КЎНГИЛ ТУБИДАГИ ҒАРАЗ ВАҚТ ЎТИШИ БИЛАН ЯНА ГАЗАК ОЛДИ ВА БИР ОДАМНИНГ БЕВАҚТ ЎЛИМИГА САБАБ БЎЛДИ
… Хонқалик Пирназар ва Дониёр ўз касб-кори боис таниш эди. Дониёр хонанда, Пирназар эса, унинг овозини аудио тасмаларига муҳрлаш билан шуғулланарди. Аммо кейинчалик уларнинг ораларидан “ола мушук” ўтди, бир-биридан аразлашди. Пирназарнинг айтишича, Дониёр билан оралари бузилишига унинг бежо қилиғи сабаб бўлган.
Аниқроғи, у мижоз сифатида Пирназарни йўқламай қўяди, хизматидан воз кечади. 2023 йилнинг январь ойида яқин танишларидан бирининг хонадонидаги базмда эса, Дониёр тилини тиёлмай ножоиз гапларни айтади. Қисқаси, оддийгина араздан бошланган келишмовчилик кейинчалик кек ва ғаразга айланади. Бироқ улар кўнгилларидаги ғаразни бир-биридан сир сақлашган. Хонқа тумани марказидаги тўйда улар яна бир-бирига рўпара келишади ва иккаласи ҳам сир бой бермай худди эски дўстдек бир-бирига қучоқ очиб, кўришишади.
Тўй қизигандан-қизийди. Собиқ ҳамкорлар ўзаро “ярашув”ни ана шу тариқа нишонлашади. Тўйдан сўнг Дониёр даврадошлари: Даврон Болтаев, Зафар Қиличев ва Пирназар Абдуллаевни уйига таклиф этади.
Улар ҳам унинг таклифини рад этишмайди. Тун алламаҳалида Дониёрнинг уйида зиёфат янада авжига чиқади.
Ичкилик таъсирида улар буткул маст бўлиб қолишади. Шу мастлик боис бир неча йилдан буён Пирназар ва Дониёрнинг кўнгил тубида пинҳона қолиб келаётган кек ва ғараз яна жунбушга келади. Шу пайтгача ўзаро ҳурмат юзасидан бир-бирини “сиз”лаб келган рақиблар тўсатдан сенсирашга ўтишади. Бу “сенсираш” тез орада ўзгача ўзанга кўчади.
Томонлар бир-бирини спортча “тирсаклар жанги”га таклиф қилишади.
Унда Дониёрнинг қўли баланд келади. У ўз “ғалабаси”ни ошкора равишда рақибидан кўра анча кучли ва чапдаст эканлиги билан изоҳлайди. Унинг бундай оҳангдаги маломатли дашномидан, табиийки, Пирназар баттар ғазабга минади. Шу боис “қўл жанги” ростмана кураш, кейин эса, даҳанаки олишувга айланади. Уйда кўтарилган шовқинни эшитиб, Дониёрнинг онаси ва турмуш ўртоғи хавотирга тушганча етиб келишади. Бироқ бу мажорани четдан туриб кузатаётган Даврон ва Зафар она ва келинга ҳеч қандай хавотирга ўрин йўқ, шунчаки ҳазил, дейишади.
Аслида, Дониёр ўзини йўқотиб қўйгудек даражада маст эмасди. Шундай бўлса-да, анча вақтдан буён қасд ва ғараз ўтида ёниб келаётган Пирназарнинг важоҳати олдида барибир ожиз қолади. Пирназар эса, пайт пойлаб, унинг орқа тарафидан келиб, бўйнидан бўғиб олади. Фақат орадан бироз фурсат ўтгач, қўлини рақибининг бўйнидан олди. Дониёр эса, ҳушини йўқотиб, “шилқ” этиб ерга қулайди. Пирназар эса, бамайлихотир кийиниб, ҳамроҳларига қарата ғолибона оҳангда сўз қотди.
Ерга чўзилиб ётган Дониёрга ишора қилиб, унинг бўйнидаги уйқу томирини топгани ва тинчлантириш ниятида ухлатиб қўйгани, уйқу эрталабки соат 10 гача давом этиши ва шундан сўнггина кўзини очишини айтади. Бунга нафақат Дониёрнинг ошналари, балки унинг онаизори ва турмуш ўртоғи ҳам ишонишади. Улар тунги соат 3 ларда уй-уйларига тарқалишади.
Уйига келиб, уйқуга кетган Пирназарни эса, тонгги соат 5 ларда ички ишлар ходимлари уйғотишади. Маълум бўлишича, меҳмонлар тарқалгач, онаси ва умр йўлдоши Дониёрни ўзининг хонасига ўтиб, ўрнига ётишга уннашган. У эса, она ва келиннинг сўровига жавоб қайтармаган. Унинг нафаси сўнганини ана шунда пайқашган. Ҳаялламай етиб келган “Тез ёрдам” шифокорлари аллақачон рўй берган ўлим ҳолатини қайд этишган.
Пирназар судда ҳам, терговда ҳам Жиноят кодексининг қасддан одам ўлдиришга доир 97-моддаси 1-қисми бўйича ўзига қўйилган айбни тан олмади.
Албатта, жиноий кирдикорлар, айниқса, жиддий ва оғир оқибатли қилмишларни шахснинг зиммасига асоссиз равишда юклаш мумкин эмас.
Бундай мазмундаги даъво айбловга оид жиддий фактлар, далил-исботларни талаб қилади. Мавҳум ва тўлиқ текширилмаган, охиригача аниқланмаган факт ва далиллар айблов учун асос бўла олмайди.
Конституциямизнинг 27-моддасида таъкидлаганидек, ҳеч ким қонунга асосланмаган ҳолда ҳибсга олиниши, ушлаб турилиши, қамоққа олиниши, қамоқда сақланиши ёки озодлиги бошқача тарзда чекланиши мумкин эмас.
Суд ва тергов органлари масаланинг бу жиҳатига алоҳида эътибор қаратишди.
Суд жиноят қонунчилигининг бу борадаги талабларига қатъий риоя этди.
Факт ва далилларнинг мақбуллиги тамойилига суянди. Жабрланувчининг қонуний вакили У. Искандарова, гувоҳлар М. Зарипова, Д. Болтаев, З. Қиличевнинг кўрсатмалари далил сифатида инобатга олинди. Шу янглиғ текширувлар, аниқлов тадбирлари асносида асл ҳақиқат юз кўрсатди.
Д. Исмоиловнинг ўлими у ва гумонланувчи П. Абдуллаев ўртасидаги азалий низо, қасд ва ғараз боис келиб чиққан жанжал натижасида юз бергани, бу ҳодиса ичкилик таъсирида содир бўлгани тўлиқ ойдинлашди.
П. Абдуллаев ўз рақибини қасддан ўлдириш мақсадида унинг учун ҳаётий муҳим саналган бўйин қисмини билаги билан бўғиб, нафас йўлларини буткул бекитиб қўйгани, ушбу қилмишни ўз хатти-ҳаракатининг ижтимоий хавфли оқибатларини англаган, унга кўзи етган ҳолда амалга оширгани яққол маълум бўлди.
Инсон ҳаётига суиқасд, чиндан ҳам, ўта оғир ва кечирилмас жиноят.
Конституциямизнинг 25-моддасида қайд қилинганидек, яшаш ҳуқуқи ҳар бир инсоннинг ажралмас ҳуқуқидир ва у қонун билан муҳофаза қилинади.
Суд айбланувчи П. Абдуллаевга нисбатан жазо тайинлашда ана шу тамойилга қатъий амал қилди. Судланувчининг оилавий аҳволини, муқаддам судланмаганини — жазони енгиллаштирувчи, қилмиш мастлик ҳолатида содир этилганини эса оғирлаштирувчи ҳолат сифатида баҳолади. Жазо Жиноят кодексининг юқорида баён этилган 97-моддаси 1-қисми талабига монанд тарзда тайинланди. Судланувчи 12 йил муддатга озодликдан маҳрум қилинди. Жабрланувчининг қонуний вакилига эса, жиноят натижасида етказилган бошқа моддий ва маънавий зарарларни ундириш юзасидан фуқаролик ишлари бўйича судга мурожаат қилиш ҳуқуқи тушунтирилди.
Инсон – жамиятнинг тенг ҳуқуқли аъзоси. Таъкидланганидек, уни ҳаётдан маҳрум этиш, соғлигига рахна солиш ёки ҳақ-ҳуқуқлари, қонуний манфаатларини бошқача тарзда бузишга ҳеч кимнинг ҳаққи йуқ.
Тафсилоти юқорида баён этилган жиноий ҳодиса ва унинг аянчли интиҳоси одамларни ҳушёр торттирмоғи, бир инсоннинг ҳаётдан бевақт кўз юмиши, яна бир шахснинг узоқ йиллик умри ҳибсда ўтиши билан боғлиқ ачинарли қисмат ҳаммага сабоқ бўлмоғи лозим. Инсон ҳаёти ва турмуши шундагина ўз ўзанини топади, чинакам ҳурлик ва бахтиёрлик умр мезонига айланади. Бу янглиғ дориламон ҳаётга не етсин?!
Шуҳрат Раззоқов,
Хоразм вилояти судининг
жиноят ишлари бўйича
судлов ҳайъати судьяси,
Абдулла Собиров,
журналист
