АДОЛАТ ТАНТАНАСИ: НОҚОНУНИЙ АЙБЛОВ СУД ТОМОНИДАН БЕКОР ҚИЛИНДИ, ШАХС ОҚЛАНДИ
Марғилон шаҳрида яшовчи ҳуқуқшунос Матлуба Маҳмудова бу йилги Конституция байрамини ҳар галгидан ўзгача кутиб олди. Албатта, бунинг муҳим сабаби бор.
Гап шундаки, М. Маҳмудова Тошлоқ тумани 2-сон давлат нотариал идораси нотариуси лавозимида ишлаган. Аммо 2016 йилда бошига жиддий ташвиш тушади.
Аниқланишича, тегишли ҳукумат қарорлари ва Адлия вазирининг буйруғи талабларига асосан нотариус 2015 йил ҳамда 2016 йилнинг 4 ойи давомида автомашинадан текин фойдаланиш шартномаларини тасдиқлаганлик учун давлат божи, герб йиғими ва пуллик хизмат учун 29 600 сўмдан 32 500 сўмгача тўлов ундириши лозим бўлган.
Бироқ М. Маҳмудова нотариус ёрдамчиси У. Отажонов ва котиби К. Нортожиев билан жиноий тил бириктириб, бир гуруҳ бўлиб, шу турдаги нотариал ҳаракат эвазига 247 нафар фуқародан 37 000 сўмдан 400 000 сўмгача ҳақ ундиришган. Оқибатда 29 708 205 сўм миқдоридаги маблағни алдов йўли билан қўлга киритганлик, яъни фирибгарликда айбланган.
Шунинг учун М. Маҳмудова жиноят ишлари бўйича Фарғона шаҳар судининг 2016 йил 5 октябрдаги ҳукмига мувофиқ, Жиноят кодексининг 168-моддаси (фирибгарлик) 2-қисми “б”, “в” бандлари билан айбдор деб топилган. Ушбу кодекснинг 45-моддаси тартибида у 3 йил муддатга мансабдорлик ва моддий жавобгарлик лавозимларида ишлаш ҳуқуқидан маҳрум қилинган ҳолда, энг кам ойлик иш ҳақининг 120 баравари (ўша пайтда 15 628 800 сўм) миқдорида жарима жазосига ҳукм этилган.
Шу суднинг 2016 йил 27 октябрдаги ажримига кўра, М. Маҳмудова жарима жазосидан озод қилинган. Бунга Олий Мажлис Сенатининг 2016 йил 12 октябрдаги “Ўзбекистон Республикаси Конституцияси қабул қилинганлигининг йигирма тўрт йиллиги муносабати билан амнистия тўғрисида”ги қарори асос бўлган.
Айни чоғда, Янги Ўзбекистонда кечаётган суд-ҳуқуқ ислоҳотлари моҳиятига сингдирилган қонунийлик ва адолатпарварлик мезонлари тобора амалда намоён бўлаётгани Матлуба Маҳмудовага ҳам умид бағишлайди. Шу боис у ҳимоячиси билан бирга Фарғона вилоят судига кассация шикояти билан мурожаат қилади.
Натижада Фарғона вилояти суди жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъати кассация инстанциясининг 2024 йил 16 августдаги ажрими билан суднинг ҳукми ўзгартирилиб, М. Маҳмудова тайинланган асосий жазодан озод қилинган. Лекин бу ажримдан қониқмаган собиқ нотариус Фарғона вилоят судига тафтиш шикояти билан мурожаат қилиб, ўзининг айбсизлигини исботловчи бир қатор далилларни келтирди.
Чиндан ҳам, тафтиш инстанцияси судида М. Маҳмудованинг айбсизлиги ўз исботини топди. Аввало, 247 нафар фуқародан ўз маблағларининг нотариус томонидан фирибгарлик йўли билан қўлга киритилганлиги юзасидан ариза келиб тушмаган.
Қолаверса, фуқаролар пулларни айнан унинг қўлига, алдови асосида топширганини тасдиқловчи далиллар мавжуд эмас. Шунингдек, дастлабки тергов органи ва суд нотариал ҳаракатлар учун ортиқча пул тўлаган гувоҳларни бевосита сўроқ қилиб, уларни М. Маҳмудова билан юзлаштириш чораларини кўрмаган.
Бундан ташқари судда фуқаровий даъвогар тариқасида кўрсатма берган Ғ. Мўйдинов Тошлоқ туманидаги 2-сонли давлат нотариал идорасига бориб, автомашинадан текин фойдаланиш шартномаси расмийлаштиргани, белгиланган суммани кассага тўлагани ва нотариус хизмат ҳақи эвазига ортиқча пул сўрамаганини таъкидлади. Яна 7 нафар фуқаровий даъвогар ҳам худди шундай кўрсатма берди.
Шу билан бирга, нотариус ёрдамчиси У. Отажонов ва котиби К. Нортожиев ўзларига нисбатан жисмоний ва руҳий тазйиқ ўтказилгани, қамоққа олинишдан қўрқиб, ноиложликдан М. Маҳмудовага қарши кўрсатма беришга мажбур бўлганларини айтган ҳолда, дастлабки тергов ва суддаги кўрсатмаларини инкор қилдилар.
Бош Қомусимизнинг 28-моддасида “Айбдорликка оид барча шубҳалар, агар уларни бартараф этиш имкониятлари тугаган бўлса, гумон қилинувчининг, айбланувчининг, судланувчининг ёки маҳкумнинг фойдасига ҳал қилиниши керак”, деган норма белгиланган.
Фарғона вилояти суди ана шу асосларга таянган ҳолда, жиноят ишлари бўйича Фарғона шаҳар судининг 2016 йил 5 октябрдаги ҳукми ва Фарғона вилояти суди кассация инстанциясининг 2024 йил 16 августдаги ажримини бекор қилиб, М. Маҳмудовани айбсиз деб топди ва оқлади.
Шунингдек, ўша пайтда М. Маҳмудовадан ундирилган 33 729 698 сўм моддий зарар Фарғона вилоят иқтисодиёт ва молия бош бошқармасидан унинг ўзига қайтариладиган бўлди. Суд ҳукмида оқланувчига ўзига етказилган мулкий, маънавий ва бошқа зиён оқибатларини Жиноят процессуал кодексининг 304-312-моддалари тартибида бартараф қилиш ҳуқуқи ҳам тушунтирилди.
Хулоса ўрнида таъкидлаш лозимки, бугунги кунда ҳар бир иш бўйича адолатни юзага чиқариш ва қонун устуворлигини таъминлаш Президентимиз томонидан судлар олдига қўйилган энг муҳим вазифадир.
Зеро, Янги Ўзбекистон – инсон қадри устувор бўлган давлат.
Ваҳобжон СИДДИҚОВ,
Фарғона вилояти
суди судьяси
