Улар излаган матоҳ ётоқхонадаги темир печка ичидан топилди — 2 та 1 литрлик шиша идишларга жойланган номаълум модда пировардида вазни 108,52 граммдан иборат кўп миқдордаги “марихуана” (кандир) гиёҳвандлик воситаси бўлиб чиқди. Ҳ. Ҳасанов ушбу заҳри қотилни сотиш учун ҳозирлаб қўйгани, аммо бу ишни ўзига боғлиқ бўлмаган сабабларга кўра, охирига етказа олмагани маълум бўлди. Ҳ. Ҳасанов чорасиз қолгач, айбини тан олди.

Орадан кўп ўтмай Ҳ. Ҳасановнинг автомашинасидан топилган “юк” қаердан келиб қолгани ҳақидаги саволга ҳам жавоб топилди. “Юк” аслида Ҳ. Ҳасановнинг яқин қариндоши Р. Рўзиматовга тегишли бўлиб чиқди.

Аниқланишича, у Ҳ. Ҳасановдан гиёҳвандлик воситасини Тошкентга олиб боришни илтимос қилган. Ўз навбатида, Р. Рўзматов хонадонига куёв бўлмиш Ҳ. Ҳасанов бу сўровни рад этмаган. “Юк”ни юқорида қайд этилганидек, автомашинанинг орқа ойнаси олдига жойлаган. Р. Рўзматов ҳам куёвининг хизматини “муносиб” тақдирлаган. Яъни у Ҳ. Ҳасановнинг гиёҳвандлик касалига чалинганини назарда тутиб, унга 1,06 граммга тенг гиёҳвандлик моддасини тортиқ этган.

Бунинг устига, вазни салкам 100 граммдан иборат гиёҳвандлик воситаси Р. Рўзиматовнинг қўлига ҳам ўз-ўзидан келиб тушмаган. Аниқроқ айтадиган бўлсак, қўшкўпирлик бу кимсалар ўзларини мунтазам равишда гиёҳвандлик воситаси билан таъминлаб келган Тошкент шаҳрида яшайдиган Алишер Тўлагановдан (А. Тўлаганов ва унинг шерикларига оид жиноят иши алоҳида ажратиб олинган ҳолда тергов қилинган ва судга ўтказилган) 2023 йилнинг сентябрь ойи бошларида кўтарасига сотиб олган. Ўз навбатида, Р. Рўзиматов харид қилинган гиёҳвандлик моддасининг 569,56 грамми, шунингдек, 56,44 грамм оғирликдаги “героин” гиёҳвандлик воситасини ҳамқишлоғи Асрор Ражабовга насия тўлов эвазига сотган. Ҳамтовоқлар ўртасида “тарьяк”нинг ҳар бир грамми — 14, “героин”нинг ҳар грамми эса, 50 АҚШ долларига баҳоланган. Кейинчалик Р. Рўзиматов А. Ражабовдан ҳали ҳақи тўланмаган 569 граммдан кўпроқ оғунинг 100 граммини қайтариб олган ва Тошкентга олиб бориш учун Ҳ. Ҳасановга берган. Бироқ юқорида баён этилганидек, Ҳ. Ҳасанов ўз жиноий қилмишини охирига етказолмади.

Шундан сўнг Ҳ. Ҳасановнинг уйида ўтказилган текширув тадбири орадан кўп ўтмай Р. Рўзиматовга қарашли бир неча хонадонда ҳам давом эттирилади. Бу жараёнда унинг Ошоққалъа маҳалласидаги уйидан, 8,42, Дарбанд кўчасидаги уйидан — 4,61, “Чаманзор” маҳалласидаги хонадонидан — 21 килою 421,27 грамм “тарьяк”, 4 килою 322,75 грамм “героин”,134,1 грамм “марихуана” моддаси, 9,99 грамм оғирликдаги “метамфетамин” дориси топилади. Бу ҳали ҳаммаси эмас, яна бир гумондор А. Ражабовнинг чўнтагидан — 2,63, уйидан эса, 469,37 грамм миқдорида “тарьяк”, 56,44 грамм “героин” гиёҳвандлик воситаси, унинг отаси Улуғбек Юсуповнинг кийимлари орасидан эса, 0,61 грамм “тарьяк” гиёҳвандлик моддаси ашёвий далил сифатида олинади.

Тадбир жараёнида Ҳ. Ҳасанов бошқариб келган автоулов яна бир марта кўздан кечирилганда, яна 3,36 грамм оғирликдаги “марихуана” гиёҳвандлик моддаси яшириб қўйилгани маълум бўлди.

Ҳукмингизга ҳавола этилган факт ва далиллар ҳуқуқни муҳофаза қилувчи идора ходимлари томонидан амалга оширилган тадбир давомида умумий вазни 30 килога яқин ўткир таъсир қилувчи гиёҳвандлик воситалари савдоси ва истеъмолининг олди олингани, шу йўл билан неча минглаб кишиларнинг ҳаёти ва соғлиғи сақлаб қолинганидан дарак беради.

Айбланувчилар пировардида ўтказилган тергов ва суд жараёнида чоғи мусодара этилган гиёҳвандлик воситаларини сотиш, фойда кўриш, мўмай мол­дунё орттириш учун эмас, балки ўзлари истеъмол қилиш учун асраб юришганини пеш қилишди. Аммо бу масалага ҳам тўлиқ аниқлик киритилди. Қарийб 30 килодан иборат “ажал уруғи” юқорида исм-шарифи зикр қилинган кимсалар томонидан истеъмол этилиши ҳақидаги важ- баҳоналар асоссиз эканлиги, айбланувчиларнинг деярли барии (У. Юсуповдан ташқари) гиёҳвандлик воситалари олди-сотдиси билан мунтазам шуғулланиб келгани кундай равшан бўлди.

Суд жиноий қилмиш қатнашчиларига нисбатан қўйилган айбларнинг деярли барини эътироф этди. Судланувчи Р. Рўзиматов Жиноят кодексининг гиёҳвандлик моддаларини тақиқланган йўллар ва усуллар билан мамлакатмизга олиб кириш ҳамда чиқариш — контрабандага оид 28,246-моддаси 2-қисмида (у тергов чоғи ана шу модда бўйича ҳам айбланган) назарда тутилган айбни содир этмагани боис оқланди. Лекин ушбу кодекснинг 273 ҳамда 25,273-моддалари (оғуфурушлик ва унга суиқасд) 5-қисми, 276-моддаси (гиёҳвандлик)нинг 2-қисми “а” бандига асосан, жазоларни қисман қўшиш асносида, жами 16 йил муддатга озодликдан маҳрум қилинди.

Айни шундай айб А. Ражабовга нисбатан ҳам татбиқ этилди. Айбланувчига жами 12 йилу 6 ой муддатга озодликдан маҳрум қилиш жазоси тайинланди. Ҳ. Ҳасановнинг қилмиши эса, Жиноят кодексининг 28 ва 25,273-моддалари 5-қисми, 276-моддасининг 1-қисми бўйича малакаланди. У 10 йилу бир ой муддатга озодликдан маҳрум этилди.

Жиноят кодексининг 276-моддаси 1-қисми бўйича айбланган У. Юсупов эса, иш ҳақининг 20 фоизини ушлаб қолган ҳолда, 2 йил муддатга ахлоқ тузатиш ишлари жазосига маҳкум қилинди.

Хулоса қилиб айтганда, ҳаётда қинғирликнинг умри қисқа эканлиги аллақачон ўз исботини топган. Буни юқорида тафсилоти ҳукмингизга ҳавола этилган жиноий қилмиш ва унга берилган қонуний баҳо мисолида ҳам кўриш мумкин. Мажозий маънода айтадиган бўлсак, ушбу жирканч қилмишга бош қўшган кимсалар ўт-олов билан ўйнашгувчи парвонадан андоза олишди. Ўзларини мисоли ўша жонзот янглиғ аланга қаърига отишди. Уйида чирқиллаб қолган зурриётлари, ота-онаси, суюкли ёстиқдоши ва яқинларининг тақдирига қўл силташди. Ҳаётда ҳеч нарсага алмашилмайдиган тинч, осуда, бахтиёр турмушдан кўра айрилиқ ва азоб-уқубатга тўла эрксиз ҳаётни афзал билишди. Инсон зоти бу каби жирканч кирдикорлар ва унинг ажри учун эмас, аксинча, бахтли ҳаёт учун яралган.

Буни доимо ёдда тутиш лозим.

Муродбек Ҳасанов,

жиноят ишлари бўйича 

Урганч шаҳар суди раиси,

Абдулла Собиров,

журналист

Бундан анча йил муқаддам, аниқроғи, 2009 йил 29 августда қабул қилинган Чуст туман ҳокимининг 338-сонли қарорида Чуст шаҳрида кўчаларни кенгайтириш ва ободонлаштириш ишларини амалга ошириш белгиланган. Ушбу қарорга асосан, шаҳарнинг “Сероб” маҳалласида яшовчи Фахриддин Нусратовнинг 2 хонали яшаш уйи ва бошқа бинолари ҳам бузилиши лозим эди. Шу боис Ф. Нусратовга огоҳлантириш хати берилади.

Бироқ бу ҳолатдан хонадон эгаси қаттиқ ташвишга тушади, оқибатда юраги хасталаниб, шифохонада даволанади. Бу орада туман ҳокими ўринбосарининг кўрсатмаси билан Ф. Нусратовга қарашли бинолар бузиб ташланади. Аммо ўша пайтда туман ҳокимлиги Ф. Нусратовга бузилган бинолар эвазига тегишли компенсация пулини тўлаб бермайди. Аниқроғи, зиммасидаги масъулиятни унутган айрим мутасаддилар нақ 15 йил мобайнида Фахриддин Нусратовга қуруқ ваъдалар бериб келишади. Охир-оқибат у қонун кўмагига таянишга қарор қилди. Ҳолбуки, Конституциямизнинг 55-моддасида ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш ҳуқуқи кафолатланиши белгиланган.

Ф. Нусратов судга мурожаат қилишдан аввал бузилган биноларни баҳолатди. “Kons inventar baho” масъулияти чекланган жамиятининг 2024 йил 7 мартдаги ҳисоботи асосида бузилган уй-жой 81 миллион 540 минг сўмга баҳоланди. Сўнг у фуқаролик ишлари бўйича Чуст туманлараро судига даъво аризаси билан мурожаат қилди.

Айтиш керакки, Ер кодексининг 37-моддасида “Жисмоний ва юридик шахсларга тегишинча мерос қилиб қолдириладиган умрбод эгалик қилиш, доимий эгалик қилиш, доимий фойдаланиш, муддатли (вақтинча) фойдаланиш ёки ижара ҳуқуқи асосида тегишли бўлган ер участкаларини ёки уларнинг қисмларини компенсация эвазига жамоат эҳтиёжлари учун олиб қўйиш қонунда назарда тутилган тартибда амалга оширилади” дея қайд этилган. Шунингдек, кодекснинг 41-моддасида эса, ер эгалари, ердан фойдаланувчилар, ер участкалари ижарачилари ва мулкдорларининг бузилган ҳуқуқлари қонунчиликда назарда тутилган тартибда тикланиши кераклиги белгиланган.

Суд юқорида қайд этилган қонуний асосларга таяниб, даъво аризасини қаноатлантирди. Яъни Чуст тумани ҳокимлигидан Фахридин Нусратов фойдасига 81 миллион 540 минг сўм компенсация, 3 миллион 261 минг сўм давлат божи, баҳолаш хизмати учун тўланган 1 миллион 500 минг сўм, адвокат хизматига сарфланган 3 миллион 500 минг сўм, жами 89 миллион 835 минг 600 сўм ундириш хусусида ҳал қилув қарори қабул қилди.

Хулоса ўрнида шуни таъкидлаш жоизки, фуқароларни йиллар мобайнида қийнаб келган муаммолар айнан судда адолатли ечим топаётгани жамиятда қонун устуворлигини таъминлаш билан бирга одамларнинг судларга бўлган ишончини янада мустаҳкамлашга хизмат қилади.

Отамурод СИДДИҚОВ,

фуқаролик ишлари бўйича

Чуст туманлараро суди судьяси