ҲУЖЖАТЛИ ТАФТИШ ДАВОМЛИ ЖИНОЯТНИ ФОШ ЭТДИ
Ҳаётнинг шундай қонунияти бор: одам атрофга очиқ кўз билан қараб, яхшиликлардан ибрат олиб, ёмонликлардан хулоса чиқариб яшаса, ҳеч кимдан кам бўлмайди. Аслида ўзи, оиласи, фарзандларининг тақдирини ўйлаган, бундан кейинги ҳаёти тинч, осойишта кечишини истаган одам ҳеч қачон жиноий қилмишга қўл урмайди, ишига, бажараётган вазифасига виждонан ёндашиб, ҳалол муносабатда бўлади.
Содир этган жиноий қилмиши очиқ суд мажлисида муҳокама қилинган Фарида Худойназарова (исм-шарифлар ўзгартирилди) ҳам иш фаолияти давомида тўғриликдан тоймагани, мансаб ваколатини суиистеъмол қилиб, охири юзшувитлик ва пушаймонлик билан якун топадиган жиноятга қўл урмаганида пешонасига судланганлик тамғаси босилмасди.
Ф. Худойназарова 2019 йил 22 майдан жиноят иши судда кўрилгунига қадар Пайариқ тумани Мактабгача ва мактаб таълими бўлимига қарашли давлат мактабгача таълим ташкилотларидан бирида директори лавозимида фаолият юритиб келган. Унинг бажарадиган вазифаси “Мактабгача таълим ва тарбия тўғрисида”ги қонун, Президентимизнинг фармон, қарор ва фармойишлари, Вазирлар Маҳкамасининг қарор ва фармойишлари, таълимга оид бошқа амалдаги ҳуқуқий-меъёрий ҳужжатларда белгиланган тегишли топшириқлар ижросини тўлиқ таъминлашдан иборат бўлган.
Бундан ташқари ходимларни ишга қабул қилиш, меҳнат шартномасини бекор қилиш, меҳнат муносабатлари юзасидан тегишли буйруқлар чиқариш, молиявий-хўжалик фаолиятига шахсан жавобгарлик ҳам ташкилот раҳбарининг мансаб ваколатига киради.
Аммо Ф. Худойназарова зиммасидаги вазифаларни бажаришда мансаб ваколатларини қасддан суиистеъмол қилганча, пул маблағларини ўзлаштириш йўли билан талон-торож этади.
Мисол учун давлат мактабгача таълим ташкилотида ҳамшира вазифасида ишлаган Н. Усмонова хўжалик мудири, жисмоний тарбия ўқитувчиси ёрдамчиси, ўт ёқувчи вазифаларида умуман ишламаган.
Бироқ директор Ф. Худойназарова 2021-2023 йиллар давомида унга 4 миллион 469 минг сўм маблағни бажармаган ишлар учун иш ҳақи сифатида асоссиз тўлаб берган.
Мактабгача таълим ташкилоти раҳбарининг бюджет маблағлари ҳисобидан кўрсатган “сахийлиги”дан С. Боймуродова ҳам четда қолмаган.
У Н. Усмоновадан кейин хўжалик мудири, жисмоний тарбия ўқитувчиси ёрдамчиси, ўт ёқувчи вазифаларида умуман ишламаган бўлса-да, унга 6 миллион 214 минг 800 сўм маблағ иш ҳақи сифатида тўлаб берилган.
Давлат ҳисобидан “ҳотамтойлиги” ортидан Ф. Худойназарова ўзига ишониб топширилган, ихтиёрида бўлган жами 10 миллион 683 минг 800 сўмни ўзлаштириш ва растрата қилиш йўли билан талон-торож қилган.
Мансаб ваколатини суиистеъмол қилиш оқибати кун келиб ошкор бўлишини хаёлига келтирмаган Ф. Худойназарова амалдаги қонун талабларидан четга чиққан ҳолда ўзининг жиноий хатти-ҳаракатларини давом эттирган. Буни “Бухгалтерия ҳисоби тўғрисида”ги қонун талабларига риоя этилмагани мисолида ҳам кўриш мумкин.
Ушбу қонуннинг 14-моддасида “Бошланғич ҳисоб ҳужжатларини тузган ҳамда имзолаган шахслар уларнинг ўз вақтида, тўғри ва ишончли тузилиши, шунингдек, бухгалтерия ҳисобида акс эттириш учун белгиланган муддатларда топширилишига жавобгардир”, дея қайд этилган.
Бироқ Ф. Худойназарова ҳали меҳнат шартномаси тузмай туриб, К. Бойматованинг тарбиячи вазифасига ишга қабул қилиш ҳақидаги буйруқни расмийлаштирган. Кейинроқ, 2022 йил 1 март санасида уни қоровул вазифасига ўтказиш ҳақидаги сохта буйруқни имзолаган. К. Бойматованинг ушбу буйруқлар билан танишганлиги тўғрисидаги ёзувларни ҳам сохталаштирган. Энг ажабланарлиси, Ф. Худойназарова уни ишлаганлиги тўғрисида иш ҳақи табелларига қалбаки ёзувлар киритган ва бухгалтерияга тақдим этган. У бу сохтакорлик ортидан К. Бойматовага 2021-2023 йиллар давомида жами 21 миллион 73 минг 400 сўм иш ҳақи ва бошқа тўловлар ажратилишига эришган. Оқибатда мажбурий ушланмалардан ташқари, жами 18 миллион 333 минг 900 сўм миқдорда бюджет маблағларини ўзлаштириш ва растрата қилиш йўли билан талон-торож қилган.
Шунингдек, Ф. Худойназарованинг қонун талабларини қўпол тарзда бузгани Р. Келдибекова билан бўлган сохта меҳнат муносабатларида ҳам кўзга ташланади. Ташкилот раҳбари Р. Келдибекова билан амалда бирор-бир шаклда меҳнат шартномаси тузмасдан туриб, буйруқлар китобига унинг гўёки психолог вазифасига ишга қабул қилинганлиги ҳақида 2021 йил 6 сентябрда, сўнг тарбиячи вазифасига ўтказиш ҳақида 2022 йил 1 июнда сохта буйруқлар расмийлаштирган. Оқибатда унинг номига 2021-2024 йиллар давомида жами 68 миллион 217 минг 900 сўм иш ҳақи ва бошқа тўловлар ажратилган. Иш ҳақи тўлаш тўғрисидаги табелларга сохта имзолар қўйиб, мажбурий ушланмалардан ташқари, жами 59 миллион 349 минг 600 сўм – анча миқдордаги бюджет маблағларини талон-торож қилган.
Мактабгача таълим ташкилоти раҳбарининг “ҳеч ким сўрамайди, ҳеч ким билмайди” деган хомхаёлда содир этган жиноий қилмиши ошкор бўлмасдан қолмади. Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги, шунингдек, Пайариқ тумани прокуратурасининг 2024 йил 19 июндаги “Ҳужжатли тафтиш тайинлаш ва ҳужжатларни олиб қўйиш тўғрисида”ги қарорига асосан ўтказилган ўрганишларда барчаси кундай равшан тортди.
Суд дастлабки тергов органи томонидан судланувчи Ф. Худойназарованинг хизмат мавқеини суиистеъмол қилган ҳолда ўзига ишониб топширилган ёки унинг ихтиёрида бўлган ўзганинг мулкини ўзлаштириш ёки растрата қилиш йўли билан талон-торож қилишда ифодаланган жиноий ҳаракати Жиноят кодексининг 167-моддаси 2-қисми “г” банд билан тўғри квалификация қилинган бўлса-да, жиноятни такроран содир қилган деб, Жиноят кодексининг 167-моддаси 2-қисми “б” банди ҳамда 209-моддаси 2-қисми “а” банди билан нотўғри квалификация қилинган, деган хулосага келди.
Иш ҳолатларига кўра, суд қайд этилган асослар ва қонун талабларидан келиб чиқиб, судланувчи Ф. Худойназарова жиноятларни такроран эмас, балки давомли тарзда содир қилган деб ҳисоблади. Уни Жиноят кодексининг 167-моддаси 2-қисми “г” банди ва 209-моддаси 1-қисми билан айбдор деб топиб, қилмишига яраша қонуний ва адолатли жазо тайинлади. Шунингдек, Жиноят кодексининг 45-моддасини қўллаб, бир ярим йил муддатга уни у ёки бу мансабни эгаллаш ёки муайян фаолият билан шуғулланиш ҳуқуқидан маҳрум қилди.
Судланувчи томонидан ўзлаштириш ёки растрата қилиш йўли билан талон-торож қилинган зарарлар тўлиқ қопланганлиги инобатга олинди.
Жиноят оқибатида келтирилган зарарни қоплаш мақсадида судланувчилар ва жиноят ишининг уларга тегишли қисми тугатилган бошқа шахслар томонидан Самарқанд вилоят прокуратурасининг депозит ҳисоб рақамига тўланган жами 60 миллион 295 минг 800 сўм маблағ давлат бюджети ҳисобига ўтказилди.
Хулоса қилиб айтганда, бу каби шахслар ушбу қилмишдан ўзларига тегишли хулоса чиқариб олишлари шарт. Зеро, жиноий қилмиш ҳеч қачон жазосиз қолмайди.
Эгамберди ОЛМОСОВ,
жиноят ишлари бўйича
Пайариқ тумани суди раиси,
Абдуҳамид ХУДОЙБЕРДИЕВ,
журналист
