ЖИНОЯТНИНГ ИЛДИЗИ ҚАЕРДА? Ёки бир фожиа ортидаги аччиқ ҳақиқат
Бу ҳаётда инсон учун энг катта бойлик мол-дунё эмас, балки унинг виждони, ҳалоллиги ва одамлар ишончидир. Чунки бойлик йўқолса, топилади, мол кўпайиб ҳам, камайиб ҳам туради. Аммо бир марта синган ишончни қайта тиклаш мушкул. Судда кўрилган навбатдаги жиноят иши ҳам айнан ишончнинг суиистеъмол қилиш қандай оғир оқибатларга олиб келишини яна бир марта амалда кўрсатди.
Ҳаммаси оддийгина «Қўйларимни боқиб берсангиз», деган илтимосдан бошланди.
Гап шундаки, судланувчи Жавоҳир Тўраев (исм-шарифлар ўзгартирилган) 2023 йил апрель ойидан бошлаб, Паркент туманидаги тоғаси Ё. Шокировга тегишли фермер хўжалигида норасмий равишда чўпонлик қилган. У 2023 йил ноябрь ойида синфдоши Учқун Тоҳировга агар қўй олиб берса, унинг қўйларини ҳам фермер хўжалигига тегишли отарга қўшиб боқиб, кўпайтириб беришга ваъда қилади.
Шундан сўнг у У. Тоҳировдан 9 та қўй, кейинчалик 40 бош қўйни сотиб олиш учун 60 миллион сўм олади. Шунингдек, фуқаро Акбар Худойқуловга ҳам худди шундай ваъда бериб, унинг 31 500 000 сўмлик 9 бош қўйини боқади. Аммо у бўйнида катта миқдорда қарзи бўлганлиги сабабли, 2024 йил декабрь ва 2025 йил январь ойларида бу қўйларнинг ҳаммасини сотиб юбориб, қарзини тўлайди. У бу ҳаракатлари билан ўзининг ихтиёрида бўлган ўзганинг жами 203 миллион сўмлик 58 бош қўйларни ўзлаштириш йўли билан талон-торож қилиш жиноятини содир қилади.
Шундан сўнг 2025 йил ёз ойида қўй эгалари ўзларига тегишли қўйларни қайтаришни талаб қилгач, Ж. Тўраев уларни ҳам қасддан ўлдиришни режалаштиради. Шундай ғаразли ниятда у 2025 йил 30 сентябрь куни У. Тоҳиров ва А. Худойқуловни қўйларини кўрсатиш ва қайтариб беришини важ қилиб, соат 23:00 ларда Паркент тумани, “Кумушкон” маҳалласи ҳудудидаги Олтинбел қир-адирлигига бошлаб боради.
Қисқаси, у қоп-қоронғи тун қўйнида кутилмаганда Акбар Худойқуловга ташланади, унинг қўлларини орқага қайириб, бошига ура бошлайди. Аммо А. Худойқулов унга қаршилик кўрсатади. Айни шу пайтда У. Тоҳиров ёрдамга келади. Бироқ Ж. Тўраев уни уриб йиқитиб, бошига тош билан икки марта уради… Яъни унга оғир жароҳат етказиб, қасддан ўлдиради.
Сўнг у яна Акбар Худойқуловга ташланади, бироқ А. Худойқулов ҳодиса жойидан қочиб кетганлиги сабабли, у ўз жиноятини охирига етказа олмайди.
Шу тариқа Жавоҳир Тўраев ихтиёрида бўлган Учқун Тоҳиров ва Акбар Худойқуловнинг мулкини такроран ўзлаштириш йўли билан талон-торож қилиш, шунингдек, Учқун Тоҳировни таъмагирлик ниятида ўта шафқатсизлик билан қасддан ўлдириш ҳамда Акбар Худойқуловга нисбатан ўлдиришга суиқасд қилиш жиноятини содир этган.
Бундан ташқари Ж. Тўраев таниши Б. Икромовни ҳам ёлғон ваъдалар билан алдаб, 2024 йил октябрь ойидан 2025 йил март ойига қадар жами 60 миллион сўм маблағини олган. Аниқроғи, у ушбу пулларга гўёки қўй сотиб олгани ва боқиб келаётганини айтиб, алдаган.
Суд ҳужжатларида акс этган воқеалар таҳлил қилинганда, жиноят бир лаҳзада содир бўлмаганини кўрамиз. Унинг илдизи анча аввал бошланган: дастлаб ўзганинг мулкига нисбатан масъулият ҳисси йўқолган. Сўнгра «кейин қайтариб бераман» деган алдамчи тасалли пайдо бўлган.
Пировардида эса, нафс инсон қалбидаги виждон овозини секин-аста сўндирган.
Бу ўринда ҳам шундай бўлди. Моддий мажбуриятдан қутулиш истаги одамийликдан устун қўйилди. Қарздан қочиш учун ишонч қурбон қилинди.
Кейин эса, содир этилган қилмишнинг оқибатидан қутулишга бўлган ноқонуний интилиш янада оғир жиноятларга олиб келди.
Бу воқеада энг оғир йўқотиш моддий зарар эмас, инсон ҳаётидир. Энг оғир мусибат — фарзандларнинг отасиз қолиши. Энг катта фожиа — бир онанинг фарзанд доғини кўтариши. Энг аламлиси эса, бир пайтлар бир синфда ўқиган, бир дастурхон атрофида ўтирган, бир-бирига ишонган одамларнинг ҳаёти адоват ва кулфат билан якун топганидир.
Суд томонидан қилмишнинг ижтимоий хавфлилик даражаси, жиноятнинг оғир оқибатлари, етказилган моддий зарар ҳамда бошқа барча ҳолатлар атрофлича баҳоланиб, қонун доирасида жазо тайинланди. Жавоҳир Тўраев 19 йил муддатга озодликдан маҳрум қилинди. Жазони умумий тартибли колонияларда ўташи белгиланди.
Мазкур суд ҳукми барчамизга битта ҳақиқатни яна бир бор эслатади: ҳалоллик — инсонни ҳимоя қилувчи энг мустаҳкам қалъадир. Виждон адолат мезонидир. Нафс агар ўз вақтида жиловланмаса, инсонни аввал жиноятга, кейинчалик муқаррар ҳалокатга бошлайди.
Фарҳод ҲАЙИТОВ,
жиноят ишлари бўйича
Паркент тумани суди судьяси
